I SA/Wa 1258/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch Asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi M. W. oraz K. Z.-Z. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Budownictwa na rzecz skarżących M. W. oraz K. Z.-Z. solidarnie kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 1258/07 UZASADNIENIE Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku K. Z. – Z. i M. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. nr [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1962 r. nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1962 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] oznaczonej hip. [...] nr rej hip. [...]. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W toku postępowania organ administracji publicznej ustalił, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] stycznia 1962r. jak i utrzymująca je w mocy decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1962 r. zostały wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Przedmiotowa nieruchomość została objęta przez gminę w posiadanie na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. R.P. Nr 6, poz. 45). Z § 1 rozporządzenia z 1948 r. wynika, że ma ono zastosowanie do gruntów, które nie zostały dotychczas objęte w posiadanie przez gminę na podstawie rozporządzenia z 1946 r. Obejmowanie takich gruntów w posiadanie następuje w drodze ogłoszeń Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy, podanych do publicznej wiadomości przez zamieszczenie w- organie urzędowym Zarządu Miejskiego i w jednym z poczytnych pism codziennych wydawanych w Warszawie oraz przez rozplakatowanie. Ogłoszenie o objęciu gruntów w posiadanie ukazało się w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. z dnia [...] sierpnia 1948 r. Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] oznaczona hip. [...] nr dominialny [...] gminny [...] nr rej hip. [...] została objęta w posiadanie przez gminę W. w dniu 16 sierpnia 1948 r. co oznacza, że sześciomiesięczny termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], upłynął w dniu 16 lutego 1949 r. Wnioski byłych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości J. R. z dnia 31 stycznia 1949 r. oraz T. M. z dnia 31 maja 1948 r. złożone zostały w terminie. Orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w W. Nr [...] z dnia [...] stycznia 1962 r. odmówiono T. M. i J. R., właścicielce Firmy [...] przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...] nr dominialny [...] gminny [...] Nr rej hip. [...] o powierzchni [...] łokci2, gdyż na podstawie planu zagospodarowania przestrzennego teren powyższej nieruchomości przeznaczony został pod użyteczność publiczną. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 1962 r. utrzymało w mocy orzeczenie z dnia [...] stycznia 1962 r., wskazując, że grunt przy ul. [...] przeznaczony został w planie zagospodarowania przestrzennego na cele użyteczności publicznej, na teren ten została wydana lokalizacja dla [...] Fabryki [...] oraz dla Zakładów [...]. Wnioskiem z dnia 8 kwietnia 2002 r. K. Z. wystąpiła do Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1962 r. utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1962 r. zarzucając jej rażące naruszenie prawa poprzez błędne przyjęcie, że korzystanie z powyższej nieruchomości nie da się pogodzić z przeznaczeniem terenu według planu zagospodarowania przestrzennego. Decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] 1962 r. nr [...] i orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] stycznia 1962r. nr [...]. W dniu 17 listopada 2005 r. K. Z. oraz M. W. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ administracji publicznej ustalił, że dla terenu przedmiotowej nieruchomości obowiązywał Plan Zagospodarowania Przestrzennego W. zatwierdzony przez Prezydium Rady Narodowej W. uchwałą nr [...] w dniu [...] stycznia 1961 r. Przewidywał on przeznaczenie terenu przedmiotowej nieruchomości pod przemysł budowlany i magazyny lub energetykę. Organ wskazał, że energetykę uznawano w czasie wydania orzeczenia administracyjnego z dnia [...] stycznia 1961 r. jako przedsiębiorstwa państwowe, a co za tym idzie działalność gospodarcza przewidziana w planie zagospodarowania przestrzennego nie mogła być prowadzona