I SA/Wa 1058/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Sędziowie Asesor WSA Iwona Kosińska Asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2008 r. sprawy ze skargi P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] umorzyła postępowanie odwoławcze z odwołania P. S.A. z siedzibą w W. Oddział [...] w W., zwanych dalej "P.", od decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] października 2006 r., nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie, przez Gminę Miejską W. własności nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr [...] oraz odmawiającej stwierdzenia nabycia przez Gminę Miejską W. z mocy prawa nieodpłatnie własności budynków znajdujących się na tej nieruchomości, opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa przedstawiła następujący stan sprawy: Powołaną decyzją z dnia [...] października 2006 r. Wojewoda Dolnośląski stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę Miejską W., na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191 ze zm.), prawa własności opisanej na wstępie nieruchomości gruntowej i odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa nieodpłatnie własności budynków znajdujących się na tej nieruchomości. Uzasadniając swoje stanowisko Wojewoda wskazał, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała we władaniu Dolnośląskiej Dyrekcji Okręgowej P. w W.. Na mocy decyzji Urzędu Miejskiego w W. z dnia [...] grudnia 1998 r., przedsiębiorstwo to zostało zobowiązane do ponoszenia opłat z tytułu zarządu przedmiotową nieruchomością. Decyzją z dnia [...] września 2002 r. Wojewoda Dolnośląski stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., przez przedsiębiorstwo P. w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. [...] oraz prawa własności znajdujących się na tym gruncie budynków i urządzeń. Prawa te zostały ujawnione w księdze wieczystej nr [...]. Uwłaszczenie przedsiębiorstwa spowodowało, że zabudowania stanowiące części składowe gruntu będącego mieniem ogólnonarodowym, stały się odrębnym od tego gruntu przedmiotem prawa własności przedsiębiorstwa. W tym stanie rzeczy Wojewoda Dolnośląski decyzją komunalizacyjną z dnia [...] października 2006 r. stwierdził nabycie przez Gminę Miejską W. z mocy prawa jedynie własności gruntu przy ul. [...], natomiast odmówił stwierdzenia nabycia własności budynków znajdujących się na tym gruncie. Przedmiotowa nieruchomość gruntowa obecnie pozostaje w użytkowaniu wieczystym D. Spółka z o.o. z siedzibą w W., na rzecz której aktem notarialnym z dnia 7 października 2004 r. P. zbyła przysługujące jej prawo. Przedmiotowym aktem P. zbyła również na rzecz ww. Spółki prawo własności budynku wzniesionego na gruncie. Od decyzji Wojewody Dolnośląskiego odwołała się P., zarzucając naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przez wadliwe jej zastosowanie, art. 11 ust. 1 pkt 2 wymienionej ustawy oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 26, poz. 138 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie, a także art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie rozpatrzenia w sposób wyczerpujący zebranego w sprawie materiału dowodowego, a nadto art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.) przez jego niezastosowanie, art. 2, 3 i 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. nr 3, poz. 17) oraz § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. nr 23, poz. 120) przez ich nieuwzględnienie. Odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Dolnośląskiego wskazując, iż nie zostały spełnione ustawowe przesłanki komunalizacji z mocy art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r., a ponadto zachodzi podstawa do wyłączenia przedmiotowego mienia z komunalizacji z mocy art. 11 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, bowiem należało ono do przedsiębiorstwa państwowego wykonującego zadania o charakterze ogólnokrajowym, jakim było państwowe przedsiębiorstwo "P.". Nie wzięto też pod uwagę uregulowań prawnych dotyczących mienia poniemieckiego oraz związanego z tym faktu, że przedmiotową nieruchomość P. przejęły po kolejach niemieckich jako część infrastruktury kolei. Prawa P. do mienia będącego w dyspozycji P. określał art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe". Przepis zaś art. 200 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. stworzył podstawę do uwłaszczenia P. przedmiotowym mieniem. Nie istniała zatem przesłanka komunalizacji polegająca na należeniu mienia do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego określona w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] umorzyła, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, postępowanie odwoławcze wskazując, że P. nie przysługuje w toczącym się postępowaniu przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. W obszernym wywodzie organ odwoławczy m. in. wskazał, iż zgodnie z jednolitym poglądem przyjętym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa, reprezentowany przez właściwego starostę, oraz właściwa gmina. Jeżeli inny podmiot uważa, że jest stroną tego postępowania, powinien to wykazać. W szczególności winien uprawdopodobnić, że jest właścicielem spornej nieruchomości. Tymczasem P. twierdzi jedynie, że przysługuje