I OZ 367/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 897/07 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu postanawia: oddalić zażalenie J. W. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o rejestracji pojazdu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem oraz trojgiem dorosłych dzieci. Do ich majątku należą: dom jednorodzinny o powierzchni 350 m2, działka rekreacyjna, oszczędności w łącznej kwocie [...] zł, 5 ciągników siodłowych, 6 naczep, 6 samochodów osobowych oraz inne, bliżej nieokreślone przedmioty. Miesięczny dochód rodziny wynosi około [...] zł. Również z oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonych przez synów skarżącej wynika, iż posiadają oni własne oszczędności w łącznej kwocie [...] zł Postanowieniem z dnia 26 marca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu skarżąca wykazała, iż dysponuje wystarczającymi środkami na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Sąd dokonał analizy możliwości płatniczych skarżącej uwzględniając fakt, iż obecnie do tutejszego Sądu wniesionych zostało przez skarżącą i członków jego najbliższej rodziny 7 skarg, od których wpis łącznie wynosi 1.400 zł. Nawet jednak uwzględniając ten fakt Sąd nie znalazł podstaw do uznania, iż jest to kwota, której skarżąca nie jest w stanie uiścić. Sąd podkreślił, iż skarżąca i jego rodzina dysponują znacznymi oszczędnościami w łącznej wysokości [...] zł oraz majątkiem trwałym w postaci m.in. domu, samochodów i ciągników. Posiadanie tak znacznego majątku nie pozwala stwierdzić, iż sytuacja materialna skarżącej i jej rodziny jest na tyle trudna, iż może uzasadniać przerzucenie kosztów postępowania sądowego na współobywateli, którzy w większości nie legitymują się tak wysokim statusem majątkowym. Istotne jest bowiem, iż prawo pomocy jest prawem przewidzianym dla osób, które rzeczywiście nie są w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania, a do takich trudno zaliczyć osobę posiadającą tak znaczny majątek. Sąd podkreślił, iż samo uszczuplenie posiadanych zasobów majątkowych nie może uzasadniać zwolnienia od kosztów. Na powyższe postanowienie J. W. wniosła zażalenie domagając się jego zmiany w całości, względnie uchylenia poprzez przyznanie prawa pomocy, podnosząc, iż konieczność uiszczenia opłaty od skargi zawsze powodować będzie pogorszenie sytuacji materialnej strony postępowania a Sąd I Instancji badał sytuację materialną całej rodziny skarżącej, natomiast nie ustalił dokładnie jej stanu majątkowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Mając powyższe na uwadze oraz wzgląd na okoliczności sprawy niniejszej należy stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała, iż jej sytuacja materialna kwalifikuje ją do przyznania jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Stan majątkowy rodziny skarżącej: dom jednorodzinny o powierzchni 350 m2, działka rekreacyjna, oszczędności w łącznej kwocie [...] zł, 5 ciągników siodłowych, 6 naczep, 6 samochodów osobowych oraz uzyskiwane dochody miesięcznie rodziny skarżącego wynoszące łącznie [...] zł wskazują, iż z pewnością nie należy ona do osób ubogich, które nie byłyby w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc się do argumentów podniesionych w zażaleniu należy wskazać, iż co prawda, konieczność uiszczenia wpisu od skargi zawsze powoduje uszczuplenie posiadanych zasobów majątkowych na co zwrócił uwagę Sąd I instancji, jednak nie jest to wystarczająca przesłanka do przyznania prawa pomocy. Skarżąca nie wykazała bowiem, iż taki wydatek powodowałby uszczerbek dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy również podkreślić, iż Sąd oceniając sytuację materialną osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy bierze pod uwagę również sytuację osób pozostających z tą osobą we wspólnym gospodarstwie domowym. W sprawie niniejszej nawet jednak ograniczenie się do składników majątkowych należących do skarżącej, posiadającej własne oszczędności w kwocie [...] zł, nie prowadziłoby do odmiennego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. W takiej sytuacji należy stwierdzić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 marca 2008 r. odmówił przyznania J. W. prawa pomocy w postaci zwolnienia od konieczności uiszczania kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.