I SA/Bd 818/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Liwacz Sędziowie: Sędzia WSA Mirella Łent Asesor sądowy Ewa Kruppik - Świetlicka (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Winiecka po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 stycznia 2008r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu renty strukturalnej po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz skarżącego kwotę 200 zł ( dwieście złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Bd 818/07 UZASADNIENIE S.K. w dniu [...]2006r. zwrócił się do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z L. - z /s w S. - o przyznanie renty strukturalnej Do wniosku załączył : wypis z rejestru gruntów z [...] 2005r.; kserokopię aktu notarialnego Rep. [...] , w którym zadeklarował do przekazania gospodarstwo rolne o łącznej pow. użytków rolnych 6,52 ha. Kierownik Biura Powiatowego (BP) , po weryfikacji ww. wniosku, wydał w dniu [...] 2006r. postanowienie Nr [...] o spełnieniu przez wnioskodawcę wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej. W dniu [...] 2006r. skarżący dostarczył organowi zmianę do wniosku wraz z dokumentami potwierdzającymi przekazanie własności gospodarstwa tj. notarialną umowę darowizny z dnia [...] 2006r. mocą którego ww. gospodarstwo rolne o pow. 6,52 ha zostało przekazane synowi M.K. oraz oświadczenie, iż z dniem [...] 2006r. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej ( tj. gospodarstwa rolnego i towarowej produkcji rolnej). Kierownik BP po pozytywnej weryfikacji złożonych dokumentów wydał w dniu [...]2006 r. decyzję Nr [...]o przyznaniu wnioskodawcy renty strukturalnej. Organ, w trakcie obsługi wniosków o dopłaty bezpośrednie podjął informację o prawdopodobnym posiadaniu przez wnioskodawcę działek, które nie zostały wykazane we wniosku o rentę. W związku z tym organ podjął czynności sprawdzające i w tym celu zwrócił się do Naczelnika Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w L. Następnie pismem z dnia [...]2007r. wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień. W rezultacie tych działań postanowieniem z dnia [...] Nr [...]organ wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania renty. Następnie w dniu [...] 2007r. przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem wnioskodawcy, jego żony oraz świadka T.G. Zeznania złożone w trakcie rozprawy administracyjnej potwierdziły istnienie po stronie wnioskodawcy 1/6 współwłasności tj. 1,785 ha z 10,71 ha użytków rolnych, odziedziczonych po ojcu skarżącego. W związku z tym Kierownik Biura Powiatowego decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił swoją decyzję z dnia [...] 2006r. o przyznaniu renty i odmówił jej przyznania wskazując jako podstawę prawną § 4 pkt 4 i 5, § 6 ust. 1, § 9 w zw. z § 20 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. z 2004r. Nr 114, poz. 1191 ze zm. ). W uzasadnieniu organ przywołał stan faktyczny i wskazał, że powodem odmowy przyznania renty strukturalnej był fakt, że wnioskodawca w dniu 10 listopada 2006r. pomimo zobowiązania nie przekazał wszystkich gruntów rolnych, które były w jego posiadaniu. W odwołaniu skarżący podniósł, że sporne działki otrzymał wraz z matką i siostrą w wyniku spadkobrania po ojcu. Podał, że grunty te od 1990 r. były dzierżawione a ostatnia umowa dzierżawy, zawarta na 10 lat w dniu 18 grudnia 2006r. wygasa w roku 2016. W opinii skarżącego spełnił wszystkie wymagania do otrzymania renty. Odmowa jej przyznania jest zdaniem strony przejawem złej woli organu. Organ odwoławczy nie uznał argumentów skarżącego i decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji argumentując, iż wnioskodawca w okresie 6 miesięcy od dnia 10 maja 2006r. (data otrzymania postanowienia o spełnieniu przesłanek do uzyskania renty) nie wyzbył się 1/6 udziału we współwłasności nieruchomości rolnych, co stanowiło naruszenie § 6 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w myśl, którego " warunek przekazania gospodarstwa rolnego jest spełniony" - gdy zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, będące zarówno w posiadaniu wnioskodawcy jak i jego małżonka. Ten fakt dotyczy także współposiadania. W skardze do Sądu skarżący ponownie podniósł te same argumenty jak w odwołaniu. Dodatkowo wskazał, że umowa dzierżawy z dnia [...] 