jej zarząd przedmiotowej nieruchomości. W cenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie odwołujący się nie jest stroną postępowania komunalizacyjnego, a nawet gdyby wcześniej przysługiwał mu przymiot strony, (co w świetle przedstawionych rozważań jest bardzo wątpliwe), to utracił go z chwilą sprzedaży prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu wraz z własnością znajdujących się na nim budynków i urządzeń D. Spółka z o.o. w W. Powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego dotyczyło tylko części decyzji komunalizacyjnej Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] października 2006 r. odnoszącej się do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała bowiem, że odrębną decyzją z dnia [...]marca 2007 r. nr [...], w wyniku rozpatrzenia odwołania od punktu 2 decyzji Wojewody Dolnośląskiego, uchyliła zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy stwierdzenia nabycia przez Gminę Miejską W. nieodpłatnie budynków znajdujących się na skomunalizowanym gruncie i umorzyła w tej części postępowanie pierwszej instancji. Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła P. wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Skarżąca zarzuciła rozstrzygnięciu Komisji naruszenie art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przez wadliwe jej zastosowanie i art. 11 ust. 1 pkt 2 tej ustawy przez jego niezastosowanie i w następstwie tego przyjęcie, że P. nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu komunalizacyjnym. Tymczasem z powołanego art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. wynika, że przedmiotowe mienie pozostawało w dniu wejścia w życie tej ustawy w dyspozycji przedsiębiorstwa P., które wykonywało w stosunku do niego wszelkie uprawnienia. W związku z powyższym przedmiotowe mienie nie mogło należeć do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, jak błędnie przyjął organ pierwszej instancji. Oznacza to, że nie została spełniona pierwsza przesłanka komunalizacji określona w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Odpowiadając na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazano. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i z urzędu obowiązany jest uwzględnić wszelkie naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogą mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził zasadniczą przeszkodę w rozpoznaniu skargi spowodowaną brakiem akt sprawy komunalizacyjnej zakończonej tą decyzją. Zgodnie z art. 54 § 2 powołanej ustawy procesowej organ, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, obowiązany jest przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia. Przekazane Sądowi dokumenty obejmują jedynie skargę P., odpowiedź na skargę oraz odwołanie P. z załącznikami. Brak jest natomiast decyzji oraz akt postępowania w pierwszej instancji, a także akt własnościowych skomunalizowanej nieruchomości. Nie ma dowodu potwierdzającego fakt sprzedaży przez P. praw do gruntu Spółce D., na czym ostatecznie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa oparła stwierdzenie braku przymiotu strony u odwołującej się P. Stosownie do art. 133 § 1 powołanej ustawy Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania Sądu jest więc materiał zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami obydwu instancji, przy czym przez akta sprawy administracyjnej należy rozumieć pełną dokumentację, stanowiącą dowód przeprowadzonych przez organy administracyjne i strony czynności prawnomaterialnych i procesowych, pozwalające na kontrolę prawidłowości ustaleń poczynionych w sprawie przez organy prowadzące postępowanie administracyjne, jak również ocenę zarzutów zawartych w skardze i w rezultacie kontrolę zgodności z prawem podjętego rozstrzygnięcia. Wobec braku akt administracyjnych nie jest możliwa sądowa kontrola zarówno decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej jak i decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Nie zostały też spełnione warunki określone w art. 55 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. dopuszczające rozpoznanie sprawy przez Sąd w oparciu o samą treść skargi. Z powyższych przyczyn należało uznać, że w postępowaniu odwoławczym nie doszło do wyjaśnienia prawdy obiektywnej, czym naruszono zasadę określoną w art. 7 kpa, jak również przepis art. 77 § 1 kpa, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie i jego uzasadnienie nie znajduje oparcia w materiale dowodowym. Z uwagi na to, że wykazane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji podlegały uchyleniu przez Sąd. W ponownym postępowaniu organy przede wszystkim zgromadzą materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji, obejmujący akta własnościowe skomunalizowanej nieruchomości oraz akta postępowania przed organem pierwszej instancji. W oparciu o wyczerpująco zgromadzony materiał dowodowy organy dokonają ustalenia stanu prawnego nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., analizy statusu prawnego przedsiębiorstwa P. z ew. uwzględnieniem następstwa prawnego tego podmiotu w sprawie o komunalizację przedmiotowego mienia i dopiero w oparciu dokonane w ten sposób ustalenia podejmą stosowne rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.