II SA/Rz 867/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 7 lutego 2008 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi na drogach krajowych I. uchyla zaskarżoną decyzję w części wymierzającej karę za przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi na drogach krajowych; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części określonej w punkcie I wyroku nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego M. T. kwotę 341 zł /słownie: trzysta czterdzieści jeden złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 867/07 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] września 2007r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu odwołania M. T. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] maja 2007r. nr [...] w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w kwocie 8520,00 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez stosownego zezwolenia. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.); art. 13g ust. 1 i ust. 2, art. 40b ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007r. nr 19, poz. 115 ze zm.); art. 61 ust. 11 oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r.nr 108, poz. 908 ze zm.).; rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003r. 32, poz. 262 ze zm.). W odwołaniu Firma Import-Export- M. T. zakwestionował wynik ważenia dynamicznego nacisków osi, co nie ma wpływu na pomiar zewnętrznych wymiarów pojazdu i stwierdził, że decyzja jest niesprawiedliwa. Masa całkowita ciągnika siodłowego wraz z naczepą wynosiła 31,82t, z czego 12,43t stanowił ładunek – kombajn zbożowy Class Dominator 116. Do odwołania na poparcie swoich twierdzeń dołączył kopię protokołu ważenia dynamicznego na pusto z dnia [...] maja 2007r. Przyznał fakt wykonywania przewozu bez zezwolenia, gdyż transportowana maszyna nieznacznie przekraczała wymagane wymiary. Transport maszyny odbywał się na specjalistycznej naczepie, w której jest tylna oś i dlatego są dwie niezależne osie i trzeba rozliczać ją jako podwójną, co dokumentują dołączone zdjęcia. Na każdą oś przypada 8t nacisku całkowitego, co wskazuje na fakt, iż masy powinny być rozliczane tak, jak w protokołach celnych w D., których przykładowe 3 egz. dołączono do odwołania. Niezasadnie zastosowano art. 40b ust. 1-2 ustawy o drogach publicznych, bo nieuwzględniono wykonania transportu w naczepie specjalistycznej, w której nacisk koła jezdnego na podłoże twarde winien wynosić do 4t. Zarzucił, że funkcjonariusz, który ważył ładunek był niekompetentny, wykazał brak staranności w dokonaniu pomiaru takiego specjalistycznego transportu oraz odmówił wysłuchania wyjaśnień odnośnie specjalistycznej naczepy transportowej. W uzupełnieniu odwołania (karta akt admin. nr 48) dołączył kserokopię artykułu o naczepach z zagłębionym pokładem oraz opinię techniczną z dnia [...] czerwca 2007r. oraz opinią techniczną z dnia [...] czerwca 2007r., z których wynika, ze nacisk masy należy rozliczać na oś o konstrukcji modułowej, na którą składają się dwie osie. Organ odwoławczy stwierdził, że zarzuty odwołania nie zasługują na uwzględnienie. Dyrektor Izby Celnej w celu ustalenia stanu faktycznego poddał ocenie zgromadzony materiał dowodowy w tym dokumentację fotograficzną wykonaną w trakcie kontroli na przejściu granicznym w M. w dniu [...].05.2007r. i stwierdził, że dwie osie kontrolowanej naczepy, które mają możliwość zmiany położenia względem siebie dla umożliwienia załadunku ciężkich maszyn, w czasie jazdy położone są w jednej linii – równolegle do siebie i odległość ich względem siebie jest równa zeru. Opierając się na definicji osi pojedynczej i osi wielokrotnej zawartej w § 4 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003r. nr 32, poz. 262 ze zm.) przez oś pojedynczą rozumie się oś oddaloną od osi sąsiedniej o więcej niż 1,8m (dla pojazdów zarejestrowanych przed dniem 13.03.2003r. – 2m) lub dwie sąsiednie osie oddalone od siebie o mniej niż 1 m, a przez oś wielokrotną – zespół złożony z dwóch lub więcej osi zwanych "osiami składowymi", w których odległość między sąsiednimi osiami składowymi jest nie mniejsza niż 1m i nie większa niż 1,8m (2m) – organ uznał, że kontrolowana naczepa wyposażona została w oś pojedynczą w rozumieniu definicji. Dla wyjaśnienia wątpliwości interpretacyjnych z uwagi na przedłożone przez stronę protokoły ważenia z Oddziału Celnego w D., Dyrektor Izby Celnej