I SA/Wa 1782/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2008 r. sprawy ze skargi J.B. na postanowienie Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Minister Budownictwa postanowieniem z dnia [...] września 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Ministra Budownictwa z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] zawieszające z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku Z. W. i J. B. o wznowienie postępowania i uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1999 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Nowosądeckiego z dnia [...] lipca 1996 r., nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] kwietnia 1980 r., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w Z., składającej się z działek nr [...] oraz ustaleniu z tego tytułu odszkodowania. W uzasadnieniu postanowienia Minister Budownictwa wskazał, że decyzją z dnia [...] kwietnia 1980 r. Kierownik Wydziału Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta Z. i Gminy T. orzekł o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w Zakopanem, składającej się z działek nr [...] oraz o odszkodowaniu z tego tytułu. Wojewoda Nowosądecki decyzją z dnia [...] lipca 1996 r., utrzymaną w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1999 r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 1980 r. Pismem wysłanym w dniu 11 października 2004 r. Z. W. i J. B. wystąpiły do Ministra Infrastruktury z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r. Minister Infrastruktury wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r. W tej sytuacji pismem z dnia 18 sierpnia 2006 r. J. B. poinformowała organ, że H. T. - jedna ze współwłaścicielek wywłaszczonej nieruchomości zmarła. Strona wskazała jednocześnie ewentualnych spadkobierców zmarłej. Stosownymi pismami z dnia 24 sierpnia 2006 r. i z dnia 18 kwietnia 2007 r. wystąpiono do wskazanych ewentualnych spadkobierców z prośbą o nadesłanie postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia praw do spadku po zmarłej H. T. Wobec braku dokumentów potwierdzających przeprowadzenie postępowania spadkowego, postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. Minister Budownictwa zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku Z. W. i J. B. o wznowienie postępowania i uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1999 r., wskazując, że zgodnie z art. 28 kpa, art. 10 kpa, art. 1025 § 2 kc dla prawidłowego prowadzenia postępowania niezbędnym jest ustalenie wszystkich stron postępowania. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej powyższym postanowieniem złożyła J. B. podnosząc, że art. 97 § 4 pkt 4 kpa w związku z art. 30 § 4 kpa nie mają zastosowania, a ponadto, że procesowe następstwo prawne nie wymaga potwierdzenia nabycia spadku. Minister Budownictwa rozpoznając sprawę wskazał, że z art. 28 kpa wynika, iż stroną postępowania administracyjnego są osoby, które uczestniczyły w postępowaniu wywłaszczeniowym, byli właściciele lub ich następcy prawni oraz osoby, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości. Właścicielami wywłaszczonej nieruchomości byli T. C., S. C., J. S., H. T. oraz A. S. Tym samym stronami niniejszego postępowania byli właściciele lub ich następcy prawni. Organ drugiej instancji zaznaczył, że w aktach sprawy znajdują się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłych właścicielach, poza postanowieniem spadkowym po zmarłej H. T. Z dokumentów nie wynika także, że takie postępowanie zostało przeprowadzone. Zgodnie zaś z art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji zawiesza postępowanie, jeśli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W ocenie Ministra Budownictwa rozstrzygnięcie sądu w sprawie stwierdzenia praw spadkowych po H. T. jest zagadnieniem prejudycjalnym dla rozpatrzenia sprawy z wniosku Z. W. i J. B. o wznowienie postępowania i uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 1999 r., gdyż organ ma obowiązek umożliwienia czynnego udziału w sprawie wszystkim stronom postępowania, a przede wszystkim ustalenia osób będących stronami. Organ podkreślił, że stosownie do art. 1025 § 2 kodeksu cywilnego domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku jest spadkobiercą. Za jedyny dokument potwierdzający prawo do spadku może więc być uznane postanowienie sądu. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. B. podnosząc, że w przypadku śmierci strony i braku prawomocnego postanowienia stwierdzającego nabycie spadku po niej, stosować należy art. 30 § 5 kpa, który mówi, że w sprawach dotyczących spadków nie objętych, jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, a w ich braku - kurator wyznaczony przez sąd na wniosek organu administracji. Zdaniem skarżącej Minister Budownictwa miał obowiązek wystąpić do sądu ze stosownym wnioskiem o ustanowienie kuratora masy spadkowej po H. T., a tym samym nie było podstaw do zwieszenia postępowania. W tej sytuacji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję (postanowienie) z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji (postanowienia). Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zarówno zaskarżone postanowienie z dnia [...] września 2007 r., jak i poprzedzające je postanowienie z dnia [...] maja 2007 r. nie naruszają prawa. W rozpoznawanej sprawie zawieszono postępowanie z wniosku Z. W. i J. B. o wznowienie postępowania i uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1999 r., utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Nowosądeckiego z dnia [...] lipca 1996 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] kwietnia 1980 r., wywłaszczającej nieruchomość położoną w Zakopanem oraz ustalającej z tego tytułu odszkodowanie, do czasu przedłożenia prawomocnego postanowienia sądu o nabyciu spadku po H. T. - jednej ze współwłaścicielek wywłaszczonej nieruchomości. Wskazać zatem należy, że ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że H. T. - współwłaścicielka wywłaszczonej decyzją z dnia [...] kwietnia 1980 r. nieruchomości - zmarła i do dnia wydania zaskarżonego postanowienia nie przedstawiono prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej. Okoliczność śmierci strony nie jest w sprawie w żaden sposób kwestionowana. Słusznie zatem organy obu instancji uznały, że zaistniała przesłanka uzasadniająca zawieszenie postępowania toczącego się z wniosku Z. W. i J. B. o wznowienie postępowania i uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1999 r. w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 1980 r. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wynik tego postępowania dotyczyć może interesu prawnego spadkobierców H. T., organ administracji publicznej obowiązany jest zaś zapewnić udział w sprawie wszystkim osobom, których interesu prawnego dotyczy wynik określonego postępowania administracyjnego. Podkreślić trzeba, że zgodnie z treścią art. 30 § 4 kpa w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych - a takich dotyczy przedmiotowa sprawa - w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Następstwo prawne spowodowane śmiercią strony powstaje z chwilą jej śmierci. Oczywiste zatem jest, że organ administracji publicznej powinien zawiadomić o toczącym się postępowaniu spadkobierców zmarłej strony. W sytuacji zaś, gdy ich ustalenie nie jest możliwe organ zawiesza postępowanie. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zawieszając postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania i uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1999 r. organy obu instancji nie naruszyły prawa. Co prawda jako podstawę rozstrzygnięcia przyjęto art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, a nie art. 97 § 1 pkt 1 kpa w myśl, którego organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105). Uchybienie to nie stanowi jednakże naruszenia prawa, które skutkować może uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w sprawie zaistniała przesłanka uzasadniająca zawieszenie postępowania administracyjnego, ostatecznie więc wydane rozstrzygnięcia są zgodne z prawem. Odnosząc się zaś do podnoszonych w skardze zarzutów dotyczących niewystąpienia przez Ministra Budownictwa z wnioskiem o ustanowienie kuratora spadku, stosownie do treści art. 30 § 5 kpa wskazać należy, że powołany przepis - wbrew twierdzeniom skarżącej - nie miał w przedmiotowej sprawie zastosowania. Przepis ten stanowi, że sprawach dotyczących spadków nie objętych jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, a w ich braku - kurator wyznaczony przez sąd na wniosek organu administracji publicznej. Zaznaczyć trzeba, że powołany art. 30 § 5 kpa ma charakter wyjątkowy, dotyczy on tzw. spadków nieobjętych. Prawna regulacja w zakresie spadków nieobjętych zawarta jest natomiast w przepisach kodeksu postępowania cywilnego (art. 666-668). W doktrynie podkreśla się, że pojęcie "spadek nieobjęty" dotyczy spadków, które otwarły się, a nie zgłaszają się spadkobiercy i wobec tego pozostają one pod opieką sądu, który ustanawia w razie potrzeby kuratora spadku, a jego zadaniem jest ustalenie kto jest spadkobiercą, zawiadomienie go o otwarciu spadku i sprawowanie zarządu majątkiem spadkowym pod nadzorem sądu. W pierwszej kolejności do udziału w postępowaniu administracyjnym jest powołana osoba, która sprawuje faktycznie zarząd majątkiem masy spadkowej, a dopiero w braku takiej osoby organ prowadzący postępowanie występuje do sądu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora na podstawie wymienionych przepisów kodeksu postępowania cywilnego (B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005 , str. 252). W ocenie Sądu rozpoznawana sprawa nie dotyczy spadku nieobjętego w rozumieniu art. 30 § 5 kpa. Tym samym nie można uznać, że Minister Budownictwa miał obowiązek wystąpienia do sądu powszechnego o ustanowienie kuratora spadku. W świetle powyższego stwierdzić należy, że wniesiona skarga jest bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.