2006r. była jedynie zmianą umowy poprzedniej, co oznacza, że spełnił wymagane warunki do uzyskania renty. Skarżący nadto zauważył, że organ II instancji błędnie określił organ I instancji, którym jest BP w L. z/s w S. a nie jak wskazano w W. Ponadto skarżący uzyskaną informację o tym, że jego sprawę przekazano do wyjaśnienia radcy prawnemu Oddziału Regionalnego potraktował jako naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Toruniu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działania administracji publicznej pod kątem zgodności tych działań z prawem. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że w sprawie doszło do naruszenia prawa, co oznacza, że skarga podlega uwzględnieniu. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy organy , po wznowieniu postępowania w sprawie renty, zasadnie odmówiły jej przyznania, argumentując odmowę faktem nie ujawnienia współposiadania w 1/6 części w gospodarstwie rolnym, odziedziczonym po ojcu. Zdaniem organu fakt nie ujawnienia wszystkich gruntów rolnych była nową okolicznością uprawniająca do zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) dającą podstawę do wznowienia postępowania. Organ za podstawę prawną odmowy przyznania renty strukturalnej wskazał § 4 pkt 4 i 5, § 6 ust. 1, § 9 w zw. z 20 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. z 2004r. Nr 114, poz. 1191 ze zm.). W myśl § 4 pkt 4 i pkt 5 ww. rozporządzenia dla uzyskania renty strukturalnej rolnik winien spełnić dwa podstawowe warunki, tj. : przekazać gospodarstwo rolne o powierzchni co najmniej 1 ha ; zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej. Zgodnie z § 6 ust. 1 cyt. rozporządzenia warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony, gdy zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, zarówno te które są własnością wnioskodawcy jak i jego współmałżonka jak również i te, które są przedmiotem ich współwłasności. W myśl § 9 ust. 1 z zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej mamy do czynienia wtedy, gdy rolnik po przekazaniu wszystkich użytków rolnych nie posiada więcej niż 0,5 ha tychże użytków, przy czym działalność rolnicza prowadzona jest wyłącznie w celu zaspokojenia potrzeb wnioskodawcy lub osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Organ uznał, że fakt posiadania udziału we współwłasności stanowiący 1/6 części z 10,71 ha użytków rolnych tj. 1,785 ha przekracza dozwoloną wielkość 0,5 ha i jest wystarczającą okolicznością przemawiającą za odmową przyznania renty. Rolnik , jak wynika z treści odwołania i skargi nigdy nie prowadził na niej działalności rolniczej na własny rachunek, gdyż grunty te będące własnością pozostałych spadkobierców (matki i siostry wnioskodawcy) były od 1990 r. nieprzerwanie oddane w dzierżawę. Ostatnia umowa dzierżawy wygaśnie w roku 2016. Jak wynika z akt sprawy deklarowane gospodarstwo rolne zostało aktem notarialnym przekazane synowi skarżącego. Co oznacza, że warunek o przekazaniu całego gospodarstwa rolnego został spełniony. Rolnik nie pozostawił sobie z w/w gospodarstwa nawet działki 0,5 ha. Należy zauważyć, że zgodnie z zapisem obowiązującego rozporządzenia gospodarstwo rolne winno mieć co najmniej 1 ha. W niniejszej sprawie rolnik zgodnie z deklaracją swoje gospodarstwo rolne, na którym do tej pory gospodarował w całości tj. 6,5 ha przekazał następcy. Należy zauważyć, że kwestia rent strukturalnych jest elementem wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej, uregulowanym w rozporządzeniu Rady WE Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r., jak również w rozporządzeniu Komisji WE Nr 445/2002 z dnia 26 1utego 2002 r., ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady WE Nr 1257/1999 (Official Journal L 074 z dnia 15 marca 2002 r.). Z dniem 1 maja 2004 r. przepisy te stały się częścią polskiego porządku prawnego, obowiązują na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej bez konieczności odrębnego ich wprowadzania do wewnętrznego porządku prawnego w drodze ratyfikacji czy inkorporacji przez organ państwa członkowskiego i powinny być stosowane bezpośrednio. Przepisami prawa polskiego, regulującymi szczegółowo warunki uzyskania renty strukturalnej i tryb jej przyznawania są przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191). Rozporządzenie powyższe zostało wydane na podstawie delegacji wyrażonej w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2272 ze zm.) Warunki przyznania renty strukturalnej jak wskazano powyżej zostały określone w § 4 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. Aby rozstrzygnąć niniejszy spór należy przede wszystkim przywołać § 2 ww. rozporządzenia, gdzie Ustawodawca zdefiniował pojęcie " działalności rolniczej" jako: - produkcję roślinną i zwierzęcą , w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu fermowego oraz chów i hodowla ryb." Decydujące znaczenie w sprawie ma również treść przepisu § 6 ust. 1 cyt. rozporządzenia w myśl, którego : warunek przekazania gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 4 pkt 4 , uważa się za spełniony, jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności , zastrzeżeniem § 9 pkt 1. Natomiast § 9 ust. 1 stanowi, iż warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej , o którym mowa w § 4 pkt 5 uważa się za spełniony, jeżeli po przekazaniu gospodarstwa rolnego łączna powierzchnia użytków rolnych posiadanych przez uprawnionego do renty strukturalnej i jego małżonka nie przekracza 0,5 ha , a działalność rolnicza prowadzona na tych użytkach służy wyłącznie zaspokajaniu potrzeb własnych uprawnionego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym". Należy zatem stwierdzić, że Ustawodawca w cyt. przepisie wyraźnie użył sformułowania " tego gospodarstwa rolnego". Należy zauważyć posiłkując się definicją " gospodarstwa rolnego" zawartą w art. 55 3 kodeksu cywilnego , iż za gospodarstwo rolne uważa się : " grunty rolne wraz z gruntami leśnymi budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego." Co oznacza, że Ustawodawca używając sformułowania "tego gospodarstwa rolnego" miał na myśli gospodarstwo rolne, które rolnik zadeklarował do przekazania a nie jak uznał organ wszystkie grunty rolne będące w posiadaniu rolnika. W przeciwnym razie doszło by do pozbawienia rolnika wszystkich posiadanych nieruchomości nawet tych, na których działalność rolnicza jak w przypadku skarżącego nie była przez niego nigdy prowadzona i które przez zgoła 20 lat są dzierżawione. Takie rozumienie powyższego sformułowania potwierdza wyrok WSA w Warszawie z dnia 04 kwietnia 2006r. sygn. Akt IV SA / Wa 96/06 (publ. Lex 204976 ) z tezą : " Ze sformułowania " tego gospodarstwa" użytego w § 6 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm. ) wynika, iż przepis ten dotyczy przekazania jednego gospodarstwa rolnego". Porównaj również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2006r. sygn. Akt IV S.A./Wa 944/06 ( Lex 283613), w którym stwierdzono, że "przedmiotem przekazania są te użytki rolne, stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą - gospodarstwo rolne, na których wnioskodawca prowadził określoną działalność rolniczą, ponosząc z związku z tym określone ciężary, jak też uzyskując określone korzyści, niezależnie od tego czy stanowiły własność odrębną jego lub małżonka, czy też ich współwłasność." Zdaniem Sądu podstawową i decydującą kwestią jest zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, o której mowa w cyt. § 2 ww. rozporządzenia oraz kwestia przekazania młodym rolnikom gospodarstw rolnych. Było to intencją jak się zdaje Unii Europejskiej jak i polskiego Ustawodawcy. Bez wątpienia należy zastosować interpretację celowościową i wskazać, że powodem wprowadzenia rent strukturalnych, nazywanych potocznie wcześniejszymi emeryturami jest zmiana pokoleniowa, jak i technologiczna na obszarach wiejskich a nie wywłaszczenie rolników ze wszystkich posiadanych nieruchomości, zwłaszcza, że przyznaje się rentę strukturalną już za przekazanie gospodarstwa o obszarze przekraczającym 1 ha. Sąd stwierdza, w oparciu o załączony materiał dowodowy, że organ nie dokonał sprawdzenia zasadności twierdzeń strony o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej, w rozumieniu § 2 cyt. rozporządzenia. Organ nie sprawdził czy rolnik prowadził ww. działalność na odziedziczonym udziale oraz czy udział ten mógł stanowić gospodarstwo rolne w rozumieniu definicji gospodarstwa rolnego zawartego w kodeksie cywilnym. Te kwestie zostały przez organy pominięte, co zdaniem Sądu narusza art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) . W tej sytuacji odmowa przyznania renty została wydana przedwcześnie. W świetle powyższych wywodów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa i w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. O wykonalności decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 , o kosztach w oparciu o art. 200 cyt. ustawy.