przeprowadził dowód z opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej celem dokonania prawidłowej kwalifikacji osi naczepy ciężarowej marki [...], model [...], nr rejestracyjny [...], zaznaczając, że kwalifikacja winna być dokonana w oparciu o wyżej zaprezentowaną definicję osi. Rzeczoznawca wydając opinię pn. "Ocena techniczna nr [...] z dnia [...].07.2007r. stwierdził, że przedmiotowa naczepa posiada oś łamaną, a w stanie gotowym do jazdy jej koła jezdne znajdują się w jednej linii – prostopadłej do osi symetrii pojazdu i stanowi pojedynczą oś jezdną naczepy. Oś tej naczepy w żadnym wypadku nie może stanowić osi wielokrotnej, a nacisk 160 kN/16ton - zgodnie z zapisem w dowodzie rejestracyjnym Nr [...] - stanowi konstrukcyjny dopuszczalny nacisk na linię osiową naczepy i jak podaje artykuł w "Transport – Technika Motoryzacyjna" nr 11/2005 jest to eksploatacyjna wartość maksymalna w krajach, w którym są drogi o dopuszczalnym nacisku na oś 16 ton. Konkluzja opinii jest następująca: Naczepa ciężarowa [...] Nr rej. [...] jest naczepą jednoosiową o konstrukcyjnym dopuszczalnym nacisku 16 ton, a na drogach krajowych może być eksploatowana z obciążeniem nieprzekraczającym nacisku na oś przewidzianym dla danej drogi krajowej, w tym wypadku 10 ton na drodze krajowej Nr 28. W świetle powyższego organy prawidłowo przyjęły nacisk na oś naczepy, stwierdzając jej przekroczenie, co łączy się z wymierzeniem kary. W skardze do Sądu skarżący M. T.- Import-Export stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza jego interesy, a postępowanie jest prowadzone bezzasadnie przez organy w oparciu o przyjętą opinię rzeczoznawcy sporządzoną przez organ odwoławczy. Zarzucił, że w początkowej fazie postępowania były stawiane zarzuty przekroczenia ładowności naczepy, a gdy dowiódł swoich racji przyjęto, że naczepa konstrukcyjnie jest obliczona na nacisk 16 ton, ale naczepa jednoosiowa, co skutkowało postawieniem kolejnego zarzutu przekroczenia dopuszczalnego nacisku 10 ton na oś na drodze krajowej nr 28. Stwierdził, że wszystkie zarzuty powinny być postawione jednocześnie. Wniósł o pozytywne rozpatrzenie skargi nie precyzując kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ wyjaśnił, że w prowadzonym postępowaniu nigdy organ nie przedstawił zarzutu przekroczenia ładowności naczepy. Jedynymi zarzutami stawianymi od samego początku stanowiące przyczynę wszczęcia postępowania było przekroczenie dopuszczalnych nacisków pojedynczej osi naczepy oraz zarzut przekroczenia dopuszczalnej szerokości pojazdu, który nie był sporny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Skarga jest uzasadniona. Na wstępie należy odnieść się do wniosku skarżącego zawartego w piśmie procesowym z dnia 23 listopada 2007r. w przedmiocie przekazania sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu. Stosownie do art. 13 § 2 p.p.s.a do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej. Siedziba Dyrektora Izby Celnej, który wydał zaskarżoną decyzję znajduje się właśnie w P., który leży w granicach województwa podkarpackiego i dlatego zgodnie z § 1 pkt 11 rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie jest właściwy dla obszaru województwa podkarpackiego. Natomiast z treści art. 14 p.p.s.a wynika, że wojewódzki sąd administracyjny właściwy w chwili wniesienia skargi pozostaje właściwy, aż do ukończenia postępowania choćby podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W dacie wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej był Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, dlatego w świetle powołanych przepisów wniosek o przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu został oddalony. Przedmiotem zaskarżenia jest wymieniona na wstępie decyzja Dyrektora Izby Celnej, którą wymierzono karę w łącznej wysokości 8.520 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych bez wymaganego zezwolenia. Wymierzona kara obejmuje karę za przekroczenie dopuszczalnej szerokości pojazdu w wysokości 360 zł. i kwota ta nie jest sporna, bowiem skarżący przyznał, że nie posiadał stosownego zezwolenia. Poza sporem pozostaje też okoliczność, iż transport odbywał się drogą krajową nr 28 prowadząca do przejścia granicznego w M., po której zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10t (Dz. U. nr 219, poz. 1861) mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 10t. Sporny pozostaje