I SA/Wa 1693/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Daniela Kozłowska WSA Gabriela Nowak Protokolant Marta Maciejkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2008 r. sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] Wojewoda Mazowiecki stwierdził niedopuszczalność odwołania E. K. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] orzekającej o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] nr [...], ponieważ wniesione zostało z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia w art. 129 § 2 kpa. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że Prezydent W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za wyżej wskazaną nieruchomość. Decyzja ta doręczona została E. K. w dniu 13 kwietnia 2004 r. Zgodnie z art. 127 i art. 129 kpa od decyzji organu pierwszej instancji służy stronie odwołanie do organu wyższego stopnia, za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 27 kwietnia 2004 r. Organ podniósł, że odwołanie E. K. wniosła w dniu 30 kwietnia 2004 r., o czym świadczy stempel urzędu pocztowego na potwierdzeniu nadania przesyłki poleconej, a więc po upływie ustawowego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 lutego 2006 r., sygn. akt [...], wydanym na skutek skargi złożonej przez E. K., uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2005 r. nr [...]. W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że bezsporne jest, iż skarżąca złożyła odwołanie z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 kpa. Sąd wskazał, że przed wydaniem zaskarżonego postanowienia do akt sprawy wpłynęło pismo skarżącej z dnia 10 marca 2005 r. (data wpływu 14 marca 2005 r.), w którym skarżąca przedstawiła przyczyny złożenia odwołania z opóźnieniem. Sąd podkreślił, że o ile organ odwoławczy miałby wątpliwości co do treści wniosku zawartego w powyższym piśmie, to winnien wezwać skarżącą do wyjaśnienia celu jego złożenia i żądania w nim zawartego. Dopiero po ustaleniu treści pisma i w zależności od wniosku skarżącej organ mógł podjąć stosowne czynności. Wojewoda Mazowiecki rozpatrując ponownie odwołanie E. K. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. podniósł, że zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2006 r., przed ponownym przystąpieniem do rozpatrzenia środka odwoławczego, pismem z dnia 10 sierpnia 2006 r. zwrócił się do skarżącej o wskazanie, czy w przedmiotowym odwołaniu zawarta jest przewidziana w art. 58 kpa prośba o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie w piśmie tym organ podniósł, że jeżeli jest to prośba o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania to skarżąca zobowiązana jest uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Wojewoda Mazowiecki zaznaczył, że w odpowiedzi na powyższe pismo E. K. wskazała, że odwołanie z dnia 30 kwietnia 2004 r. należało potraktować, jako prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie w piśmie tym, przedstawiła przyczyny uchybienia terminu do złożenia odwołania. Opóźnienie we wniesieniu odwołania spowodowane było jej chorobą i zabiegiem leczniczym polegającym na "stawianiu baniek". W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt SA 1072/00 wskazał, że "Obłożna chora, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą jest podstawą do przywrócenia terminu". Natomiast zapadnięcie na chorobę tylko uniemożliwiającą napisanie lub nawet podpisanie odwołania nie jest podstawą do przywrócenia terminu, ponieważ tę przeszkodę strona nawet działając osobiście może przezwyciężyć przez podyktowanie komuś odwołania i upoważnienie jej do podpisania za nią pisma (art. 63 § 3 kpa). A zatem w ocenie organu odwoławczego zapalenie układu oddechowego leczone w warunkach domowych niekonwencjonalną metodą leczniczą wywodzącą się z kręgu tradycyjnej metody chińskiej, na które powołuje się skarżąca nie miało ciężkiego charakteru. Wobec tego organ stwierdził niedopuszczalność przedmiotowego odwołania, ze względu na uchybienie terminu do jego wniesienia. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu postanowienia zarzuciła, że Wojewoda Mazowiecki nie zastosował się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2006 r., sygn. akt [...], bowiem nie rozpoznał wniosku o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania. Nadto dodała, że organ błędnie przyjął, iż choroba nie miała ciężkiego charakteru, bowiem opuszczenie domu po zabiegu leczniczym zagrażało jej życiu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej odrzucenie. Jednocześnie organ II instancji wskazał, że pismem z dnia 1 października 2007 r. skierował do Ministra Infrastruktury akta sprawy celem rozważenia możliwości wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] sierpnia 2007 r. z uwagi na uznanie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 kpa bez ostatecznego rozpoznania prośby strony o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Należy również dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej zwaną "ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać należy, że skarga jest zasadna. Należy zwrócić uwagę, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w wyniku ponownego rozpoznania sprawy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2006 r. w sprawie o sygn. akt [...], uchylającym postanowienie z dnia [...] marca 2005 r. Zgodnie z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Obowiązkiem organu było więc wykonanie wszystkich wytycznych Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyżej wskazanym wyroku zobowiązał organ odwoławczy do ustalenia, w jakim celu skarżąca złożyła pismo z dnia 10 marca 2005 r., a w przypadku ustalenia, że jest to wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, najpierw do rozpoznania tego wniosku. Tymczasem organ pismem z dnia 10 sierpnia 2006 r. wezwał skarżącą do wyjaśnienia, czy jej odwołanie z dnia 30 kwietnia 2004 r. od decyzji z dnia Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. jest wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W odpowiedzi na powyższe pismo skarżąca wskazała, że przedmiotowe odwołanie należało potraktować jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, bowiem opóźnienie we wniesieniu odwołania spowodowane było jej chorobą. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda Mazowiecki nie wykonał w całości wskazań Sądu w powyższym zakresie. Niezrozumiałym jest wezwanie skarżącej do wyjaśnienia czy jej odwołanie jest wnioskiem o przywrócenie terminu, podczas gdy z treści odwołania w żaden sposób nie da się wywieść, aby skarżąca wnosiła w nim o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Tym bardziej, że jak wynika z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 lutego 2006 r. i akt sprawy skarżąca składając odwołanie nie miała świadomości, że tego terminu nie dochowała. Dopiero w piśmie z 10 marca 2005 r. wskazywała na "zwłokę w przesłaniu odwołania", która spowodowana była jej chorobą. Dlatego organ powinien wezwać skarżącą (o ile miał wątpliwości co do treści wniosku) o wyjaśnienie czego skarżąca domaga się w tym piśmie. Przepis art. 134 kpa stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Stosownie do art. 58 kpa przewidziana jest możliwość przywrócenia terminu, m. in. również do wniesienia odwołania, ale jest ona uwarunkowana prośbą zainteresowanego, który obowiązany jest uprawdopodobnić, że uchylenie nastąpiło bez jego winy. Utrwalone orzecznictwo sądowe w tym zakresie wskazuje, że w razie wniesienia odwołania z uchybieniem terminu oraz prośby o jego przywrócenie, postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy wydać może po ostatecznym rozpatrzeniu wniesionej przez stronę prośby o przywrócenie terminu. Ewentualne postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania wyłącza bowiem dopuszczalność wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, a zatem wydanie takiego postanowienia przed rozpatrzeniem prośby strony byłoby niezgodne z prawem (wyrok NSA z dnia 14.1.1999 r., SA/Sz 306/98). Zatem rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania - jest kluczowe dla potrzeby podjęcia stosownych czynności przez organ. W niniejszej sprawie kwestię powyższego wniosku organ odwoławczy pominął, tylko od razu stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skoro organ nie wykonał w całości wiążących wytycznych Sądu, a od rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zależą dalsze jego losy, a w szczególności to, czy odwołanie to będzie rozpatrywane merytorycznie, czy też postępowanie odwoławcze zostanie zakończone postanowieniem, o jakim mowa w art. 134 kpa, tj. stwierdzeniem, że wniesione zostało z uchybieniem terminu, to na obecnym etapie postępowania sądowego przedwczesna byłaby ocena rozważań organu odnośnie wymogów, o których mowa w tym przepisie. Wprawdzie z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ badał przyczyny uchybienia terminu i stwierdził, że były one zawinione, jednakże nie zawarł tego w rozstrzygnięciu postanowienia. Mając powyższe na uwadze sąd orzekł jak w wyroku z mocy art. 145 § 1 pkt c) i art. 152 ppsa Ponownie rozpoznając sprawę organ najpierw rozpozna wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, a następnie podejmie stosowne czynności co do odwołania.