III SA/Wa 1941/07
WyrokWSA w Warszawie2008-02-11
Skład orzekający: Krystyna Chustecka, Małgorzata Długosz-Szyjko, Aneta Trochim-Tuchorska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych, pomimo spełnienia przesłanek z art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, narusza prawo, jeśli organ egzekucyjny działa w ramach uznania administracyjnego?Ratio decidendi
Instytucja umorzenia kosztów egzekucyjnych opiera się na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że nawet jeśli przesłanki do umorzenia są spełnione, organ egzekucyjny nie ma obowiązku umorzyć tych kosztów. Kontrola sądowa w takich przypadkach ogranicza się do zbadania prawidłowości postępowania wyjaśniającego, a nie oceny słuszności rozstrzygnięcia. Odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa, gdy organ egzekucyjny prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy, nawet jeśli rozstrzygnięcie jest niezgodne z oczekiwaniami strony.Stan faktyczny
Spółka P. S.A. złożyła wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z egzekwowaniem zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Spółka argumentowała, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej oraz że przemawia za tym ważny interes publiczny ze względu na jej rolę w utrzymaniu infrastruktury kolejowej. Organy egzekucyjne obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że spółka nie wykazała znacznego uszczerbku finansowego, a interes publiczny nie przemawia za umorzeniem. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), Asesor WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2008 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W., działając na podstawie art. 127 § 2, art. 17 pkt 3, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej powoływanej jako "k.p.a.") oraz art. 18 i 64e § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej powoływanej jako "u.p.e.a."), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. (dalej określanego jako "Dyrektor ZUS") z dnia [...] kwietnia 2007 r. w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych.
W uzasadnieniu wskazał, że Dyrektor ZUS prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku "P." S.A. (Skarżącej w niniejszej sprawie) na podstawie tytułów wykonawczych numerach od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...]. Powyższe tytuły wykonawcze zostały wystawione w związku z zaległościami z tytułu nieopłaconych przez "P." S.A. składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w latach 2002 i 2003. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonano szeregu zajęć rachunku bankowego w wyniku czego powstały koszty egzekucyjne.
Pismem z dnia 18 stycznia 2007 r. pełnomocnik Skarżącej złożył wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych, powstałych w wyniku egzekwowania należności z ww. tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu podniósł, że Skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Ponadto za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawia ważny interes publiczny.
Pełnomocnik podkreślił również, iż Skarżąca spółka została utworzona na podstawie ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P.". Spółka ta, zgodnie z przepisami ustawy o transporcie kolejowym, jest podmiotem gospodarczym zarządzającym państwową infrastrukturą kolejową, a jej podstawowe funkcje to budowa i utrzymanie infrastruktury kolejowej, prowadzenie ruchu pociągów na liniach kolejowych, utrzymanie infrastruktury kolejowej w stanie zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego, udostępnienie tras dla przejazdu pociągów na liniach kolejowych i świadczenie usług z tym związanych, zarządzanie nieruchomościami wchodzącymi w skład infrastruktury kolejowej. W ocenie pełnomocnika Skarżącej ważny interes publiczny z uwagi na który koszty egzekucyjne powinny być umorzone to fakt, iż od działalności Skarżącej zależy możliwość wykonywania transportu kolejowego na terytorium Polski, oraz zapewnienie podróżnym bezpieczeństwa. Ponadto odmowne rozpatrzenie powyższego wniosku o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego spowoduje pogorszenie i tak już krytycznej sytuacji finansowej "P.", która jest niejako kredytowana przez Skarżącą. Dodatkowym czynnikiem wpływającym na złą sytuację finansową Skarżącej jest ograniczony rynek pozyskiwania usługobiorców.