przez prywatnego inwestora. Podniósł, że magazyny (jako sektor publiczny) są niezbędnym elementem do prawidłowego funkcjonowania przemysłu budowlanego, stanowią jego integralną część. Przemysł natomiast jako dział produkcji materialnej, w którym wydobywanie zasobów przyrody oraz ich przetwarzanie w celu dostosowania do potrzeb ludzkich prowadzony jest w szerokim wymiarze i musi się łączyć z powszechnością i ogólną dostępnością dla całego społeczeństwa. Podniósł, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła plac użytkowany pod uprawę warzyw. Organ stwierdził, że przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w obowiązującym w dacie orzekania planie zagospodarowania przestrzennego, uniemożliwiało dotychczasowemu właścicielowi, jako osobie fizycznej, korzystanie z niej w sposób przewidziany w tym planie. Wskazał, że jeśli nieruchomość wykorzystywana była przez dotychczasowych właścicieli pod uprawę warzyw, a zgodnie z planem przeznaczona była pod energetykę, przemysł budowlany oraz magazyny a także wydano decyzje lokalizacyjne pod budowę zakładów [...] i fabrykę [...], to dotychczasowi właściciele czyli T. M. i J. R., nie mogli realizować na niej celów określonych planem zagospodarowania przestrzennego. Organ na podstawie postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku ustalił krąg spadkobierców po byłych właścicielach T. M. i J. R.. Skargę na decyzję Ministra Budownictwa decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli K. Z. Z. oraz M. W. Zaskarżonej decyzji zarzucali naruszenie art. 156 § 1 pkt. 2 , 7, 77, i 80 kpa oraz art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. nr [...]. W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wnosił o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej także: p.p.s.a.). Badając w tym kontekście sprawę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, co skutkowało uchyleniem decyzji II instancji. Przede wszystkim wskazać należy, iż w przedmiotowej sprawie na pierwszy plan wysuwają się kwestie proceduralne, co czyni bezprzedmiotową merytoryczną ocenę zaskarżonej decyzji. Mianowicie w toku postępowania administracyjnego organ II instancji po wydaniu decyzji w dniu [...] maja 2007 r. powziął wiadomość, ze uczestnik postępowania A. M. zmarł. Organ zwracał się bezskutecznie o nadesłanie odpisu skróconego aktu zgonu do Urzędu Stanu Cywilnego oraz do uczestnika A. M. W toku postępowania sądowego nadesłany został przez Urząd Stanu Cywilnego W. odpis skrócony aktu zgonu A. M., z którego wynika, że A. M. zmarł w dniu [...] maja 2007 r. Oznacza to, że decyzja organu II instancji wydana w dniu [...] maja 2007r skierowana była do osoby nieżyjącej. Okoliczność ta ma istotne znaczenie, gdyż koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną zaś należy oceniać według prawa cywilnego. Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. A. M. jako osoba zmarła nie mógł być stroną postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. Jednak samo postępowanie administracyjne mimo śmierci strony - mogło toczyć się, z tym zastrzeżeniem, że z udziałem spadkobierców lub kuratora masy spadkowej. Pominięcie spadkobierców strony postępowania stanowi naruszenie jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego określonej wart. 10 kpa. Zgodnie bowiem z art. 10 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania. Niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu stanowi przesłankę wznowienia postępowania określoną wart. 145 § 1 pkt 4 kpa i powoduje konieczność uchylenia przez sąd administracyjny decyzji dotkniętej taką wadą Udział w postępowaniu administracyjnym powinny brać wszystkie osoby mające w tym interes prawny, a do takich osób należą w postępowaniu dotyczącym nieruchomości [...] – jej wszyscy współwłaściciele lub wszyscy następcy prawni. Zatem organ przed wydaniem decyzji winien zakreślić termin skarżącym, na złożenie dokumentu z którego wynika następstwo prawne po A. M. w przypadku braku reakcji zawiesić postępowanie na zasadzie art. 97 § 4 kpa. Dopiero gdy organ prawidłowo ustali krąg osób zaskarżona decyzja może być przedmiotem oceny merytorycznej. Biorąc zatem powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b. w związku z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji