III SA/Wa 1909/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber (sprawozdawca), Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2008 r. sprawy ze skargi D.S na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz D.S. kwotę 1046,14 zł (słownie: tysiąc czterdzieści sześć złotych czternaście groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] maja 2006 r., pozostawiające bez rozpoznania wniosek firmy D.S. z siedzibą w N. o zwrot podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do grudnia 2004 r. w kwocie 14 670,07 zł. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w dniu [...] maja 2005 r. do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. wpłynął wniosek obywatela niemieckiego D. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą D. S. o zwrot podatku od towarów i usług za wskazany okres. W ocenie organu pierwszej instancji przedmiotowy wniosek nie spełniał jednak wymogów określonych w przepisach rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podatnikom (Dz. U. Nr 152, poz. 1478) oraz wydanego później rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom (Dz. U. Nr 89, poz. 851), dalej jako "rozporządzenie". Wobec tego organ podatkowy na podstawie art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) dalej jako "Ordynacja", mając na uwadze treść przepisu § 5 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia, pismem z dnia 21 listopada 2005 r. zatytułowanym "wezwanie" poinformował wnioskodawcę, że złożony wniosek o zwrot podatku od towarów i usług nie został uzupełniony oryginałem zaświadczenia wskazującego, że podmiot uprawniony jest podatnikiem podatku od towarów i usług lub podatku o podobnym charakterze zarejestrowanym w kraju siedziby lub miejsca zamieszkania albo miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, a także, że do zaświadczenia sporządzonego w języku obcym należy dołączyć jego tłumaczenie przysięgłe. W uzasadnieniu pisma pouczono adresata, że "nieuzupełnienie powyższych braków w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia." Powyższe pismo zostało doręczone na adres D. S. w dniu 29 listopada 2005 r. W dniu 8 grudnia 2005 r. do Urzędu Skarbowego wpłynęła kserokopia zaświadczenia o rejestracji podatnika w urzędzie podatkowym w N. wraz z oryginałem zaświadczenia o niezaleganiu z płatnościami podatku oraz tłumaczenia przysięgłe tych dokumentów, w oryginale. Ponieważ wnioskodawca nie nadesłał oryginału zaświadczenia o rejestracji podatnika, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. wydał opisane postanowienie. D. S. wniósł zażalenie informując, że w związku z otrzymanym pismem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 21 listopada 2005 r. przesłał żądane dokumenty, które były już wcześniej wysłane i dołączone do złożonego przez nią wniosku z dnia 13 maja 2005 r. W dokumentach tych znajdował się także oryginał dowodu zgłoszenia jako podatnika wystawionego przez Niemiecki Urząd Finansowy. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, po rozpatrzeniu zażalenia, stwierdził, że ponieważ, zgodnie z § 5 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia, do wniosku o zwrot podatku od towarów i usług wnioskodawca obowiązany jest dołączyć oryginał zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ podatkowy, a wnioskodawca takiego dokumentu nie złożył organ podatkowy pierwszej instancji zasadnie wezwał go do uzupełnienia braków, na podstawie, stosowanego w takich przypadkach art. 169 § 1 Ordynacji. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prawidłowo wezwał Skarżącą do nadesłania oryginału zaświadczenia wraz z jego tłumaczeniem przysięgłym oraz pouczył, że zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji nieuzupełnienie braków w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie firma D. S. ponownie stwierdził, że do wniosku o zwrot podatku od towarów i usług z dnia 13 maja 2005 r. dołączył wszelkie wymagane dokumenty, czyli oryginały zaświadczenia o rejestracji podatnika i zaświadczenia o niezaleganiu z podatkami oraz tłumaczenie przysięgłe zaświadczeń wraz z wymaganymi rachunkami. W związku z otrzymaniem pisma informującego, że wniosek nie został uzupełniony o oryginał zaświadczenia wysłał ponownie wszystkie wymagane dokumenty. Skarżący podkreślił, że pomimo licznych prób wyjaśnienia sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego pozostawił bez rozpatrzenia jego wniosek, nie biorąc pod uwagę składanych tłumaczeń. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymując dotychczasowe stanowisko wniósł nadto o odrzucenie skargi z powodu uchybienia 30 – dniowemu terminowi do jej wniesienia. Postanowieniem z dnia 9 lutego 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę, uznając że została wniesiona z uchybieniem wskazanego terminu. Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej D. S. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 października 2007 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga została uwzględniona, aczkolwiek z innych powodów, aniżeli w niej wskazano. Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., nie jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną natomiast jest zobowiązany skontrolować zaskarżone postanowienie, zgodnie z normą kompetencyjną wyrażoną w art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) pod kątem jej zgodności z prawem. Stosownie do treści § 5 rozporządzenia pierwotnego i obecnego (na oba powołują się organy podatkowe w podstawach postanowień) zwrot podatku od towarów i usług następował i następuje na wniosek podmiotu uprawnionego, a wzór wniosku jest załącznikiem do rozporządzeń. Wśród dokumentów jakie mają być złożone, wymieniony jest - w rozporządzeniu z 2004 r. oryginał zaświadczenia potwierdzającego, że w kraju ojczystym wnioskodawca jest podatnikiem podatku od towarów usług, w poprzednim rozporządzeniu, zaświadczenie bez dodatkowych określeń. Drugie z tych rozporządzeń weszło w życie z dniem 1 maja 2004 r., wniosek podatnika wpłynął do Urzędu 23 maja 2005 r. a więc właśnie to rozporządzenie mogło stanowić podstawę wniosku i rozstrzygnięcia. Zasadnie, więc, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W., skierował do wnioskodawcy wezwanie o uzupełnienie braków formalnych wniosku, w trybie przewidzianym w art. 169 § 1 Ordynacji. Natomiast zastrzeżenia Sądu dotyczą treści tegoż pisma, wzywającego do uzupełnienia braków, w kontekście osoby do której zostało skierowane, a więc cudzoziemca, nie posługującego się językiem polskim. Pismo do wnioskodawcy na wstępie zawiera stwierdzenie, że wniosek "nie został uzupełniony" oryginałem zaświadczenia, co sugeruje, że strona wcześniej była już wzywana o uzupełnienie braków wniosku, co jednak nie znajduje potwierdzenia w aktach niniejszej sprawy, gdyż wezwanie z dnia 21 listopada 2005 r. było pierwszym pismem organu skierowanym do strony skarżącego. Z tego względu, zapewne, skarżący wyjaśniał, że zaświadczenia już złożył, sądząc, że jest to drugie pismo w tej sprawie. Najistotniejsze jest jednak to, że pismo to nie stawia wnioskodawcy precyzyjnie sformułowanych żądań lecz zawiera kierowaną do niego informację. W żadnym bowiem miejscu nie zawiera wezwania do przedstawienia oryginału zaświadczenia. Bardziej czytelne jest w części końcowej wskazując, że w sytuacji gdy zaświadczenie będzie w języku obcym, należy dołączyć tłumaczenie przysięgłe. I tak to zrozumiał wnioskodawca, składając właściwe tłumaczenie wraz z kserokopią zaświadczenia z Urzędu Skarbowego w N.. W pouczeniu zamieszczony zwrot o obowiązku doręczenia dokumentów w terminie 7 dni brzmi abstrakcyjnie bowiem nie wskazuje