II OSK 1825/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bożena Walentynowicz Sędziowie Sędzia NSA Wiesław Kisiel /spr./ Sędzia del. NSA Jerzy Krupiński Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 87/08 w sprawie ze skargi Katarzyny S. i A. S. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę kasacyjną 1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 24 lipca 2008 r., II SA/Gl 87/08, oddalił skargę K. S. i A. S. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] września 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia nakładającego grzywnę w celu przymuszenia. Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy: a) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. (błędnie oznaczonym jako wydane w dniu [...] lipca 2004 r.), nr [...] (znak [...]) nałożył na K. S. i A. S. grzywnę w wysokości 5.000,00 zł w celu przymuszenia do doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Obowiązek ten został określony ostateczną decyzją PINB z dnia [...] marca 2004 r., nr [...], a następnie objęty tytułem wykonawczym z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...]. b) Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach, postanowieniem z dnia [...] września 2007, nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia K. S. i A. S. na postanowienie nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r., zawierającego wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Zaskarżone postanowienie zostało do stron wysłane pocztą, a z powodu ich nieobecności w miejscu zamieszkania - dwukrotnie awizowane i niepodjęte w wyznaczonym terminie. Zgodnie z uregulowaniami Kodeksu postępowania administracyjnego w takiej sytuacji przesyłkę należy uznać za prawidłowo doręczoną. Wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia wnioskodawcy w ogóle nie podali przyczyny niepodjęcia wskazanej wyżej przesyłki w terminie, a wobec tego nie wykazali braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. c) W skardze na to postanowienie K. i A. S. zarzucili organom administracyjnym naruszenie artykułów 7, 8 i 58 K.p.a. Zażalenie zostało złożone niezwłocznie po tym, jak w dniu 8 marca 2007 r. strony dowiedziały się o treści postanowienia. W dniu, w którym postanowienie o nałożeniu grzywny było doręczane przebywali na urlopie poza granicami kraju, a po powrocie nie znaleźli żadnego awiza. 2. Wyrokiem z dnia 24 lipca 2008 r., II SA/Gl 87/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę K. S. i A. S. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] września 2007 r., nr [...]. Skarżący podali, iż po powrocie z urlopu nie znaleźli w skrzynce pocztowej awiza dotyczącego spornej przesyłki, ale faktu tego w żaden sposób nie udowodnili, zaś z akt sprawy wynika, że przesyłka była zaawizowana w sposób prawidłowy. Siedmiodniowy termin, o którym mowa w art.58 § 2 K.p.a. rozpoczął swój bieg najpóźniej w dniu 16 grudnia 2005 r., gdy akta sprawy administracyjnej zostały udostępnione do wglądu pełnomocnikowi A. F.. Termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia upływał z dniem 23 grudnia 2005 r. Podanie o przywrócenie terminu wniesione w dniu 12 marca 2007 r. Od strony postępowania należy oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. Dlatego dłuższa nieobecność w miejscu zamieszkania winna skutkować co najmniej podjęciem próby zasięgnięcia informacji w siedzibie organu na temat aktualnego stanu postępowania, o wszczęciu którego strona wiedziała jeszcze przed swoją nieobecnością. 3. W skardze kasacyjnej K. S. i A. S. wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Postanowieniem z dnia 27 października 2008 r., II SA/GL 87/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę kasacyjną K. S.. Dlatego w dalszym ciągu będzie owa jedynie o zarzutach dotyczących sprawy A. S.. A. S. zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu rażące naruszenie art.58 § 2 K.p.a., poprzez przyjęcie, iż skarżący uchybił terminowi wskazanemu w tym przepisie. Tymczasem A. S. zażalenie wniósł niezwłocznie po zapoznaniu się z treścią postanowienia w dniu 8 marca 2007 r. 7 dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] lipca 2005 r. rozpoczął swój bieg w dniu 8 marca 2007 r., kiedy to skarżący powziął wiadomość o treści postanowienia wydanego przez organ I instancji. Skarżący po powrocie z urlopu nie zastał żadnego awiza pocztowego, zaś organ nie poinformował go o wydaniu postanowienia w przedmiocie wymierzenia grzywny w celu przymuszenia. Uznanie prawidłowości doręczenia na podstawie podwójnego awizowania przesyłki stanowi jedynie domniemanie procesowe, które zostało skutecznie obalone. Sąd I. instancji uznał, iż domniemanie to zostało skutecznie obalone, skoro stwierdził, iż termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął swój bieg najpóźniej w dniu 16 grudnia 2005 r., kiedy akta zostały udostępnione do wglądu pełnomocnikowi A. F., a upłynął w dniu 23 grudnia 2005 r. Udostępnienie