I FZ 330/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Zając po rozpoznaniu w dniu 16 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 2093/07 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 października 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 maja 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 2093/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J.spółce z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowym, tj. w zakresie częściowym. Sąd zaznaczył, że mimo iż wnioskodawca nie posiada na kontach bankowych środków finansowych wystarczających na pokrycie wpisu od skargi w wysokości 8400 zł, to z dokumentów przestawionych przez stronę wynika, iż spółka posiada środki trwałe o wartości brutto 362 141,05 zł. W ich skład wchodzi m.in. działka gruntu 0,22 ha o wartości brutto 200 000,00 zł, inwestycja w obcym środku trwałym o wartości brutto 125 783,73 zł. Z nadesłanej dokumentacji wynika również, że w dniu 11 września 2006 r. spółka zbyła samochód ciężarowy Landrover o wartości 15 075,50 zł, a w dniu 12 kwietnia 2007 r. działkę lasu i gruntów leśnych o wartości 33 300,00 zł, jednakże skarżąca nie wyjaśniła co się stało ze środkami uzyskanymi z tych transakcji. Sąd I instancji doszedł do przekonania, że argumentacja skarżącej zawarta we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także w złożonym sprzeciwie nie pozwala na przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik spółki ponownie zwrócił uwagę na niewystarczające do opłacenia wpisu od skargi środki finansowe zgromadzone na rachunku bankowym i podkreślił, że rozstrzygając zagadnienie przyznania prawa pomocy Sąd powinien wziąć pod uwagę przede wszystkim informacje o dostępnych środkach pieniężnych, a nie o środkach potencjalnych, które można by uzyskać ze sprzedaży gruntów, udziałów bądź majątku trwałego. Autor zażalenia podniósł również, że uzyskane z ewentualnej sprzedaży składników majątkowych środki pieniężne powinny zostać w pierwszej kolejności przeznaczone na uregulowanie ciążących dodatkowo na spółce zobowiązań w łącznej wysokości 625.204 zł, zwłaszcza jeżeli są to zobowiązania wymagalne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem ocena dokonana przez Sąd pierwszej instancji nie została w sposób skuteczny podważona. Należy zwrócić uwagę, że z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów oraz z pozostałych akt sprawy wynika, że skarżąca spółka prowadziła działalność gospodarczą we wskazanym w Dziale 3 odpisu z KRS zakresie na szeroką skalę z udziałem kapitału o znacznej wartości. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których nadzwyczaj trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Ta specyficzna forma dofinansowania przez Skarb Państwa przewidziana została dla podmiotów, dla których konieczność poniesienia wymaganych prawem kosztów sądowych oznaczałaby przekroczenie granicy minimum socjalnego i definitywne zamknięcie drogi sądowej. W tej sprawie Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy. Spółka, mimo iż w chwili obecnej jest podmiotem w likwidacji, dysponuje majątkiem trwałym o znacznej wartości, którym może swobodnie rozporządzać i którego spieniężenie pozwoliłoby na pokrycie wymaganych prawem kosztów sądowych. Na uwzględnienie nie może zasługiwać podnoszony w zażaleniu argument, iż na skarżącej ciążą liczne zobowiązania względem innych wierzycieli podlegające zaspokojeniu w pierwszej kolejności, ponieważ, jak słusznie zwracał uwagę Sąd I instancji, należności stanowiące koszty sądowe stanowią dochód budżetu państwa i podlegają zaspokojeniu na równi z innymi zobowiązaniami strony. W przypadku osób prawnych lub innych jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy strona wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tymczasem skarżąca spółka nie wykazała w sposób dostateczny, że powyższa przesłanka została spełniona. Podkreślenia wymaga także fakt, że w myśl powołanego wyżej przepisu nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, Sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia osobie prawnej dostępu do sądu. Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zażalenie oddalić.