fakt przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś jezdną, a w konsekwencji naliczenia kary według lp.7 pkt 1 lit d) i lit. e) załącznika nr 2 do ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007r. nr 19, poz. 115 ze zm. – zwana dalej w skrócie u.d.p.) na kwotę 8.160 zł. W ocenie skarżącego ze względu na zastosowaną w naczepie konstrukcje modułową osi należy nacisk rozliczać na dwie osie jezdne, a nie jak przyjął organ, że w naczepie istnieje tylko jedna oś jezdna, co uzasadniało wymierzenie kary wobec braku stosownego zezwolenia i przekroczenia nacisku na oś. Przepis art. 7 k.p.a. definiuje zasadę prawdy obiektywnej zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Realizację prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje procesowe zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Według art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego oraz rozpatrzyć cały zebrany materiał dowodowy. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący do odwołania dołączył nie tylko kserokopię artykułów z prasy specjalistycznej odnośnie naczepy, którą wykonywał kontrolowany transport, ale także dwie opinie sporządzone przez rzeczoznawcę SITR nr [...] w zakresie maszyn, urządzeń, środków transportu mgr inż. H. D. z dnia [...] czerwca 2007r., oraz kolejną opinię tego samego rzeczoznawcy z dnia [...] czerwca 2007r. Z opinii tych wynika, że naczepa stosowana do transportu jest naczepą specjalistyczną, której konstrukcja posiada osie modułowe (łamane), przez co zwiększył się dopuszczalny nacisk na linię osiową do 16500 kg – ustalony w dowodzie rejestracyjnym nr [...] - największy dopuszczalny nacisk na oś w wysokości 160,00 kN ( 2x80kN) jest prawidłowy. Diagnostykę nacisku i masy ustalił zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz dokumentów stosowanych przy badaniach (Dz. U. nr 227, poz. 2250). Obydwie opinie były w dyspozycji organu od [...] czerwca 2007r. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2007r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej powołał biegłego z zakresu techniki samochodowej i ruchu w celu wydania opinii na temat prawidłowego zakwalifikowania osi naczepy ciężarowej marki [...] model [...] rok produkcji [...] nr rej. [...] o masie całkowitej 9940 kg, dopuszczalnej ładowności 23060 kg w zakresie definicji osi pojedynczej i osi wielokrotnej zamieszczonej w § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31.12.2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003r. nr 32, poz. 262 ze zm.) przy uwzględnieniu parametrów określonych pod lp. 7 załącznika nr 2 u.d.p. W ocenie technicznej nr [...] z [...] lipca 2007r. sporządzonej przez rzeczoznawcę PZM S.A. mgr inż. Z. P. stwierdzono, że przedmiotowa naczepa posiada oś łamaną, a w stanie gotowym do jazdy jej koła jezdne znajdują się w jednej linii prostopadłej do osi symetrii pojazdu i stanowią pojedynczą oś jezdną naczepy. W żadnym wypadku nie może stanowić osi wielokrotnej, której wymogiem jest odległość od osi sąsiedniej (której nie ma) nie mniejsza niż 1 m i nie większa niż 1,8m (Dz. U. nr 103, poz. 1085 § 4.1.). Konstrukcyjny dopuszczalny nacisk na linię osiową naczepy – zgodnie z zapisem w dowodzie rejestracyjnym nr [...] wynosi 160 kN i jest to eksploatacyjna wartość maksymalna w krajach, w których są drogi o dopuszczalnym nacisku na oś 16 ton. W omawianej sprawie transport odbywał się po drodze krajowej nr 28, na której dopuszczalny nacisk osi pojedynczej wynosi 10t. W rozpoznawanej sprawie istnieją dwie opinie biegłych (jedna prywatna, druga sporządzona z inicjatywy organu), zawierające sprzeczne ustalenia odnośnie ilości osi znajdujących się w kontrolowanej naczepie. W materiale dowodowym przekazanym przez organ do sporządzenia opinii przez biegłego mgr inż. Z. P. znajdowały się już dwie opinie prywatne skarżącego, ale powołany przez organ biegły nie wypowiedział się odnośnie użytego w tamtych opiniach terminu "konstrukcja modułowa osi" w kontekście normatywnej definicji osi pojedynczej i osi wielokrotnej. Analizując treść przedstawionych opinii problem w niniejszej sprawie sprowadzić można udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy modułowa konstrukcja osi naczepy ciężarowej [...] Nr rej. [...] powoduje, że jest osią wielokrotną w rozumieniu § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003r. nr 32, poz. 262 ze zm.), czy też