I SAB/Wa 183/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: sędzia WSA Emilia Lewandowska asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2008 r. sprawy ze skargi R. K. na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o wypłatę rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązuje Wojewodę Mazowieckiego do rozpoznania wniosku R. K. o wypłatę rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Pismem z dnia 5 listopada 2007 r. R. K. wniósł skargę na bezczynność Wojewody Mazowieckiego polegającą na nierozpoznaniu jego wniosku o wypłatę rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Polski oraz wniósł o nałożenie na Wojewodę Mazowieckiego obowiązku wydania decyzji. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] kwietnia 2006 r. Wojewoda Mazowiecki, po zakończeniu postępowania rozpoczętego w 2004 r., wydał decyzję numer [...], którą odmówił mu potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu nieruchomości pozostawionej przez W. K. w miejscowości D. woj. Wileńskie. Minister Skarbu uchylił powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego, kierując sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Pismem z dnia 13 października 2006 r. Wojewoda Mazowiecki wystąpił do R. K. o uzupełnienie dokumentów w terminie 6 miesięcy od dnia jego doręczenia. W wyniku zażalenia R. K. na niezałatwienie sprawy w terminie Minister Skarbu wydał, na podstawie art. 37 k.p.a., postanowienie z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...], uznając zażalenie za bezzasadne. Organ ustalił bowiem, że pismo wzywające do uzupełnienia dokumentów zostało ponownie wysłane do wnioskodawcy, gdyż poprzednie pismo z dnia 13 października 2006 r. zostało nadane pod niewłaściwy adres. Wojewoda Mazowiecki, pismem z dnia 5 września 2007 r. nr [...], zawiadomił R. K., że zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskie (Dz. U. Nr 169, poz. 1418, ze zm.), pozostawia jego wniosek bez rozpoznania, wobec nieuzupełnienia akt sprawy w wyznaczonym terminie. Jednocześnie poinformował wnioskodawcę, że może złożyć ponowny wniosek w tej samej sprawie do dnia 31 grudnia 2008 r. W ocenie skarżącego żaden z powołanych w piśmie przepisów nie daje podstawy do przerwania postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie. Przepis art. 64 § 2 k.p.a. - jak wynika z wykładni systemowej - dotyczy jedynie etapu wszczęcia postępowania i nie może być podstawą przerwania postępowania bez wydania decyzji po trzech latach jego prowadzenia. Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. w art. 6 ust. 6 przewiduje możliwość wyznaczenia przez wojewodę terminu do usunięcia braków wyłącznie wniosku wszczynającego postępowanie i wyłącznie w terminie 6 miesięcy od doręczenia wezwania. Przepis art. 6 ust. 6 powołanej ustawy nie daje możliwości "pozostawiania podania bez rozpoznania". Wojewoda Mazowiecki ma więc ustawowy obowiązek zakończenia postępowania w przepisanej prawem formie i w terminach określonych w art. 35 k.p.a. Zdaniem skarżącego, Wojewoda Mazowiecki narusza też swoim działaniem przepisy art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Żaden z przepisów powołanej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie przenosi na stronę ciężaru dowodu. Uchylanie się od prowadzenia postępowania stanowi zatem nie tylko naruszenie przepisów o terminach do wydania decyzji, ale też jest sprzeczne z podstawowymi obowiązkami organu w postępowaniu dowodowym. Wojewoda Mazowiecki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie stosownie do art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazał ponadto, że w dniu 24 września 2007 r. wnioskodawca przekazał kolejne pismo w sprawie rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami państwa polskiego i nie odpowiedział na wezwanie organu, czy pismo to jest kolejnym wnioskiem w sprawie. W ocenie organu skarga na bezczynność z dnia 5 listopada 2006 r. jest skargą na działalność wojewody i zgodnie z art. 229 pkt 6 k.p.a. organem właściwym do rozpatrywania skarg na działalność wojewody jest właściwy minister, a strona z tej drogi zaskarżenia nie skorzystała. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie albo, gdy wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia bądź innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 1999, s. 63). Bezczynność organu musi istnieć w dniu rozpoznania skargi przez sąd administracyjny. Przedmiotowa sprawa dotyczy bezczynności Wojewody Mazowieckiego polegającej na niewydaniu decyzji w sprawie z wniosku R. K. dotyczącego realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Sądu skarga z dnia 5 listopada 2007 r. nie jest skargą wniesioną w trybie 227 k.p.a., na którą nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, dlatego wniosek organu o jej odrzucenie, z powodu braku właściwości sądu administracyjnego, jest niezasadny. Zgodzić się należy ze skarżącym, że powołanie się przez organ administracji na art. 64 § 2 k.p.a. powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz dołączonych dokumentów. Nie może też być stosowane na etapie uzupełniania materiału dowodowego w sprawie, gdyż ten etap wkracza już w fazę merytoryczną rozpoznania wniosku. Przebieg całej sprawy od złożenia wniosku przez skarżącego w 2004 r., wydanie dwóch decyzji i ponowne rozpatrywanie sprawy przez Wojewodę Mazowieckiego po uchyleniu tych decyzji w 2006 r., poprzez wymianę pism między stronami, prowadzi do wniosku, iż w istocie organ administracji nie ograniczył się do rozpoznania kwestii wyłącznie formalnoprawnych, lecz - jak już była mowa wyżej - zarówno pod względem formy, jak i treści wykroczył poza zakres uprawnień wynikających z art. 64 § 2 k.p.a. Rację ma również skarżący twierdząc, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) nie przewiduje załatwienia sprawy przez pozostawienie pisma bez rozpoznania. Powoływany przez organ art. 6 ust. 6 wskazanej wcześniej ustawy nakazuje wyłącznie wojewodzie wezwanie wnioskodawcy do usunięcia braków w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania, jeżeli wniosek nie spełnia wymogów określonych w art. 6 ust. 1-3 ustawy (braki w materiale dowodowym). Oznacza to, że po upływie tego terminu organ obowiązany jest załatwić sprawę w terminach przewidzianych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z przepisem art. 35 § 3 k.p.a. jest dopuszczalne w sprawie skomplikowanej jej załatwienie w terminie dwóch miesięcy licząc od dnia wszczęcia postępowania i z tego powodu organ był uprawniony do dłuższego niż jeden miesiąc rozpoznawania sprawy. Podkreślić należy, że zasadą w postępowaniu administracyjnym jest załatwienie przez organ sprawy poprzez wydanie decyzji (art. 104 § 1 k.p.a.). Przy czym decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty, ale także może w inny sposób kończyć sprawę w danej instancji. W świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że wniosek skarżącego nie został rozpoznany przez organ stosownie do obowiązujących przepisów. Wystosowanie zatem zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania stanowiącego odpowiedź na wniosek złożony w postępowaniu administracyjnym nie wyczerpuje dyspozycji art. 104 § 1 k.p.a. Organ zatem rozpoznając wniosek dotyczący realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej winien wydać decyzję administracyjną. W rozstrzygnięciu tym winien ocenić spełnienie przez wnioskodawcę wymogów określonych w art. art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Ustalenia w tym zakresie winny znaleźć się w decyzji administracyjnej, która podlega zaskarżeniu w administracyjnym toku instancji, nie zaś w zawiadomieniu o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Ze względu na to, że przedmiotowe postępowanie nie zostało zakończone w terminie w formie decyzji administracyjnej, Sąd uznał skargę na bezczynność Wojewody Mazowieckiego za uzasadnioną i z mocy przepisu art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji wyroku.