I SA/Gl 792/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej (spr.), Sędziowie NSA Eugeniusz Christ, Przemysław Dumana, Protokolant Beata Kuziel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2008 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości. oddala skargę A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Prezydenta Miasta J. z dnia [...] nr [...], określająca wysokość zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości należnego od skarżącej spółki za rok 2003 w kwocie [...] zł, za rok 2004 w kwocie [...] zł, za rok 2005 w kwocie [...] zł oraz za rok 2006 w kwocie [...] zł. Do wydania powyższych decyzji doszło po wszczęciu postępowania w celu określenia wysokości tych zobowiązań w związku ze złożeniem przez Spółkę A w dniu 19 października 2006 r. deklaracji korygujących wcześniejsze deklaracje podatkowe za wskazane lata, z uzasadnieniem, że przedmiot opodatkowania (nieruchomości położone w J. przy ul. [...]) obejmuje budynki, które – zdaniem podatnika – nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Spółka powołała się na przeprowadzone okresowe przeglądy i oceny stanu technicznego obiektu, z których wynika iż "aktualny stan techniczny obiektu nie pozwala na jego użytkowanie", gdyż budynek nie ma stolarki okiennej, drzwi, podług, tynków wewnętrznych, rur spustowych i instalacji wewnętrznej. W piśmie towarzyszącym skorygowanym dekoracjom Spółka A złożyła zapewnienie, że zaległy podatek uiści w wysokości wynikającej z tychże deklaracji. Prezydent Miasta J., powołując jako postawę prawną art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 2, art. 3, art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) oraz kolejne uchwały Rady Miejskiej w J. w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości oraz zwolnień od tego podatku obowiązujących na terenie miasta J. w latach 2003, 2004, 2005 i 2006, opublikowane w Dzienniku Urzędowym Województwa [...], określił skarżącej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2003 – 2006 w kwotach odpowiadających podatkowi zadeklarowanemu pierwotnie przez Spółkę A, a więc z zastosowaniem do budynków i gruntów stawki przewidzianej dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nie uwzględnił tym samym korekt poczynionych przez Spółkę, zmierzających do opodatkowania tych nieruchomości według stawek przewidzianych w uchwałach dla gruntów i budynków tzw. "pozostałych". W uzasadnieniu organ podatkowy przedstawił stan prawny obowiązujący od 1 stycznia 2003 r., a wynikający z treści art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, i wskazał, że A Spółka z o.o. w K. jest przedsiębiorcą, a zatem wszystkie posiadane przez nią nieruchomości należy opodatkować według stawek określonych dla budynków, gruntów i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Podatnik zakupił przedmiotową nieruchomość w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, co potwierdzone zostało uzyskaniem przez niego pozwolenia na wykonanie robót budowlanych wraz ze zmianą sposobu użytkowania hotelu robotniczego na budynek mieszkalny wielorodzinny na działce [...],[...] w obr [...] w J. Przeprowadzenie takich prac mieściło się w przedmiocie działalności przedsiębiorcy, wykazanym w Krajowym Rejestrze Sądowym (odpis według stanu na dzień 21 sierpnia 2003 r.), a mianowicie: "przeprowadzanie remontów i modernizacji obiektów przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych na zasadach najmu". Następnie organ podatkowy wyjaśnił, że w odniesieniu do powyższej nieruchomości posiadanej przez podatnika nie zachodzi wyłączenie ze względu na sytuację, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Wskazał, że dla ustalenia, czy budynek lub budowla jako obiekt budowlany nie może być wykorzystywany do działalności gospodarczej, odwołać się trzeba przede wszystkim do przepisów prawa budowlanego, albowiem chodzi o przeszkody natury technicznej (stan techniczny obiektu budowlanego). Sytuacja taka, zdaniem organu, będzie miała w szczególności miejsce, gdy na podstawie art. 68 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) organ nadzoru budowlanego wyda decyzję o opróżnieniu bądź wyłączeniu z użytkowania całości lub części budynku ze względu na zły stan techniczny, albo też – na podstawie art. 66 ust. 2 tej ustawy stwierdzi w decyzji, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym względnie jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowiska lub bezpieczeństwu mienia i zakaże jego użytkowania. Wreszcie, w przypadku obiektu nieużytkowanego, zniszczonego lub niewykończonego i jednocześnie, nie nadającego się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą rozbiórkę tego obiektu (art. 67 Prawa budowlanego). W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z powyższych okoliczności, potwierdzonych decyzją uprawnionego organu administracji. Wręcz odwrotnie, skarżąca Spółka wystąpiła o udzielenie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych wraz ze zmianą sposobu użytkowania hotelu robotniczego na budynek mieszkalny wielorodzinny i pozwolenie to otrzymała decyzją z dnia [...], nr [...]