VII SA/Wa 1994/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak (spr.), , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Ewa Machlejd, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2008 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2007 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia skargę oddala Postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007r., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 157 § 3 w związku z art. 126 kodeksu postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu wniosku W. S. - o stwierdzenie nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. nr [...] z dnia [...] stycznia 2006r. - odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności w/w postanowienia. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, iż w trakcie prowadzonego postępowania dotyczącego legalności budowy budynku mieszkalnego położonego w miejscowości M. [...], gmina D., zobowiązał inwestora do przedłożenia orzeczenia o stanie technicznym samowolnie wybudowanego budynku zawierającego wskazanie ewentualnych zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami. Postanowienie, którym nałożono powyższe obowiązki wydane zostało na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974r. Ma ono charakter dowodowy i zgodnie z przepisami cytowanej ustawy nie przysługuje od niego środek zaskarżenia w postaci zażalenia. Stosownie do treści art. 126 kodeksu postępowania administracyjnego, nie może być ono także wzruszone w trybie środków nadzwyczajnych. Oznacza to, że niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia, od którego nie przysługuje zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] września 2007r. znak: [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa po rozpoznaniu zażalenia W. S. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy podzielił ustalenia i ocenę dokonaną przez [...] WINB . Dodatkowo wskazał, iż art. 56 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r., stanowiący materialnoprawną podstawę wydanego postanowienia uprawnia właściwy organ administracji do żądania przedłożenia przez inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu m. in. ekspertyzy dotyczącej stanu technicznego obiektu. Postanowienie nakładające obowiązek przedłożenia określonego dowodu jest niezaskarżalne i może być kwestionowane dopiero w odwołaniu od wydanej przez organ decyzji. Konsekwencją tego jest, że do niniejszego postanowienia nie mają zastosowania przepisy art. 156-159 w związku z art. 126 kpa. Jednocześnie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, iż bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje okoliczność, iż w postanowieniu zawarto błędne pouczenie o możliwości wniesienia zażalenie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie GINB wniósł W. S. reprezentowany przez adwokata Z. W. W ocenie skarżącego postanowienie PINB w P. z dnia [...] stycznia 2006r., stanowi w istocie orzeczenie stwierdzające samowole budowlaną i w związku z tym podlega zaskarżeniu i w konsekwencji stwierdzeniu nieważności. Orzeczenie to ma charakter merytoryczny, a nie dowodowy jak twierdzą organy, gdyż nakłada na adresata określone obowiązki skutkujące konsekwencjami finansowymi. W skardze zakwestionowano także zasadność zastosowania przepisów Prawa budowlanego z 24 października 1974r. Budynek mieszkalny będący przedmiotem postępowania wybudowany został w latach 50-tych XX w., co oznacza, iż należy stosować w niniejszej sprawie przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 1928r., które nie przewidywały możliwości żądania od właściciela (inwestora) przedłożenia ekspertyzy zawierającej ocenę techniczną budynku. Oznacza to, zdaniem skarżącego, że postanowienie z dnia [...] stycznia 2006r., wydane zostało bez podstawy prawnej, co stanowi o jego wadliwości w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły. Na wstępie należy podkreślić, iż przedmiotem oceny Sądu jest wyłącznie zaskarżone postanowienie GINB utrzymujące w mocy postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia PINB z dnia [...] stycznia 2006r. Z tych względów nie mogą być przedmiotem oceny Sądu zarzuty nie odnoszące się do zaskarżonego postanowienia, a kwestionujące prawidłowość postanowienia PINB w P. z dnia [...] stycznia 2006r., które w tym postępowaniu nie było przedmiotem oceny organów administracyjnych, ani nie może być przedmiotem kontroli Sądu. W ocenie Sądu organ niewadliwie ustalił, iż wniosek skarżącego z dnia 9 lipca 2007r., o stwierdzenie nieważności postanowienia PINB w P. z dnia [...] stycznia 2006r., nie mógł skutecznie wszcząć postępowania nieważnościowego. Art. 126 kpa, po jego nowelizacji dokonanej art. 61 ustawy z dnia 11 maja 1995r., o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368) stanowi, że "do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym, że zamiast decyzji, o której mowa w art. 149 § 3, 151 § 1, 157 § 1 i 158, wydaje się postanowienia". Z powyższego wynika, że weryfikowanie postanowień w trybie art. 156 kpa może odnosić się tylko do takich postanowień, od których przysługuje zażalenie. Postanowienie, którego dotyczy wniosek skarżącego wydane zostało na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974r. (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) Działanie organu administracyjnego na podstawie art. 56 cyt. ustawy, podjęte w toku postępowania w sprawie obiektu budowlanego wybudowanego niezgodnie z przepisami ma charakter dowodowy. Organ nakładając na skarżącego obowiązek przedłożenia w zakreślonym terminie orzeczenia o stanie technicznym budynku mieszkalnego wskazał, iż taka ekspertyza jest konieczna z uwagi na brak jakiegokolwiek dokumentu wskazującego na to, że obiekt został wybudowany zgodnie z prawem i warunkami technicznymi oraz sztuką budowlaną. Dopiero przedłożona ekspertyza stanowić będzie podstawę do wydania decyzji merytorycznej. Przepis art. 56 ustawy Prawo budowlane z 1974r., nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenie na postanowienie dowodowe. Może ono być zatem zaskarżone w zwykłym postępowaniu administracyjnym tylko w odwołaniu od decyzji merytorycznej, kończącej postępowanie prowadzone w sprawie samowoli budowlanej dotyczącej budynku mieszkalnego skarżącego. Z powyżej przedstawionego stanu prawnego wynika, że w stosunku do postanowienia PINB w P. z dnia [...] stycznia 2006r., od którego nie przysługiwało zażalenie, nie mogło też nastąpić wszczęcie postępowania o stwierdzenie jego nieważności, co oznacza, że decyzja wydana na podstawie art. 157 § 3 kpa odpowiada prawu. Zważywszy na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.