IV SA/Wa 2309/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska (spr.), asesor WSA Danuta Szydłowska, Protokolant Hanna Parypa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2008 r. sprawy ze skargi M. P., R. C., J. C., J. C., Z. C., J. B., R. W. i P. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) września 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) maja 2007 r.; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących M. P., R. C., J. C., J. C., Z. C., J. B., R. W. i P. W. solidarnie kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 14 sierpnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn.akt IV SA/Wa 2417/05 uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) października 2005 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia (..) lutego 2005 r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia (...) grudnia 1950 r. Nr (...) o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw w części dot. przedsiębiorstwa "D. i Gorzelnia L. S. W. w L.", położonego w L. przy ul. (...) W uzasadnieniu rozstrzygnięcia sąd przedstawił organowi wskazania co do dalszego postępowania, a mianowicie przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zobowiązany był dokonać wnikliwej oceny zebranego materiału dowodowego dla ustalenia, czy w sprawie można uznać, iż postępowanie, w którym wydane zostało orzeczenie Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia (..) grudnia 1950 r. Nr (...), w części dot. przedsiębiorstwa "D. i Gorzelnia L. St. W. w L.", położonego w L. przy ul. (...), w sposób oczywisty zostało wszczęte po dniu 31 marca 1947 r., a więc czy doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W szczególności organ miał dokonać tej oceny w świetle przepisów określających tryb postępowania, począwszy od rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 1946 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz.U. Nr 17, poz. 114), obowiązującego w dniu wydania Zarządzenia Przewodniczącego Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw z dnia (...) października 1946 r., którego kserokopia znajduje się w aktach sprawy. Ponadto, stosownie do art. 10 § 1 i art. 61 § 4 kpa, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zobowiązany był zawiadomić wszystkie strony postępowania, zapewniając im czynny udział, w tym podmioty, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości pochodzących ze znacjonalizowanego majątku przedsiębiorstwa. W konsekwencji powyższego wyroku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie rozpatrywał wniosek M. P., R. C., R. W., J. C., J. B., Z. C., P. W. oraz J. C. reprezentowanych przez pełnomocnika adwokata P. B.. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia (...) maja 2007 r. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia (...) grudnia 1950 r. Nr (...) o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw w części dot. przedsiębiorstwa "D. i Gorzelnia L. St. W. w L.". W wyniku rozpatrzenia wniosku wnioskodawców o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia (...) września 2007 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia (...) maja 2007 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że przejęcie omawianego przedsiębiorstwa zostało dokonane na podstawie art. 3 ust. 1 i 5 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. Nr 3, poz. 17), a także § 65 ust. 1 i § 71 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz.U. Nr 16, poz. 62, zezm.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. A pkt 10 i 12 ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3 stycznia 1946 r., za odszkodowaniem Państwo przejmowało na własność gorzelnie przemysłowe, destylarnie, rafinerie spirytusu, fabryki wódek oraz fabryki drożdży. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że sposób wszczęcia postępowania w sprawie przejęcia przedsiębiorstwa określony został w § 17 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz.U. Nr 16, poz. 62, ze zm.). W powołanym § 17 ust. 1, o treści obowiązującej od dnia 13 maja 1949 r. (ustalonej przepisem §1 pkt 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 maja 1949 r. zmieniającego rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa - Dz.U. Nr 29, poz. 121), wszczęcie postępowania następuje z chwilą przedłożenia wniosków określonych w § 19. Przepis § 19, od dnia 13 maja 1949 r. został jednak skreślony przepisem § 1 pkt 15 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 maja 1949 r. zmieniającego rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. Do dnia 13 maja 1949 r., w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, nie było wyraźnej normy prawnej określającej chwilę wszczęcia postępowania, lecz określono tryb wnioskowania o wszczęcie postępowania. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2006 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podkreślił, że przeprowadzając postępowanie mające na celu ustalenie terminu i sposobu wszczęcia postępowania w sprawie przejęcia omawianego przedsiębiorstwa zwrócił się do L. Urzędu Wojewódzkiego i Archiwum Państwowego w L. z prośbą o pomoc w odnalezieniu wykazu przedsiębiorstw podlegających przejęciu w trybie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. Powyższego wykazu nie odnaleziono. W aktach sprawy znajduje się - jak podkreślił organ -kserokopia treści Zarządzenia Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw z dnia (...) października 1946 r. zamieszczonego w L. Dzienniku Urzędowym Nr (...) poz. (...) dotyczącego wyłączenia m.in. fabryk drożdży spod właściwości komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw. W załączonej dokumentacji znajduje się również spis przedsiębiorstw do upaństwowienia z adnotacją o przekazaniu m.in. sprawy Drożdżowni W. w L., wg właściwości, do Głównej Komisji w dniu (...) stycznia 1947 r., a więc przed dniem 31 marca 1947 r. Organ naczelny podkreślił, że mimo podjęcia kroków zmierzających do jednoznacznego wyjaśnienia sposobu oraz terminu wszczęcia postępowania nie udało się odnaleźć dokumentów mogących mieć wpływ oraz znaczenie dla określenia powyższej daty. W tym stanie rzeczy organ uznał, że nie można stwierdzić, że doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W skardze na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (..) września 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pełnomocnik spadkobierców byłego właściciela zarzucił naruszenie art. 99 Konstytucji z 1921 r. poprzez pozbawienie własności przedsiębiorstwa bez odszkodowania oraz naruszenie art. 3 ust. 6 ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3 stycznia 1946 r. poprzez wydanie orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa w sytuacji, gdy przed dniem 31 marca 1947 r. nie zostało wszczęte wymagane tym przepisem ustawy, postępowanie o przejęciu przedmiotowego przedsiębiorstwa na własność Państwa. W uzasadnieniu skargi podano motywy przemawiające za uwzględnieniem stawianych zarzutów, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia (...) grudnia 1950 r. Nr (...), ewentualnie o uchylenie obu decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozparzenia. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, powołując się na stan faktyczny i prawny zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Organy administracji orzekające w niniejszej sprawie, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie związany jest oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2006 r., sygn.akt IV SA/Wa 2417/05 zgodnie z treścią art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. W piśmiennictwie (J.P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Prawnicze, Warszawa 2004, str. 223) podkreśla się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla tego sądu oraz organu administracji państwowej zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny pranej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach. Nawet w wypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalna polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego Naruszenie przez organy administracyjne postanowień powołanego przepisu powoduje konieczność - w razie złożenia na tej podstawie skargi - uchylenia zaskarżonej decyzji, zaś niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu sądu administracyjnego jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej. Orzekający uprzednio w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał m.in. że stosownie do art. 10 § 1 i art. 61 § 4 kpa, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zobowiązany jest zawiadomić wszystkie strony postępowania, zapewniając im czynny udział, w tym podmioty, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości pochodzących ze znacjonalizowanego majątku przedsiębiorstwa. Trzeba stwierdzić, że organ nie poczynił w tym zakresie żadnych ustaleń. Nie ustalił komu obecnie przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości pochodzących ze znacjonalizowanego majątku przedsiębiorstwa, a w konsekwencji nie zapewnił im czynnego udziału w postępowaniu, naruszając tym samym art. 10 kpa w związku z art. 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Wadliwość procesowa przekreśla decyzję bez konieczności badania merytorycznego rozstrzygnięcia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W następstwie zapadnięcia niniejszego wyroku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozważy zatem powtórnie okoliczności sprawy uwzględniając wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w orzeczeniu z dnia 14 sierpnia 2006 r. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na zasadzie art.200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.