I SA/Gd 460/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Protokolant Sekretarz Sądowy Dorota Zawiślińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 lutego 2008 r. sprawy ze skargi S.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 07 listopada 2006 r. S.K. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o udzielenie pisemnej interpretacji w sprawie zasadności zwrotu ulgi podatkowej z tytułu zakupu gruntu na cele mieszkaniowe w sytuacji zamiany działki. Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynikało, że podatnik w 2000 r. dokonał zakupu działki budowlanej z przeznaczeniem na cele mieszkaniowe i z tego tytułu skorzystał z ulgi podatkowej. W 2006 r. dokonał zamiany (bez dopłat) tej działki na sąsiadującą z nią inną działkę. Podatnik uważał, że w tym stanie faktycznym nie jest zobowiązany do zwrotu przedmiotowej ulgi. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, ze stanowisko S.K. jest nieprawidłowe w odniesieniu do opisanego stanu faktycznego. W uzasadnieniu organ podatkowy stwierdził, że skoro podatnik w 2000 r. skorzystał z odliczenia wydatków na zakup gruntu i w 2006 r. dokonał zbycia tego gruntu, poprzez zamianę na działkę sąsiadującą, winien w zeznaniu podatkowym składanym za rok 2006 doliczyć do podatku kwotę uprzednio odliczoną od podatku za 2000 r. z tytułu zakupu gruntu. S.K. korzystając z przysługującego mu prawa złożył zażalenie, w którym zarzucił nie rozpatrzenie wszystkich okoliczności sprawy oraz wydanie informacji o zakresie stosowania prawa podatkowego niezgodnej z intencją ustawodawcy. Podatnik stwierdził, że organ podatkowy nie dokonał w żadnym zakresie wykładni celowościowej odnoszącej się do celów jakie stawiał sobie ustawodawca ustanawiając ulgi budowlane i podkreślił, że intencją ustawodawcy było aby osoby, które zamierzają zrealizować cele mieszkaniowe mogły korzystać z ulgi budowlanej. Ponadto stwierdził, że w wyniku zamiany sąsiadujących ze sobą działek obydwie strony nadal będą realizować cel określony w ustawie i dlatego uważa, że przedmiotowe postanowienie zostało wydane niezgodnie z przepisami prawa i wnosi o jego zmianę. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia, o którym mowa w art. 236 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Nie zgadzając się ze stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu z dnia [...] Nr [...], S.K. złożył skargę, w której stwierdził, że postanowienie to jest niezgodne z prawem, gdyż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...] zostało doręczone mu niezgodnie z przepisami. W uzasadnieniu stwierdził, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jego winy. Informuje, że w dniach 08 - 17.12.2006 r. przebywał wraz z małżonką i znajomymi we Włoszech i tym czasie przesyłkę zawierającą przedmiotowe postanowienie listonosz przekazał niepełnoletniej córce bez sprawdzenia, czy jest ona osobą pełnoletnią i bez pobrania informacji, czy przekaże przesyłkę adresatowi. Córka była przekonana, że przesyłkę odebrała w dniu 12.12.2006 r., a poinformowała o niej skarżącego dopiero w dniu 19.12.2006 r. i w tym też dniu skarżący złożył zażalenie będąc pewnym, że nie uchybił terminowi do jego złożenia. O uchybieniu terminu dowiedział się dopiero z treści zaskarżonego postanowienia. Skarżący wskazuje, że skuteczność doręczenia zastępczego uzależniona jest od spełnienia warunków, o których mowa w art. 43 Kpa oraz art. 149 Ordynacji podatkowej. Informuje ponadto, że w dniu 12.03.2006 r. zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia [...] Nr [...] oraz poinformował, że czynność dla której był określony termin została już dopełniona. Po zapoznaniu się z podniesionymi w skardze zarzutami Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z dyspozycją art. 144 ustawy - Ordynacja podatkowa organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez upoważnione osoby. Z powyższego przepisu ustawy wynika zasada oficjalności doręczeń, zgodnie z którą ustawowy obowiązek dokonywania wszelkich doręczeń z urzędu spoczywa na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. Zasada ta znajduje zastosowanie w każdym postępowaniu, niezależnie od jego struktury podmiotowej. Zapewnia organowi administracyjnemu stanowczy wpływ na sam tok postępowania, służy także zrównaniu w tym zakresie pozycji prawnej podmiotów uczestniczących w postępowaniu. Sąd wskazuje, że naruszenie zasady oficjalności doręczeń wywołuje istotne skutki prawne. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 5 października 1994 r., sygn. akt III ARN 54/94, stwierdził, że "nieprawidłowe, czyli niezgodne z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (analogiczny przepis został określony w ustawie - Ordynacja podatkowa) doręczenie pisma należy uznać za naruszenie zasady oficjalności doręczeń pism (...) mogące spowodować pozbawienie strony możliwości obrony swych praw". Zgodnie z poglądami doktryny prawa administracyjnego do podstawowych warunków prawidłowości i tym samym skuteczności doręczenia należą przede wszystkim: obowiązek dokonania tej czynności przez właściwy organ administracyjny oraz konieczność istnienia po stronie tegoż organu intencji doręczenia pisma. Z pierwszego warunku wynika, że dokonanie doręczenia zawsze spoczywa na organie administracyjnym prowadzącym postępowanie w sprawie. Ten organ, a nie inne podmioty obciąża zatem wadliwość w dokonaniu doręczenia lub w ogóle brak wykonania takiej czynności. Zgodnie z art. 148 § 1 Op. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W niniejszej sprawie podatnik konsekwentnie twierdzi, że w dacie doręczenia pisma przez organ był w miejscu zamieszkania nieobecny. Zatem w grę wchodziło jedynie doręczenie uregulowane w art. 149 Op. Dla skuteczności doręczenia zastępczego uregulowanego w tym przepisie jest spełnienie następujących warunków: 1. pismo musi być doręczone do rąk domownika, sąsiada, dozorcy domu; 2. osoba, której doręczono pismo musi być pełnoletnia; 3. osoba ta musi podjąć się oddania pisma adresatów; 4. w przypadku doręczenia do rąk sąsiada lub dozorcy należy umieścić zawiadomienie na drzwiach mieszkania adresata. Niespełnienie któregokolwiek z warunków skutkuje nieskutecznością dokonanego doręczenia. Jak z powyższego wynika Ordynacja podatkowa posługuje się terminem osoby dorosłej, nie definiując go. Stąd terminowi temu należy nadawać znaczenie, jakie posiada ono w języku potocznym. Dlatego też, według powszechnie przyjętej linii orzeczniczej, za osobę dorosłą należy uznać osobę, która jest pełnoletnia w rozumieniu prawa cywilnego. (zob. wyrok I SA/Gd 1332/98, I SA/Lu 1405/97, SA/Po 1931/93). Doręczenie pisma małoletniemu jest doręczeniem wadliwym, a tym samym nie wywiera żadnych skutków prawnych i uważane jest za pismo niedoręczone. Odnosząc się do twierdzenia organu podatkowego, z którego wynika, iż przesyłkę odebrał osobiście skarżący, to uznać należy, że organ ten nie przeprowadził żadnego postępowania zmierzającego do ustalenia czy odmienne oświadczenie skarżącego odpowiada prawdzie. Jeżeli organ podatkowy będzie przy ponownym rozpatrywaniu sprawy podważać jego wiarygodność, zobowiązany będzie do dokonania stosownych ustaleń w tej kwestii. W niniejszej sprawie dotychczas tego nie uczyniono, zatem stwierdzenie, że strona osobiście odebrała postanowienie organu pierwszej instancji jest przedwczesne. Należy przy tym zauważyć, że w sprawie [...] skarżący złożył wniosek o przesłuchanie świadków na okoliczność pobytu w dacie otrzymania przesyłki poza miejscem zamieszkania. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z prawem, a jako takie narusza prawo strony do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W tej sytuacji orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. AL