. Organ podatkowy podkreślił, że brak możliwości wykorzystywania przedmiotu opodatkowania ze względów technicznych powinien mieć charakter trwały i niezależny od podatnika, a takie sytuacje jak remont, modernizacja, czy względy ekonomiczne, nie uzasadniają uznania, że zachodzi wyłączenie, o którym mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 in fine. Powołał się w tym zakresie na orzeczenia sądowe (m. in. wyrok NSA z 22 sierpnia 1997 r. sygn. II SA 1552/96, z dnia 23 kwietnia 1998 r. sygn. I SA/Wr 2041/96, z dnia 3 grudnia 1992 r. sygn. SA/Kr 1020/92 i wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 maja 2004 r. sygn. I SA/Lu 59/04). W kontekście powyższych wywodów, organ odniósł się do dokumentów przedstawionych przez podatnika, a mianowicie – protokołów z okresowego rocznego przeglądu i oceny stanu technicznego w zakresie ogólnobudowlanym, dokonywanego w latach 2003-2006 przez osobę uprawnioną do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. W każdym z tych protokołów zawarto stwierdzenie, że "stan techniczny konstrukcji nośnej budynku hotelu jest dobry", "stan elementów konstrukcyjnych, w tym ław fundamentowych, ścian nośnych oraz stropów – bardzo dobry". Ponadto wskazano, że "obiekt pozbawiony jest instalacji wewnętrznych" oraz że "aktualny stan techniczny obiektu nie pozwala na jego użytkowanie". We wnioskach i zaleceniach podkreślono natomiast, że "stan techniczny konstrukcji obiektu pozwala na jego adaptację na cele mieszkaniowe". Organ podatkowy uznał zatem, że także powyższe dowody oraz fakt, że nabywając w czerwcu 2003 r. sporną nieruchomość podatnik znał jej stan techniczny i wynikające z niego potrzeby remontowe, wskazują na brak wyłączenia ze względów technicznych, w rozumieniu powołanego wyżej przepisu. Wymiaru podatku organ dokonał w oparciu o dane zawarte w deklaracjach podatnika oraz dane z ewidencji gruntów (co do powierzchni gruntu) i wykazaną przez poprzednich właścicieli powierzchnię użytkową budynku, z zastosowaniem określonych stawek podatkowych. Podkreślił ponadto, że wydanie decyzji nastąpiło w związku z nieuiszczeniem należnego podatku, a to na mocy art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej. Rozpoznając odwołanie od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało ją w mocy w pełni podzielając stanowisko organu pierwszej instancji i podkreślając, że wyłączenie o jakim mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie obejmuje sytuacji, gdy brak możliwości wykorzystywania nieruchomości dla celów działalności gospodarczej wynika z przyczyn leżących po stronie posiadającego daną nieruchomość. Wskazało przy tym, że sam podatnik potwierdził w piśmie z dnia 26 stycznia 2007 r., że prowadzi w posiadanym budynku roboty budowlane (demontaż stolarki okiennej i drzwiowej, rozbiór ścian działowych). Nie można zatem uznać, że nieruchomość nie jest związana z prowadzeniem działalności gospodarczej podatnika. W skardze za powyższą decyzję ostateczną pełnomocnik Spółki A zarzucił, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, a w szczególności: 1) art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez niewłaściwe zastosowanie, 2) art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej przez niepowołanie biegłego w celu uzyskania opinii pozwalającej na zmianę kwalifikacji nieruchomości, 3) art. 122 Ordynacji podatkowej przez wydanie decyzji bez podjęcia niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie decyzji SKO w całości lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej. W uzasadnieniu skargi podkreślono w szczególności, że organ podatkowy nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania oceny stanu technicznego budynków, zatem – o ile nie uwzględnił oceny tego stanu, dokonanej przez uprawnioną osobę na zlecenie podatnika (protokoły z okresowych przeglądów z dnia 23 lipca 2003 r., 20 lipca 2004 r., 25 lipca 2005 r. i 20 lipca 2006 r.), to powinien był z urzędu zlecić biegłemu opracowanie opinii w tym zakresie. Zaniechanie tego narusza art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej, a ponadto – doprowadziło do wydania decyzji bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, sprzecznie a wymogiem art. 122 tej ustawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymało w całości swe dotychczasowe stanowisko, a ustosunkowując się do zarzutu niepowołania biegłego wskazało, że stan techniczny budynku był prawidłowo oceniony przez osobę uprawnioną, sporządzającą roczne przeglądy techniczne, przedłożone organowi podatkowemu przez skarżącą Spółkę. Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej podtrzymała zarzuty skargi i wyjaśniła iż skarżąca od początku uważała, że nabyta przez nią nieruchomość powinna być opodatkowana według stawki przewidzianej dla gruntów i budynków "pozostałych", ale na skutek postępowania wyjaśniającego – złożyła początkowo deklaracje zgodne z oczekiwaniem organu podatkowego, a więc zadeklarowała opodatkowanie gruntów i budynków jako związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Dopiero w 2006 r. ponownie złożyła deklaracje, domagając się skorygowania wysokości podatku, przy uwzględnieniu niemożności korzystania z nieruchomości dla celów prowadzonej działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona, albowiem – wbrew jej wywodom – zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta J., są zgodne z przepisami prawa materialnego i wydane zostały po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu podatkowym. W ocenie Sądu organy podatkowe orzekały w niniejszej sprawie w oparciu o poprawnie zgromadzony materiał dowodowy, zatem zarzut jego niekompletności, a w konsekwencji - zarzut niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy uznać trzeba za niezasadny. Organ pierwszej instancji dopuścił i przeprowadził wszystkie dowody, szczegółowo opisał je w uzasadnieniu decyzji i wyprowadził z nich określone wnioski, które w pełni znajdują potwierdzenie w tychże dowodach. Wbrew twierdzeniu strony skarżącej – organ podatkowy nie zakwestionował wartości dowodowej protokołów przeglądów technicznych, a wręcz odwrotnie – uznał ich poprawność, podołał się na ich treść i oparł się na nich w swoim rozstrzygnięciu. Z tego też względu, sformułowany w skardze zarzut niepowołania biegłego w tej sprawie, dla oceny czy ze względów technicznych budynek byłego hotelu robotniczego mógł być przeznaczony dla prowadzonej przez podatniczkę działalności gospodarczej, uznać trzeba za chybiony. Stan techniczny budynku, z punktu widzenia budowlanego, został bowiem prawidłowo ustalony i opisany. Wymaga to rzeczywiście wiedzy specjalistycznej, ale organ podatkowy nie dokonał przecież żadnego samodzielnego ocenienia tego aspektu sprawy, a wręcz odwrotnie – odwołał się do danych wynikających z protokołów przeglądów technicznych budynku, a więc do ustaleń poczynionych przez osobę kompetentną i uprawnioną do dokonywania takiej oceny. Trzeba jednak podkreślić, że czym innym jest opis stanu technicznego budynku, a czym innym ocena, czy tak ustalony stan techniczny spełnia kryterium przesłanki wykluczającej traktowanie nieruchomości jako związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Ta zaś ocena nie należy do biegłego, ale stanowi ustalenie organu podatkowego, dokonane w oparciu o zebrany materiał dowody. Zasadnie wskazano w zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji, że wyłączenie przewidziane w powołanym wyżej przepisie, dotyczy takiego stanu technicznego nieruchomości, który obiektywnie i trwale powoduje niewykorzystywanie jej dla celów prowadzonej działalności danego podatnika i jednocześnie niemożność jej wykorzystania w tym celu. Nie mogą to zatem być okresowe przeszkody w prowadzeniu działalności w danym budynku (budowli czy na gruncie), zwłaszcza takie, jak: remont, modernizacja, adaptacja, czy też względy ekonomiczne np. brak środków finansowych na podjęcie działalności w danym obiekcie czy też na przeprowadzenie jego remontu. Analizując treść omawianego przepisu, warto zwrócić uwagę na koniunkcję obu warunków (nieruchomość nie jest i nie może być wykorzystania na prowadzenie działalności gospodarczej). Prowadzi to do wniosku, że chodzi właśnie o trwałą przeszkodę techniczną, potwierdzoną stosownym stanowiskiem organów budowlanych, a nie o przejściowe niewykorzystywanie nieruchomości w bieżącej działalności gospodarczej przez jej posiadacza. Można zatem stwierdzić, że taki właśnie był zamiar ustawodawcy. W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka nabyła nieruchomość zabudowaną budynkiem poprzednio użytkowanym jako hotel robotniczy, uczyniła to w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej z zamiarem zaadaptowania tego budynku na cele mieszkaniowe. Przystąpiła do realizacji tego zamiaru, uzyskując stosowne pozwolenie na budowę oraz podejmując roboty budowlane w tym obiekcie. Z oceny stanu technicznego, zawartej we wszystkich kolejnych protokołach rocznych przeglądów budynku wynika, że jego stan techniczny pozwalał na realizację prowadzonego przez podatnika przedsięwzięcia budowlanego, a więc i realizację założonego celu gospodarczego. W tym kontekście pogląd strony skarżącej, że nieruchomość nie jest i ze względów technicznych nie może być wykorzystana na prowadzenie działalności gospodarczej pozostaje w jawnej sprzeczności z materiałem dowodowym sprawy. Warto w tym miejscu przypomnieć, że jednym z rodzajów działalności prowadzonej przez Spółkę A było właśnie "przeprowadzania remontów i modernizacji obiektów przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych na zasadach najmu". Tak więc przedmiot opodatkowania był jednocześnie przedmiotem prowadzonej działalności gospodarczej. Wszystkie powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że organy podatkowe prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do określenia wysokości zobowiązania podatkowego strony skarżącej i przy wydawaniu decyzji nie uchybiły przepisom procesowym, których naruszenie zarzucono w skardze. Sąd, nie będąc związany granicami skargi, uznał, że nieprawidłowe było określenie wysokości zobowiązania podatkowego za lata 2003 -2006 w jednej decyzji, podczas gdy należało wydać odrębne decyzja za poszczególne lata podatkowe, ale wadliwość ta nie miała istotnego wpływu na wynika sprawy, zatem nie może stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji. Z tego względu Sąd orzekł o oddaleniu skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. Ul. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).