Dyrektor ZUS postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. odmówił Skarżącej umorzenia kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu wskazał, że nie wykazała ona w sposób dostateczny, czy i w jakim stopniu poniosłaby uszczerbek uiszczając powyższą należność oraz w jaki sposób odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych wpłynie na jej sytuację finansową. Organ pierwszej instancji stwierdził również, że kwota zadłużenia z tytułu kosztów egzekucyjnych stanowi tylko znikomy procent całości zadłużenia, tak więc spłata tych kosztów np. w formie układu ratalnego, pociągnie za sobą pewien uszczerbek w sytuacji ekonomiczno-finansowej zobowiązanego, jednakże nie będzie to znaczny uszczerbek, który doprowadzi do radykalnego pogorszenia się sytuacji ekonomicznej Skarżącej. W ocenie Dyrektora ZUS umorzenie kosztów egzekucyjnych nie daje ponadto gwarancji, że zwiększony zostanie lub przynajmniej utrzymany na dotychczasowym poziomie zakres usług świadczonych przez Skarżącą, a tym samym organ egzekucyjny nie mógł stwierdzić, że wpłynie to na ochronę środowiska naturalnego czy na poziom zatrudnienia w Skarżącej spółce. Za umorzeniem kosztów egzekucyjnych nie przemawiały również okoliczności, iż Skarżąca przekazuje w terminie wierzycielowi należne mu składki oraz opłaca raty z zawartej z ZUS umowy ratalnego spłacania zadłużenia
Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła zażalenie, w którym zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie:
- art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a., poprzez uniemożliwienie Skarżącej wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału przed wydaniem zaskarżonego postanowienia;
- art. 6, 8, 77 i 80 k.p.a., poprzez nie rozpoznanie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a także dokonanie ustaleń sprzecznych z zasadą swobodnej oceny dowodów oraz prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów państwa;
- art. 64e § 2 pkt. 2 u.p.e.a., poprzez jego błędną wykładnię;
- art. 29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.s.u.s." poprzez błędne zastosowanie;
- art. 7 oraz 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu postanowienia do wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych przedstawionych we wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych.
Z uwagi na powyższe naruszenia Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Powołanym na wstępie postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że przepis art. 64 § 2 u.p.e.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, które umożliwiają organowi umorzenie kosztów egzekucyjnych. Umorzenie takie, zgodnie z art. 64e § 1 u.p.e.a., ma charakter uznaniowy, na co wyraźnie wskazuje użyte w przepisie sformułowanie "może umorzyć", a uznaniowość ta dotyczy oceny przesłanek stanowiących podstawę ewentualnej decyzji o umorzeniu kosztów egzekucyjnych. W ocenie organu odwoławczego przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy, Dyrektor ZUS dokonał pełnej analizy materiału dowodowego dotyczącego kondycji finansowej Skarżącej, a także wezwał ją do nadesłania dodatkowych dokumentów, które uznał za niezbędne dla oceny jej sytuacji finansowej. W odpowiedzi Spółka przesłała informację o bieżącej sytuacji finansowej wraz z wykazem środków trwałych oraz przekazała dokumentacje księgową w postaci bilansu "P." S.A. za lata 2005 i 2006. Po przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, organ pierwszej instancji wyjaśnił, że aczkolwiek Spółka poniosła stratę, to kwota zadłużenia z tytułu kosztów egzekucyjnych stanowi tylko znikomy procent całości zadłużenia, w związku z czym jej spłata nie spowoduje znacznego pogorszenia i tak już trudnej sytuacji ekonomicznej.
Organ odwoławczy nie dopatrzył również się nieprawidłowości w ocenie przesłanki istnienia ważnego interesu publicznego. Zasadnie bowiem organ pierwszej instancji ocenił, okoliczności przedstawione przez Skarżącą jako nie przemawiające za umorzeniem kosztów z tej przyczyny. Ponadto wskazał, iż w przedmiotowej sprawie wystąpienie interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem kosztów należy rozpatrzyć nie tylko w kontekście sytuacji ekonomiczno - finansowej zobowiązanego, lecz także w kontekście bieżącego stanu finansów publicznych tj. również ZUS. W tej sprawie bowiem interes publiczny należy rozumieć przede wszystkim jako zapewnienie wpływu należnych dochodów do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z którego to dokonywane są wydatki Państwa m.in. wypłata bieżących świadczeń dla osób uprawnionych.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów k.p.a. wyjaśnił, że podstawą działania organu egzekucyjnego są przepisy u.p.e.a. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają zastosowanie odpowiednie przepisy k.p.a. Ustawodawca nakazuje zatem stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym nie wprost lecz odpowiednio, to jest z uwzględnieniem jego specyfiki, polegającej przede wszystkim na jego przymusowym charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków. Przepisy u.p.e.a. winny być zatem stosowane w pierwszej kolejności, posiłkowo zaś stosuje się zasady ustanowione w k.p.a., gdy nie stoją one w sprzeczności z zasadami ustawy egzekucyjnej.
Z uwagi na powyższe Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że organ pierwszej instancji, prowadząc postępowanie, nie naruszył zasad zawartych w art. 6,7,8 k.p.a. Działał bowiem na podstawie przepisów prawa, a więc z uwzględnieniem zapisu art. 6 k.p.a., zastosował zasadę prawdy obiektywnej określoną w art. 7 k.p.a., poprzez rzetelne prowadzenie postępowania wyjaśniającego oraz dopuszczenie wszystkich przedstawionych przez Skarżącą dowodów. W ocenie organu odwoławczego organ egzekucyjny nie naruszył także art. 8 k.p.a., tj. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz w sposób skrupulatny zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy zgodnie z art. 77 i art. 80 k.p.a.
Organ odwoławczy za nieuzasadniony uznał także zarzut naruszenia art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a., ponieważ Skarżąca miała możliwość zapoznawania się z aktami sprawy na każdym etapie postępowania wyjaśniającego, z której to możliwości skorzystała. Odnosząc się zaś do zarzutu, iż w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny nie odniósł się do materiału dowodowego dostarczonego przez Skarżącą w dniu 25 kwietnia 2007 r. podkreślił, że w dniu wydania postanowienia i wysłania go do Skarżącej organ pierwszej instancji nie posiadał przedmiotowej dokumentacji, dlatego też nie mógł odnieść się w treści zaskarżonego postanowienia do argumentacji Strony zawartej w tym piśmie.
Dyrektor Izby Skarbowej nie przychylił się również do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ Dyrektor ZUS w sposób szczegółowy w zaskarżonym postanowieniu wskazał fakty na podstawie których oparł rozstrzygnięcie, zaś w uzasadnieniu prawnym przeanalizował wszelkie przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych i stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie żadna z nich nie występuje.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik Skarżącej, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucił naruszenie:
- art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a., poprzez nie zapewnienie Skarżącej udziału w postępowaniu bezpośrednio przed wydaniem postanowienia;
- art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez nie rozpatrzenie przez organ w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego, a także dokonanie ustaleń sprzecznych z zasadą swobodnej oceny dowodów;
- art. 64e § 2 u.p.e.a., poprzez jego błędną wykładnię;
- art. 29 u.s.u.s., poprzez błędne jego zastosowanie w sprawie dotyczącej umorzenia kosztów egzekucyjnych;
- art. 6, art. 8, art. 7, art. 11, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z przepisem art. 126 k.p.a, z uwagi na nie uwzględnienie interesu społecznego i słusznego obywateli oraz prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postępowanie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcia. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. Podstawę prawną ww. rozstrzygnięć stanowił przepis art. 64e u.p.e.a.
Zgodnie z art. 64e § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Stosownie do § 2 tego przepisu koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:
1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;
2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;
3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.
W świetle powołanego przepisu, podzielić należy pogląd organów egzekucyjnych, że instytucja umorzenia kosztów egzekucyjnych zbudowana są przy zastosowaniu uznania administracyjnego. W świetle zaś ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów, zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do umorzenia kosztów egzekucyjnych dysponuje w tym przypadku organ egzekucyjny, który może, ale nie musi, umorzyć tych kosztów. Sama odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 1811/96; LEX nr 31877).
Sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie rozstrzygnięcie zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organ egzekucyjny prawidłowo zebrał materiał dowodowy i rozważył wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi. Sąd nie ocenia natomiast wydanych postanowień z punktu widzenia ich słuszności. Należy jednakże podkreślić, że choć uznanie administracyjne wyraża się w możliwości negatywnego dla strony rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek zastosowania ulgi, to nie oznacza to uznaniowej oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru. Dokonując ustaleń organ orzekający ma obowiązek działać według zasad wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i ocenić wyniki postępowania wyjaśniającego w granicach swobodnej oceny dowodów na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego, wysnuwając z zebranego materiału dowodowego wnioski logicznie uzasadnione.
Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie egzekucyjne obu instancji dokonały całościowej oceny materiału dowodowego przedstawiając ją w uzasadnieniu obu postanowień. Rozstrzygnięcie podjęte w wyniku powyższej oceny, mimo że niezgodne z oczekiwaniami Skarżącej nie może oznaczać, iż przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa.
W szczególności nie można zgodzić się ze Skarżącą, iż organy egzekucyjne błędnie i pobieżnie przeprowadziły postępowanie dowodowe w sprawie i dokonały dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Z akt sprawy wynika bowiem, że organy nie ograniczyły się tylko do zbadania dokumentacji obrazującej aktualną sytuację finansową Skarżącej. Przeanalizowały ponadto wyjaśnienia Skarżącej, zawarte w piśmie z dnia 23 stycznia 2007 r. i 28 marca 2007r. wraz z wykazem środków trwałych, a także bilansem "P." S.A. za 2005 i 2006 r., o które wzywały Skarżącą.
Z tych względów, za niezasadny Sąd uznał zarzut Skarżącej, że organy pierwszej i drugiej instancji nie dokonały właściwej oceny dowodów zgromadzonych w prowadzonym postępowaniu, jak też, że Skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji materialnej. Uprawnione były także wnioski organu, że w sytuacji ekonomicznej Skarżącej ewentualna pomoc publiczna nie gwarantuje poprawy jej finansów.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy egzekucyjne prawidłowo dokonały również oceny istnienia przesłanki umorzenia ze względu na "ważny interes publiczny". Zdaniem Sądu pojęcie to powinno być oceniane, z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowania takich sytuacji, w których rezultatem braku zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami egzekucji. Na pewno jednak interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia tych kosztów. Przy ocenie tej okoliczności należy uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty. "Interes publiczny", o jakim mowa w przepisach u.p.e.a., musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny". Rację ma Dyrektor Izby Skarbowej wskazując na znaczenie tej okoliczności. Użycie tego pojęcia podkreśla bowiem wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego z uwagi na tenże interes; a także, że są to należności związane z przymusowym dochodzeniem zapłaty.
Zdaniem Sądu, organy administracji orzekające w niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom Skarżącej, uwzględniły zarówno charakter jak i cel, jakiemu służą środki wpłacane przez zobowiązanych z tytułu kosztów egzekucyjnych, jak i funkcję społeczną działalności Skarżącej. Kategoryczność stwierdzenia Dyrektora Izby Skarbowej, że w sprawie tej "interes publiczny" należy rozumieć przede wszystkim jako zapewnienie wpływu należnych dochodów do budżetu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wypłacane są świadczenia dla uprawnionej, szerokiej grupy społecznej, wbrew zarzutowi Skarżącej nie podważa możliwości zastosowania instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przy spełnieniu wymaganych ustawowo przesłanek. Pogląd ten wyrażono bowiem w odniesieniu do tej konkretnej sprawy i w kontekście okoliczności faktycznych w niej występujących. Organy nie kwestionowały przy tym istnienia okoliczności, które Skarżąca przywołała na poparcie swojego wniosku. Uznały jednakże, że nie uzasadniają one umorzenia kosztów egzekucyjnych w świetle przesłanek określonych w art. 64 § 2 u.p.e.a.
Za niezasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 29 u.s.u.s. Przepis ten nie był postawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, dlatego też nie mógł być naruszony. W postępowaniu dotyczącym umorzenia kosztów egzekucyjnych zastosowanie znajdują wyłącznie przepisy u.p.e.a. Jedynie w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie, zgodnie z art. 18 u.p.e.a.. stosuje przepisy k.p.a.
Odnosząc się z kolei, do zarzutu Skarżącej dotyczącego naruszenia art. 10 § 1 w związku z art. 81 k.p.a. należy stwierdzić, że z treści art. 18 u.p.e.a. wynika, że w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednio zastosowanie przepisy k.p.a., o ile przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 10 § 1 k.p.a. organ w postępowaniu obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z § 2 tego przepisu wynika, że organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, natomiast § 3 stanowi, że organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1. Z brzmienia tego przepisu, w ocenie Sądu wynika, że będzie on miał zastosowanie do wszystkich postępowań toczących się z uwzględnieniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego niewyłączonych przepisami stosowanych w danej sprawie ustaw. Wobec tego i organy egzekucyjne winny były w tym postępowaniu respektować wskazaną zasadę.
Jednakże, nie każde naruszenie przepisu art. 10 § 1 k.p.a. stanowi podstawę do uwzględnienia skargi. Albowiem nie zawsze jest to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Naruszenie tego przepisu należy oceniać jako naruszenie przepisów postępowania, które nie zawsze ma wpływ na wynik sprawy. Podobny pogląd został wyrażony przez NSA w uchwale z dnia 25 kwietnia 2005 r., sygn. akt FPS 6/04, ONSAiWSA 2005/4/66. Uchwała ta została podjęta w związku z wątpliwościami co do skutków naruszenia w postępowaniu podatkowym art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.).Przepis ten na gruncie postępowania podatkowego stanowi odpowiednik art. 10 § 1 k.p.a. W uchwale tej NSA stwierdził, że nie każde naruszenie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi naruszenie stanowiące podstawę do wznowienia postępowania z powodu pozbawienia strony możliwości udziału w postępowaniu i że wpływ naruszenia tego przepisu na wynik sprawy należy badać odrębnie w każdej sprawie.
Pominięcie wezwania strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań i brak wskazania przyczyn odstąpienia od tych reguł, w ocenie Sądu, nie wywarło wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Zauważyć należy, że postępowanie toczyło się z wniosku Skarżącej, który został właściwie udokumentowany. Skarżąca brała udział w postępowaniu, była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. W toku postępowania Skarżąca sukcesywnie uzupełniała zgromadzony materiał dowodowy. Pisma z dodatkowymi dowodami wpłynęły do organu w dniu 23 stycznia i 28 marca 2007 r. Argumentacja Skarżącej podnoszona w tych pismach była brana pod uwagę przez organ egzekucyjny przy rozstrzyganiu sprawy. Odnosząc się z kolei do pisma Skarżącej z dnia 24 kwietnia 2007 r., które wpłynęło do organu w dniu 25 kwietnia 2007 r., podzielić należy pogląd Dyrektora Izby Skarbowej w W., iż organ pierwszej instancji, nie będąc w jego posiadaniu w dniu wydania postanowienia, tj. [...] kwietnia 2007 r., nie mógł wziąć go pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy. Argumenty te były ponadto przedmiotem rozważań organu odwoławczego, który ma obowiązek rozpoznania sprawy z uwzględnieniem całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych. Dyrektor Izby Skarbowej w W. podejmując rozstrzygnięcie odnośnie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych uczynił to zatem z uwzględnieniem informacji o stanie majątkowym Skarżącej w zakresie praw do nieruchomości.
Reasumując podkreślić należy, że organ egzekucyjny w toku postępowania podjął czynności niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrał dowody w celu ustalenia występowania ustawowych przesłanek do podjęcia rozstrzygnięcia. Ustalenia organu egzekucyjnego uzasadnione są zebranymi w sprawie dowodami, a dokonana ocena zebranego materiału dowodowego nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów zawartej w art. 80 k.p.a. W procesie dochodzenia do wydanych w sprawie postanowień uwzględniono całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych przewidziane art. 64e u.p.e.a., uzasadniające umorzenie tych kosztów. Rozważono także przedstawione przez Skarżącą argumenty dotyczące jej sytuacji finansowej. Wnioski z tej oceny, a także stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej co do argumentów podnoszonych przez Skarżącą w toku postępowania zostały wyczerpująco przedstawione w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a..
Zdaniem Sądu, jako że rozstrzygnięcie wydawane na podstawie art. 64e u.p.e.a. jest rozstrzygnięciem uznaniowym, w którym prawem do udzielenia ulgi dysponuje organ egzekucyjny uznać należało, iż wydane w niniejszej sprawie na podstawie prawidłowo zebranego i ocenionego materiału dowodowego postanowienia nieuwzględniające żądania Skarżącej nie wykraczają poza granice uznania administracyjnego i nie naruszają prawa.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło