II SA/Sz 1053/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.) Protokolant: Beata Radomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2008 roku sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [....] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie sprostowania decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] znak [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza na rzecz skarżącego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę [...] ([...] ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] wydaną przez Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej w S. orzeczono sprzedać K. i M. K. lokal mieszkalny nr 8, w budynku położonym przy ul. W. w S., usytuowany na działce oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków nr 102. Decyzją tą ustanowiono na rzecz nabywców udział w wysokości 74/1000 we współwłasności domu i urządzeń, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali znajdujących się w tym budynku oraz oddano na rzecz nabywców lokalu, na okres 99 lat, prawo współużytkowania wieczystego gruntu w wysokości 74/1000 w stosunku do ogólnego obszaru 176 m2, na którym usytuowany jest budynek zapisany w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w S. pod nr [...]. Na podstawie wskazanej wyżej decyzji w dniu 14 lutego 1990 r. zawarta została w formie aktu notarialnego (repertorium "A" numer [...]) umowa o ustanowienie użytkowania wieczystego i sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. Wnioskiem z 23.04.2007 r. K. K. zwrócił się do Urzędu Miejskiego w S. o sprostowanie decyzji wydanej przez Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej w S., poprzez zmianę powierzchni działki, która w udziałach znajduje się w wieczystym użytkowaniu właścicieli lokali, na powierzchnię zajmowaną przez cały budynek. Prezydent Miasta S. decyzją wydaną w dniu [...] umorzył postępowanie w sprawie sprostowania decyzji. Swoje rozstrzygnięcie oparł na treści art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi: "Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania". Uzasadniając swoje stanowisko organ podniósł, iż decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu oddawania w wieczyste użytkowanie gruntów i sprzedaży nieruchomości państwowych, kosztów i rozliczeń z tym związanych oraz zarządzania sprzedanymi nieruchomościami (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 75 ze zm.), które to jednak akty prawne utraciły moc na podstawie art. 241 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) - z dniem wejścia jej w życie, tj. z dniem 1 stycznia 1998 r. W końcowej części uzasadnienia decyzji organ I instancji stwierdził, iż z uwagi na brak przepisu nakładającego na organ administracji obowiązku wydania decyzji stanowiącej podstawę do zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości lub oddania w wieczyste użytkowanie nieruchomości gruntowej, brak jest przesłanek do sprostowania decyzji. W związku z tym postępowanie zostało umorzone z uwagi na jego bezprzedmiotowy charakter. Od tej decyzji strona złożyła odwołanie, zarzucając organowi I instancji między innymi rażące naruszenie art. 113 § 1 Kpa. Po zapoznaniu się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ stwierdził, iż zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowym jest między innymi postępowanie w sprawie, która przestała być regulowana przepisami dającymi podstawę do wydania decyzji administracyjnej. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, bowiem obecnie wykup lokali mieszkalnych stanowiących własność gminy nie należy do sfery administracyjnej - sprawy z tego zakresu mają charakter cywilnoprawny i nie podlegają rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnych. Organ administracji publicznej nie ma w aktualnie obowiązującym stanie prawnym żadnych możliwości rozstrzygnięcia, regulującego w sposób władczy i jednostronny konkretną sytuację prawną obywatela, co właśnie czyni postępowanie bezprzedmiotowym. Naruszenie przepisów dotyczących wykupu lokali komunalnych może być zatem dochodzone na drodze postępowania cywilnego przed właściwym sądem powszechnym. Przepis art. 113 § 1 Kpa stanowi, iż organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Ponieważ jednak sprawa będąca przedmiotem niniejszego postępowania nie podlega rozpatrzeniu przez organ administracyjny, zarzut naruszenia wskazanego przepisu uznać należy za bezzasadny. Powyższa decyzja została zaskarżona przez K. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. Skarżący zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta S., zarzucił: 1) naruszenie art. 113 § 1 Kpa przez odmowę sprostowania w drodze postanowienia oczywistej omyłki w wydanej decyzji administracyjnej odnośnie powierzchni, na której jest usytuowany budynek nr 8 przy ul. W.; 2) naruszenie art. 10 ust 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece ( Dz.U. z 2001r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.) przez odmowę usunięcia niezgodności między stanem prawnym powyższej nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej nr [...] a rzeczywistym stanem prawnym tej nieruchomości odnośnie wielkości zajmowanej powierzchni; 3) naruszenie art. 7 Kpa przez niepodjęcie niezbędnych kroków do usunięcia powyższej oczywistej pomyłki w księdze wieczystej i decyzji administracyjnej, na podstawie której do dzisiaj są wydawane błędne akty notarialne ze szkodą dla interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Wskazując naruszenie prawa w powyższych decyzjach, wniósł o ich uchylenie i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący stwierdził, iż stanowisko organów, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie ma żadnych możliwości rozstrzygnięcia naruszenia przepisów dotyczących wykupu lokali komunalnych, bo to może być dochodzone na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym jest błędne przede wszystkim z tego powodu, że Kolegium orzekło co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem strony. We wniosku z dnia 14.07.2007 na podstawie art. 113 § 1 Kpa, wnosił o wydanie postanowienia prostującego oczywistą pomyłkę w wydanej decyzji administracyjnej, a nie o wykup lokalu, jak to błędnie organ pisze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżący nie ma co wykupywać, ponieważ zgodnie z decyzją administracyjną i wydanym na podstawie tej decyzji aktem notarialnym, nabył udział w nieruchomościach wspólnych, jakim jest cały grunt pod budynkiem wraz z fundamentami oraz kupił lokal w budynku o pow. 302 m2, a nie 176 m2 jak jest pomyłkowo napisane w księdze wieczystej. Z tego powodu podniósł zarzut, że w decyzji administracyjnej jest błąd, polegający na podaniu, iż budynek nr 8 zajmuje powierzchnię 176 metrów kwadratowych, ponieważ faktycznie zajmuje 302 metry kwadratowe, czego organ administracji nie kwestionuje. Ponieważ księgi wieczyste stanowią rękojmię zgodności ze stanem rzeczywistym, dlatego skarżący złożył wniosek, aby na podstawie postanowienia o sprostowaniu powyższej pomyłki zostało również, na wniosek organu administracji, dokonane stosowne sprostowanie w księdze wieczystej tej nieruchomości. Taki wniosek każdy ma prawo złożyć do organu administracji na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych, bo na wniosek strony Sąd nie sprostuje tego pomyłkowego wpisu, ale tego kto taki wniosek złożył. Niezależnie od sprostowania błędu w decyzji administracyjnej, w pkt 2 swojej skargi, skarżący prosi o sprostowanie powyższej pomyłki w księdze wieczystej, ponieważ także rękojmia ksiąg wieczystych i interes społeczny domaga się tego, aby stan prawny księgi wieczystej był zgodny ze stanem rzeczywistym i ten obowiązek w tym przypadku ciąży na Urzędzie Miejskim. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.). W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga K. K. zasługuje na uwzględnienie choć nie do końca z przyczyn w niej podniesionych. Zdaniem Sądu, wydając zaskarżoną decyzję, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. dopuściło się, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisu art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegającego na bezpodstawnym jego zastosowaniu. Jak stanowi przepis art. 105 § 1 Kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przyjmuje się, iż bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego występuje w przypadku, gdy brak jest któregokolwiek z elementów konstruujących przedmiot tego postępowania, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Zgodnie z poglądami doktryny i orzecznictwa, przepis art. 105 § 1 Kpa normuje problematykę umarzania postępowania w sprawach, w których wydaje się decyzję administracyjną. Przyjmuje się, iż nie jest dopuszczalne umorzenie na podstawie wymienionego przepisu postępowania w sprawach rozstrzyganych w drodze postanowienia (tak m.in. P. Przybysz (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 216; podobnie: A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 628 i cyt. tam wyrok NSA z dnia 2 września 1988 r., sygn. akt IV SA 606/88, ONSA z 1988 r., nr 2, poz. 81; wyrok WSA z 4.10.2006 sygn. akt IV SA/Wa 1347/06 Lex 265625). W powołanym orzeczeniach Sąd stwierdził, iż art. 105 Kpa nie może stanowić podstawy prawnej wydania decyzji o umorzeniu postępowania w kwestiach rozstrzyganych w drodze postanowienia. W uzasadnieniu wyroków zwrócono uwagę, iż według art. 104 § 2 Kpa decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. To inne zakończenie sprawy może polegać między innymi na umorzeniu postępowania. Postanowienia natomiast, poza pewnymi wyjątkami, nie rozstrzygają o istocie sprawy, lecz dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania (wpadkowych). Powoduje to występowanie zasadniczej różnicy pomiędzy materią rozstrzyganą w drodze decyzji i w drodze postanowienia. Sądy wskazały w konsekwencji, iż występowanie różnic pomiędzy decyzją (w tym także decyzją o umorzeniu postępowania), a postanowieniem wyłącza możliwość wydania decyzji w sytuacjach, gdy według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego powinno zapaść postanowienie. Stanowisko to podziela niniejszy skład orzekający. W przedmiotowej sprawie skarżący K. K. wniósł o sprostowanie błędu występującego w decyzji wydanej przez Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej w S. Zgodnie z art.113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego "organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach". Sprostowanie, bądź też odmowa sprostowania decyzji, następuje w drodze postanowienia. Decyzja o sprzedaży lokalu pomimo, że wydana w roku [...], weszła do obrotu prawnego, została wykonana i wywołała określone skutki prawne, które trwają do dnia dzisiejszego. Zdaniem Sądu, zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji zostały wydane z istotnym naruszeniem art.105 § 1 i art. 113 § 1 Kpa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ rozpatrzy wniosek strony o sprostowanie błędu w przedmiotowej decyzji, biorąc pod uwagę treść art.113 § 1 Kpa, w tym także uwzględniając to, że bada kwestię wystąpienia błędu w oparciu o akta sprawy zgromadzone przed wydaniem decyzji, która ma być sprostowana oraz, iż w tym trybie nie mogą podlegać sprostowaniu błędy i omyłki istotne, między innymi w zakresie stanu faktycznego. Ustosunkowując się do zarzutu K. K. naruszenia zaskarżoną decyzją art.10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece ( Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz.1361 z późn.zm.) oraz wniosku o zmianę wpisu w księdze wieczystej, Sąd zauważa, że wymieniona ustawa nie była podstawą wydania zaskarżonej decyzji, a nadto, iż nie reguluje ona żadnych kwestii będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Reguluje natomiast kwestie cywilnoprawne nie mieszczące się w zakresie kompetencji tut. Sądu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit.c, art. 134 § 1, art.135, art. 152 i art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. orzekł, jak w sentencji wyroku.