akt do wglądu pełnomocnikowi A. S. nie rodzi domniemania, iż z tą chwilą skarżący powziął wiadomość o postanowieniu z dnia [...] lipca 2005 r., ponieważ nie sposób ustalić, w jakim zakresie pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy. Ponadto A. F. nie jest pełnomocnikiem profesjonalnym dysponującym dostateczną wiedzą na temat skutków prawnych wszelkich czynności podejmowanych w toku postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Pismem z dnia 10 października 2008 r. została wniesiona skarga kasacyjna K. S. i A. S.. Ponieważ skarga kasacyjna K. S. została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 października 2008 r., II SA/Gl 87/08, dlatego przedmiotem niniejszego postępowania i wyroku NSA jest wyłącznie skarga kasacyjna A. S.. Oznacza to, że rozpoznaniu podlega tylko pierwszy zarzut skargi kasacyjnej, tj. zarzut naruszenia art.58 § 2 K.p.a. poprzez przyjęcie przez Sąd I. instancji, że skarżący A. S. uchybił terminowi do złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu z dnia [...] lipca 2005 r. o nałożeniu grzywny. Początek biegu tego terminu skarga kasacyjna oznaczyła na 8 marca 2007 r. Skarga kasacyjna nie kwestionuje faktu udostępnienia w dniu 16 grudnia 2005 r. akt sprawy A. F., pełnomocnikowi A. S.. Jednakże nie sposób ustalić, w jakim zakresie pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy i dlatego na tej podstawie nie można wyprowadzać wniosku o terminie zapoznania się z aktami przez stronę, a w konsekwencji – wniosku o początku biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wspomnianego zażalenia. Tak sformułowanego i uzasadnionego zarzutu skargi kasacyjnej nie można uwzględnić. Po pierwsze, przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Sądu I instancji (art.173 P.p.s.a.) i dlatego skarga kasacyjna powinna zawierać uzasadnione zarzuty naruszenia prawa przez Sąd administracyjny I. instancji. Zarzuty proceduralne z definicji muszą więc wskazywać te przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002, nr 153, poz.1270 ze zm.; dalej powoływana jako "P.p.s.a."), które w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez Sąd I instancji, albowiem Sąd ten nie stosuje przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Tymczasem wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna tak sformułowanego zarzutu nie zawiera. Przywrócenia terminu do złożenia powyższego wniosku odmówił Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, a nie — Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Po drugie, rozpatrywana obecnie skarga kasacyjna jest trzecim środkiem prawnym strony, tj. zażalenie na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach zostało rozpoznane postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 listopada 2007 r., który w uzasadnieniu ustosunkował się do zarzutów zażalenia. Strona wniosła skargę, do której ustosunkował się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 24 lipca 2008 r., II SA/GL 87/08. Dlatego skarga kasacyjna powinna była w swej argumentacji uwzględnić stanowisko organu administracyjnego II.instancji oraz Sądu I instancji. Niedopuszczalne i nieskuteczne jest koncentrowanie się w skardze kasacyjnej wyłącznie na polemice ze stanowiskiem organu administracyjnego I. instancji, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny w żadnym wypadku nie jest właściwy do rozpoznania zażalenia na postanowienie organ administracyjnego I. instancji. Po trzecie, nawet gdyby uzasadnienie skargi kasacyjnej było całkowicie poprawne z punktu widzenia art.176 w związku z art.183 § 1 P.p.s.a., to nie może być skuteczny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący rozpoznania wniosku o przywrócenie 7-dniowego terminu do wniesienia zażalenia. Wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze kasacyjnej, z faktu udostępnienia akt sprawy pełnomocnikowi w dniu 16 grudnia 2005 r. absolutnie zasadnie można wnioskować, że owego 16 grudnia 2005 r. zaczął biec termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Skarga kasacyjna domaga się uznania, że termin ten zaczął biec w pierwszych dniach marca 2007 r. Skarga kasacyjna sprzeciwia się stawianiu znaku równości miedzy udostępnieniem akt pełnomocnikowi – z jednej strony oraz ustaniem przyczyn zwłoki – z drugiej strony. Skarga kasacyjna nie wykazała, aby miała miejsce nadzwyczajna sytuacja, tj. pełnomocnik nie miał możliwości zapoznania się z aktami, które zostały mu udostępnione. Artykuł 58 § 2 K.p.a. wyznaczył początek 7-dniowego terminu do wnioskowania o przywrócenie terminu na dzień "ustania przyczyny uchybienia terminowi". Nie ma wątpliwości, że udostępnienie akt sprawy pełnomocnikowi strony stwarza domniemanie ustania przyczyny uchybienia terminowi czyli ciężar obalenia tego domniemania spada na stronę. Skarga kasacyjna nie podważyła powyższego domniemania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 P.p.s.a. — oddalił skargę kasacyjną