I OZ 394/08

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 894/07 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem 4 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 894/07, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odmówił A. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu. Od powyższego postanowienia, pełnomocnik skarżącego - Ł. W. - złożył sprzeciw. Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W oparciu o ten przepis, postanowieniem z dnia 28 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 894/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że skarżący nie wykazał niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd podkreślił, że skarżący posiada zgromadzone przez rodzinę oszczędności w łącznej kwocie 335.000 zł, jak również wskazał na stały miesięczny dochód pięcioosobowej rodziny w łącznej wysokości 15.000 zł. W związku z tym Sąd uznał, że nie można przyjąć, iż skarżącego nie stać na opłacenie wpisu w wysokości 200 zł. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył pełnomocnik skarżącego, Ł. W., podtrzymując argumenty zawarte w złożonym wcześniej sprzeciwie, wskazując, że złożenie skargi spowodowane jest tylko i wyłącznie nieuwzględnieniem wcześniejszych wniosków skarżącego przez organy administracyjne I i II instancji. Podniesiono także, iż Sąd badał sytuację materialną całej rodziny skarżącego, a nie samego skarżącego. Jego zdaniem ponowna analiza stanu jego majątku może spowodować odmienne orzeczenie od zapadłego w I instancji. Naczelny Sąd administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 245 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Natomiast w myśl § 3 tego przepisu, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy, stosowana jest jedynie w przypadkach, gdy skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację nie mogą uiścić kosztów sądowych, bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Podkreślić tu należy z całą stanowczością, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2004r. sygn. akt FZ 165/04). Z punktu widzenia przepisu art. 245 § 1 w związku z art. 246 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien uwzględnić nie tylko bieżące dochody i wydatki wnioskodawcy i jego rodziny, ale również stan majątkowy. Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym kosztów sądowych. Instytucja "prawa pomocy" ma zatem na celu ułatwienie najuboższym dochodzenia swych słusznych praw w sprawach dotyczących ich żywotnych interesów. Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika natomiast, aby skarżący nie był w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego w wysokości 200 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Wskazane bowiem w formularzu PPF oszczędności i dochody rodziny złożenia takiego wniosku nie uzasadniają. Nie jest również argumentem przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy powód, dla którego skarżący wnosi do Sądu skargę, co podniesiono w przedmiotowym zażaleniu, którym to powodem - w niniejszym przypadku - jest nieuwzględnienie wcześniejszych wniosków skarżącego przez organy administracyjne I i II instancji. Uiszczenie wpisu sądowego jest bowiem niezależne od merytorycznej zasadności skargi. Nie jest także trafny argument skarżącego odnoszący się do sposobu dokonanej przez Sąd pierwszej instancji analizy sytuacji materialnej skarżącego. Wskazać bowiem należy, że z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby między małżonkami sporządzona była rozdzielność majątkowa, jak również nie wynika, aby dochody ich dzieci były dochodami niewchodzącymi w skład dochodu całej rodziny, dlatego też Sąd brał pod uwagę dochody całej rodziny przedstawione w formularzu PPF. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle niniejszej sprawy i okoliczności jej towarzyszących, uznać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie dokonał prawidłowej oceny uznając, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie przepisów art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w postanowieniu.