ani w wezwaniu ani w pouczeniu które dokumenty i w jakiej postaci objęte są tym rygorem. Na szczególne jednak podkreślenie zasługuje, fakt, że stroną postępowania przed organami podatkowymi jest obywatel państwa obcego i w sytuacji takiej należało domniemywać, że mogło być mu nieznane brzmienia przepisu § 5 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia, w przeciwieństwie do obywatela polskiego, który nie może powoływać się na nieznajomość przepisów prawa. W związku z tym, jednak, Naczelnik Urzędu Skarbowego powinien dochować szczególnej staranności w formułowaniu pisma kierowanego do cudzoziemca, a w szczególności w piśmie takim powinien precyzyjnie określać dokumenty, które mają być przedłożone i w jakiej postaci. Regułą jest bowiem, że ważne dokumenty składa się w odpisach, nie chcąc utracić oryginału. Należy też podkreślić, że przepis § 5 ust. 4 pkt 2 wcześniejszego rozporządzenia Ministra Finansów nie zawierał określenia "oryginał zaświadczenia", co nastręczało szereg problemów praktycznych. Nie złożenie oryginału mogło mieć też związek ze specyfiką kraju wnioskodawcy, w którym kserokopia oryginalnego dokumentu ( poza odpisem w innej formie) może być traktowany jak oryginał. Pewne jest, że wnioskodawca winien stosować się do obowiązujących w Polsce przepisów, ale jednocześnie rygor pozostawienia wniosku bez rozpoznania powinien odnosić się do enumeratywnie wskazanych w wezwaniu dokumentów. Zważyć należy, że pismo przesłane do wnioskodawcy było sporządzone w języku polskim, co dopuszczają przepisy Ordynacji, ale jego treść musiała być zrozumiała chociażby dla tłumacza, aby mógł dokonać prawidłowego tłumaczenia. Zdaniem Sądu pismo to, jako wezwanie do uzupełnienia braków formalnych, nie jest czytelne, nawet dla polskiego podatnika, nie będącego prawnikiem. Sąd wyjaśnia też, że Polska jest stroną Konwencji o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych, zawartej w Strasburgu w dniu 25 stycznia 1988 r.(Dz.U. z 1998 r Nr 141 poz.913), w której, w art.17, zastrzeżono procedurę dostarczania dokumentów pomiędzy państwami, stronami umowy. Przepis art. 17 ust. 4 dopuszcza doręczenie pisma wprost osobie zamieszkałej na terytorium drugiego państwa, ale ustęp 5 stwierdza, że o ile adresat takiego pisma nie jest w stanie zrozumieć języka dokumentu, państwo proszone może żądać od państwa proszącego, aby dokument był przetłumaczony. Ponadto nasze ustawodawstwo, w art.160 § 3 Ordynacji, przewiduje również pewne "ulgowe" potraktowanie osoby zamieszkałej za granicą. Skarżący w toku postępowania nie zgłaszał zastrzeżeń i nie składał wniosków co do kwestii językowych, jednakże należy podkreślić, że w każdej sprawie z udziałem cudzoziemca istnieje konieczność stawiania czytelnych wymogów, chociażby dlatego, aby nie powstał zarzut, że jako członek Unii Europejskiej, Polska, narusza zasadę przysługującego podatnikowi zwrotu podatku od towarów i usług jako podatku odpowiadającego unijnemu podatkowi od wartości dodanej. Reasumując, zdaniem Sądu, Naczelnik Urzędu Skarbowego w niniejszej sprawie wadliwie wezwał skarżącego do uzupełnienia braków złożonego wniosku o zwrot podatku od towarów i usług wobec czego Sąd uznał, że zarówno postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. jak też Dyrektora Izby Skarbowej w W., który utrzymał to postanowienie w mocy, zostały wydane z naruszeniem przepisu art. 169 § 1 Ordynacji, a stwierdzone uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownym rozpoznaniu należy powtórzyć procedury zmierzające do uzyskania od wnioskodawcy prawidłowych dokumentów, zgodnie z art.169 § 1 Ordynacji i rozpoznać jego wniosek, o ile podatnik dochowa zastrzeżonych przepisami terminów. W tym stanie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art.135, art.152 i art. 200 ppsa, orzekł jak w sentencji.