pomimo konstrukcji modułowej (w tym jednej osi łamanej ułatwiającej załadunek) według definicji zawartej w przywołanym przepisie jest wyłącznie osią pojedynczą. W ocenie Sądu kwestie te nie zostały dostatecznie wyjaśnione i uzasadnione przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Kodeks postępowania administracyjnego nie określa formy, w jakiej ma być sporządzona opinia biegłego, ale powinna ona zwierać takie uzasadnienie, które pozwoliłoby dokonać analizy logiczności i poprawności wniosków bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. Biegły winien wskazać i wyjaśnić przesłanki, które doprowadziły do przedstawionych w opinii konkluzji. Brak fachowego uzasadnienia wniosków końcowych uniemożliwia ocenę jej mocy dowodowej (patrz wyrok NSA z 15.06.1999r. IV SA106/97 Komputerowy System Informacji Prawnej nr 47251). Zagadnienie to jest szczególnie ważne w sytuacji, gdy w sprawie sporządzono kilka opinii i gdy prezentowane w nich stanowiska są rozbieżne – tak jak w rozpoznawanej sprawie. Dysponując takimi opiniami, a zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do oparcia się na wyłącznie na opinii jednego biegłego, organ powinien przez łączne zbadanie opinii biegłych wyjaśnić zachodzące w tych opiniach sprzeczności, bądź też zażądać dodatkowej opinii biegłych. W przypadku wątpliwości, co do treści opinii, organ administracyjny może zadać jej uzupełnienia. Bez względu jednak na rodzaj i charakter uzasadnienia opinii przez biegłego organ administracyjny nie jest opinią związany. Dowód z opinii biegłego podlega ocenie przez organ administracji z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Zadaniem biegłego jest dostarczenie organowi orzekającemu tylko wiadomości specjalnych (art. 89 § 1 k.p.a.) w celu ułatwienia należytej oceny zebranego w sprawie materiału, nie zaś rozstrzygania sprawy za organ administracji. Ocena wartości dowodowej opinii, jej wiarygodności i przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy należy do obowiązków organu, bowiem tylko organ administracji ostatecznie rozstrzyga sprawę (patrz: wyrok NSA z 25.08.1998r., IV SA/656/96, LEX nr 43813). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji bark jest oceny opisanych wyżej opinii. Organ nie wykazał, dlaczego opinii biegłego przedstawionej przez skarżącego odmówił wiarygodności, mając na względzie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w tym dokument identyfikacyjny pojazdu (karta akt admin. nr 56) . W ocenie Sądu biegły powołany przez organ winien był odnieść się do opinii przedłożonej przez skarżącego i wypowiedzieć się w szczególności w zakresie rodzaju osi o konstrukcji modułowej zastosowanej w kontrolowanej naczepie. Organ naruszył art. 7, art. 77, art. 80 § 1, art. 89 i art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego i przyjętego do orzekania stanu faktycznego sprawy. Powyższe naruszenia w ocenie Sądu wyczerpały przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., która nakazuje Sądowi uchylenie zaskarżonej decyzji w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ w ustali stan faktyczny sprawy wyjaśniając, czy modułowa konstrukcja tylnej osi naczepy odpowiada definicji pojazdu dwuosiowego, czy też jednoosiowego w rozumieniu § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003r. nr 32, poz. 262 ze zm.), stosując środki dowodowe, które pozwolą na wyeliminowanie istniejących rozbieżności co do rodzaju osi w naczepie. Biegły, który został powołany przez organ powinien wypowiedzieć się, co do opinii przedłożonej przez skarżącego z odpowiednim uzasadnieniem zajętego stanowiska. W zależności od treści uzupełnionej przez biegłego opinii, organ dokona oceny, czy przedstawione informacje o konstrukcji osi tylnej w naczepie w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym dokument identyfikacyjny pojazdu są wystarczające do wydania decyzji przy zachowaniu warunków postępowania dowodowego i elementów składowych decyzji wymienionych w art. 107 k.p.a. W zależności od poczynionych ustaleń organ oceni konieczność dalszego prowadzenia postępowania dowodowego. Przed wydaniem decyzji organ w trybie art. 10 § 1 k.p.a. poinformuje skarżącego o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym zakreślając odpowiedni termin z uwagi na miejsce siedziby skarżącego, a po upływie wyznaczonego terminu wyda decyzję kierując się treścią art. 107 § 3 k.p.a.