II OSK 728/08
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2008-06-05
Skład orzekający: Anna Łuczaj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek spółdzielni mieszkaniowej, posiadający spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, ma interes prawny do wniesienia skargi na decyzję o warunkach zabudowy dotyczącą sąsiedniej nieruchomości?Ratio decidendi
Członkowi spółdzielni mieszkaniowej, posiadającemu spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia warunków zabudowy sąsiedniej nieruchomości, jeśli nie posiada on prawa własności, współwłasności lub użytkowania wieczystego gruntu, na którym położony jest budynek. W związku z tym skarga wniesiona przez taką osobę podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.Stan faktyczny
Kobieta, będąca członkiem spółdzielni mieszkaniowej i posiadająca spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, wniosła skargę na decyzję o warunkach zabudowy dotyczącą sąsiedniej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił jej skargę, uznając, że nie posiada ona interesu prawnego do jej wniesienia. Kobieta wniosła skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego oraz pozbawienie jej prawa do sądowej kontroli decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. C.– G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 2221/07 o odrzuceniu skargi K. C.– G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków i zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy postanawia: oddalić skargę kasacyjną
Postanowieniem z dnia 14 lutego 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 2221/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę K. C. – G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków i zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy.
Uzasadniając powyższe orzeczenie Sąd pierwszej instancji podał, iż w skardze z dnia 19 października 2007 r. K. C. – G. wniosła o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta [...] W. z dnia [...], ustalającej warunki i szczegółowe i zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy dla inwestycji polegającej na nadbudowie i zmianie sposobu użytkowania poddasza na funkcję mieszkalną oraz budowie zewnętrznej windy w budynku położonym przy ul. [...] w W.. Przedmiotowa decyzja została wydana po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Spółdzielnię Budowlano - Mieszkaniową "[...]" w W.
Skarżąca wskazała, iż jest członkiem Spółdzielni Budowlano – Mieszkaniowej "[...]" w W., posiadającym spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nr [...], w budynku przy ul. [...] w W. Jednocześnie skarżąca wniosła o do dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu, jako uczestnika na prawach strony bezpośrednio narażonej na negatywne skutki zamierzonej zabudowy, a zatem mającej interes prawny dotyczący wyniku postępowania.
K. C. – G. zarzuciła, iż zaskarżona decyzja została wydana z pominięciem skarżącej w postępowaniu administracyjnym poprzez informowanie jej o przebiegu postępowania jedynie za pośrednictwem Spółdzielni.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, iż zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a." - Sąd odrzuci skargę, jeśli jest ona niedopuszczalna. Natomiast dopuszczalność skargi podlega badaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny już w początkowej fazie postępowania.
Sąd pierwszej instancji przytoczył treść art. 50 § 1 p.p.s.a. i stwierdził, iż w niniejszej sprawie kryteria oceny uprawnienia skarżącej do wniesienia skargi można rozpatrywać wyłącznie w aspekcie istnienia "interesu prawnego", bowiem nie jest ona innym podmiotem, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a. Sąd zaznaczył jednocześnie, że pojęcie interesu prawnego nie jest tożsame z przesłanką interesu prawnego zawartą w art. 28 k.p.a. Stwierdzenie braku interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest możliwe wyłącznie w drodze oddalenia skargi wyrokiem, a nie jej odrzucenia postanowieniem. Jednak jeżeli chodzi o kwestię badania interesu prawnego na gruncie art. 50 p.p.s.a. sprawa nie jest tak oczywista. Powołując się na uchwałę Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt OPS 1/2004 Sąd stwierdził, iż skarga wniesiona przez podmiot, który z zasady nie może mieć legitymacji skargowej podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym, powoduje oddalenie skargi. Odrzucenie skargi może nastąpić wówczas, gdy nie ma wątpliwości, że została wniesiona przez podmiot, który w ogóle nie może być stroną. Skarga podlega odrzuceniu, gdy skargę wnosi ją podmiot, który nie posiada "interesu prawnego" w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a, gdy skarżący w toku postępowania administracyjnego nie występował jako strona. Gdyby natomiast osobie wnoszącej skargę odmówiono dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym skarga taka podlegałaby rozpatrzeniu merytorycznemu i orzeczeniu wyrokiem o uprawnieniu strony. Sąd podniósł, że interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest przesłanką materialnoprawną, natomiast art. 50 § 1 p.p.s.a. podlega badaniu również w zakresie uprawnienia procesowego strony. W sytuacji, gdy brak legitymacji do wniesienia skargi jest oczywisty, tzn. możliwy do stwierdzenia a limine - merytoryczne rozpoznanie sprawy nie wydaje się rozwiązaniem racjonalnym zarówno z punktu widzenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.), jak i ekonomii procesowej (art. 7 p..p.s.a.). Sąd wskazał także, iż nie można przyjąć, że odrzucenie skargi z uwagi na brak legitymacji mogłoby pozbawić stronę ochrony jej praw, bowiem na odrzucenie skargi przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego i kontrola sądowoadministracyjna zostaje w pełni zachowana.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżąca jako członek spółdzielni mieszkaniowej nie ma przymiotu strony. Postępowanie administracyjne dotyczy przebudowy innego lokalu niż ten, w którym zamieszkuje skarżąca. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w toku postępowania o wszelkich decyzjach była zawiadamiana Spółdzielnia Budowlano - Mieszkaniowa "[...]" w W., której skarżąca jest członkiem.
Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 7 marca 2005 r., sygn. akt IV SA 5032/03, (LEX nr 189194) Sąd zważył, iż członkowie spółdzielni mieszkaniowych nie mają przymiotu strony - nie mając interesu prawnego nie mogą występować o wydanie decyzji administracyjnych, podważać decyzji nie adresowanych do nich jako stron w znaczeniu materialnoprawnym.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła K. C. – G., reprezentowana przez adwokata S. B.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 32 w związku z art. 50 § 1 p.p.s.a., polegającą na bezzasadnym odmówieniu skarżącej statusu strony w postępowaniu przez nieuprawnione zanegowanie jej interesu prawnego we wniesieniu skargi na decyzje administracyjne, co uchybia postanowieniom:
- art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80 poz. 717) przez utrzymanie w mocy
zaskarżonej decyzji o warunkach zabudowy, mimo jej niezgodności ze wskazanymi
poniżej przepisami odrębnymi - naruszając tym interes prawny strony, rozumiany nie
tylko, jako bezprawne, bezpośrednie wkroczenie w sferę jej uprawnień właścicielskich, ale również, jako naruszenie tego interesu w sposób pośredni, przez destrukcję powszechnie obowiązującego porządku prawnego, chroniącego ukształtowany ład przestrzenny i utrwalone przez lata prawidłowe stosunki międzysąsiedzkie,
- art. 20 ust. 1 pkt 1 oraz art. 35 ust. 1 pkt 1b ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo
budowlane (t.j. Dz. U. z 2003 r., Nr 207 poz. 2016 z późn. zm.) przez
utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji o warunkach zabudowy - naruszając tym interes prawny skarżącej przez otwarcie tą decyzją drogi do wydania pozwolenia na budowę zawierającego te same niezgodności z prawem, co zaskarżona decyzja, a co więcej, związanie - zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa budowlanego tą decyzją i jej niezgodną z prawem treścią - organu wydającego pozwolenie na budowę,
- art. 1 ust. 1, art. 172 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 1711 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia
2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (.t.j. Dz. U. z 2003 r., Nr 119 poz. 1116
ze zm.) przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji o warunkach zabudowy -
naruszając tym interes prawny skarżącej spowodowaniem uszczerbku w ograniczonym prawie rzeczowym przysługującym jej z tytułu posiadania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, którego istotę stanowi uprawnienie posiadacza tego prawa do swobodnego nim dysponowania, w tym do jego zbycia według wartości rynkowej lub niezakłóconego korzystania z lokalu zgodnie z jego przeznaczeniem,
- art. 144, art. 222 § 2 w związku z art. 251 oraz art. 347 § 1 kodeksu cywilnego, przez utrzymanie w mocy niezgodnej z prawem decyzji o warunkach zabudowy – naruszając tym interes prawny skarżącej przez nieuprawnione wkroczenie w sferę jej praw właścicielskich zagrożonych negatywnym oddziaływaniem sąsiedniej nieruchomości.
2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na uchybieniu postanowieniom:
- art. 3 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przez pozbawienie skarżącej w wyniku odrzucenia skargi
zamiast jej merytorycznego rozpoznania, ustawowego prawa do sądowej kontroli decyzji administracyjnych w sprawie, w której decyzja o warunkach zabudowy, wydana przez organ administracji samorządowej, jest obarczona wykazanymi powyżej wadami prawnymi, co zagraża interesowi prawnemu skarżącej, zarówno bezpośrednio poprzez bezprawne ograniczenie jej uprawnień właścicielskich, jak też pośrednio, przez naruszenie ogólnie obowiązującego porządku prawnego,
- art. 58 § 1 pkt 5 i pkt 6 p.p.s.a. przez naruszenie interesu prawnego skarżącej,
nieuzasadnionym odrzuceniem skargi z powołaniem się na pkt 6 art. 58 § 1 p.p.s.a., co pozostaje w sprzeczności z uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia przytaczającym argumenty, wskazujące jakoby strona skarżąca nie miała zdolności sądowej z racji rzekomego braku jej interesu prawnego we wniesieniu skargi, która to sytuacja polega ocenie na gruncie przepisów art. 58 § 1 pkt 5 ppsa, a nie pkt 6 tego przepisu,
- art. 132 i art. 133 § 1 w związku z art. 166 p.p.s.a. polegające na nietrafnym wydaniu postanowienia odrzucającego skargę zamiast uzasadnionego w pełni wydania wyroku po jej merytorycznym rozpoznaniu, co naruszyło interes prawny skarżącej poprzez nieobjęcia rozstrzygnięciem całości materiału objętego postępowaniem,
- art. 141 § 1 i § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a., poprzez pominięcie w uzasadnieniu
zaskarżonego postanowienia ustosunkowania się do szeregu istotnych zarzutów podniesionych w skardze, a wcześniej w postępowaniu przed organami administracji samorządowej, ważnych z punktu widzenia interesu prawnego skarżącej.
W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne K. C. – G. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazane sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że interes prawny skarżącej znajduje oparcie w przepisach prawa materialnego, dotyczących jej pośrednio, przez ochronę ogólnie obowiązującego porządku prawnego, jak też bezpośrednio przez ochronę jej uprawnień jako członka spółdzielni mieszkaniowej. Zdaniem skarżącej podstawą prawną ochrony jej interesu prawnego są przepisy prawa spółdzielczego i prawa budowlanego oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a przede wszystkim postanowienia art. 144 kodeksu cywilnego, zaś legitymację uprawniającą do dochodzenia jej uprawnień zapewniają skarżącej postanowienia art. 222 § 2 kc w związku z art. 251 kc zrównujące uprawnienia wynikające z przysługującego jej ograniczonego prawa rzeczowego, którym jest spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu z uprawnieniami właściciela umożliwiającymi występowanie na prawach strony zarówno w postępowaniu przed organami administracji samorządowej, jak też w postępowaniu sądowo-administracyjnym. Uprawnień tych nie pozbawia skarżącej fakt, że uprawnienia strony w postępowaniu przysługują również spółdzielni mieszkaniowej, w której budynku znajduje się lokal mieszkalny skarżącej.
Nadto autor skargi kasacyjnej stwierdził, iż brak legitymacji skargowej powoduje oddalenie skargi w wyroku, a nie jej odrzucenie postanowieniem. Istotę legitymacji skargowej stanowi uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu administracyjnego lub czynności administracyjnej, w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem. W tym ujęciu o istnieniu legitymacji skargowej nie decyduje zarzut naruszenia interesu prawnego skarżącej lecz interes prawny, którego istotę stanowi żądanie oceny przez właściwy sąd administracyjny zgodności zaskarżonego aktu administracyjnego lub czynności administracyjnej z obiektywnym stanem prawnym.
Zdaniem skarżącej Sąd pierwszej instancji uchylił się od wykonania dyspozycji zawartej w art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a., która nakłada na Sąd obowiązek merytorycznej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej "p.p.s.a.", skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.
Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn (tj. innych niż wymienione w pkt 1- 5 art. 58 § 1) wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
Zgodnie z unormowaniem art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
Oznacza to, że dwie kategorie podmiotów mają prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Pierwszą stanowią te, którym to uprawnienie przysługuje dla ochrony ich interesu prawnego. Druga kategoria natomiast to podmioty instytucjonalne, którym zostało przyznane prawo do wniesienia skargi w cudzej sprawie, ze względu na konieczność ochrony również obiektywnego porządku prawnego (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 2004).
Analiza treści art. 50 § 1 p. p. s. a. prowadzi do wniosku, iż o statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialno - prawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w wyroku z dnia 3 czerwca 1996 r., II SA 74/96 (ONSA 1997/2/89), iż interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, iż podmiot ten działa bezpośrednio, we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Kryterium "interesu prawnego" ma zatem charakter materialno - prawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem lub czynnością organu administracji. O możliwości żądania wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego decydują przesłanki zbliżone do tych, które stanowią podstawę legitymacji procesowej strony w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004, str. 89).
W niniejszej sprawie K. C. – G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] W. z dnia [...], ustalającą warunki i szczegółowe i zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy dla inwestycji polegającej na nadbudowie i zmianie sposobu użytkowania poddasza na funkcję mieszkalną oraz budowie zewnętrznej windy w budynku położonym przy ul. [...] w W. K. C. – G., jest członkiem Spółdzielni Budowlano – Mieszkaniowej "[...]" w W., posiadającym spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nr [...], w budynku przy ul. [...] w W.. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] została wydana na skutek odwołania Spółdzielni Budowlano – Mieszkaniowej "[...]" w W.
W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, iż członkom spółdzielni mieszkaniowej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym niezależnie od tego, czy przysługuje im lokatorskie, czy własnościowe prawo do lokalu. A to z tego względu, iż przedmiotem spółdzielczego prawa do lokalu jest sam lokal mieszkalny, a nie budynek z gruntem. Przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2003 Nr 188 poz. 1848 ze zm.) nie przyznają członkom spółdzielni bezpośredniego prawa do korzystania z majątku spółdzielczego którym może rozporządzać w rozumieniu art. 140 k.c. tylko spółdzielnia jako osoba prawna poprzez swoje organy. W obrocie publicznym członków spółdzielni reprezentuje jej zarząd (art. 48 § 1 ustawy).
Stroną jest zatem spółdzielnia mieszkaniowa, która posiada tytuł prawny do nieruchomości (własność, użytkowanie wieczyste). Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze, majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków, jednak osoba posiadająca własnościowe prawo do lokalu może dysponować tym prawem wyłącznie na zasadach określonych w ustawie. Jak wyżej wskazano przedmiotem spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego jest wyłącznie lokal mieszkalny. Zarządzanie pozostałymi częściami budynku, służącymi lub przeznaczonymi do wspólnego użytku członków spółdzielni, których lokale znajdują się w tym budynku, należy do spółdzielni, w imieniu której działa zarząd, który reprezentuje także spółdzielnie na zewnątrz. O ile członkowie spółdzielni nie zgadzają się ze stanowiskiem władz spółdzielni /rady, zarządu/, mogą je kwestionować w trybie i na zasadach określonych w ustawie Prawo spółdzielcze w drodze postępowania wewnątrz spółdzielczego bądź też na zasadach ogólnych na drodze postępowania sądowego por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2001 r., sygn. akt IV SA 1610/99, LEX nr 53445).
Przepisy tej ustawy nie uzasadniają natomiast udziału członka spółdzielni w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony, jeżeli postępowanie to dotyczy interesów prawnych spółdzielni, wynikających z przysługujących jej praw rzeczowych do nieruchomości. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2003 r., sygn. akt IV SA 53-55/02).
W orzecznictwie przyjmuje się, że mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej Tak jednak, jak w postępowaniu administracyjnym interes ten musi być wywodzony przede wszystkim z przepisów prawa materialnego, to w postępowaniu sądowoadministracyjnym, może być on oparty także o przepisy prawa procesowego lub ustrojowego. Ze skargą może więc wystąpić - co do zasady - podmiot, który wykaże "związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej" (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, s. 424). Innymi słowy, osoba nie mająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W rezultacie skarga wniesiona przez podmiot, który a limine nie może mieć legitymacji skargowej podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi (por. uchwałę składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt OPS 1/2004, ONSA i WSA 2005/4/62).
W tym miejscu przypomnieć należy, iż stronami postępowania o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu są inwestor, właściciel (użytkownik wieczysty) nieruchomości, na której ma być realizowana inwestycja. Nadto stronami tego postępowania mogą być właściciele i użytkownicy wieczyści sąsiednich działek (por. uchwałę składu Pięciu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 1995 r. sygn. akt VI SA 13/95, ONSA/1995/4/154, uchwałę składu Pięciu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 1995 r., sygn. akt VI SA 20/95, ONSA 1996/2/54).
Skarżąca K. C. – G. jest członkiem Spółdzielni Budowlano – Mieszkaniowej "[...]" w W. i posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w W. Skarżącej nie przysługuje jednak prawo własności/współwłasności bądź użytkowania wieczystego gruntu, na którym położony jest powyższy budynek. Właścicielem gruntu jest Gmina W., która wydzierżawiła grunt Spółdzielni Budowlano – Mieszkaniowej "[...]" w W. będącej właścicielem budynku.
W tym stanie rzeczy K. C. – G. nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu sąsiadującego z gruntem, na którym położony jest budynek przy ul. [...] w W.
Takiego uprawnienia nie rodzi po stronie skarżącej przepis art. 222 § 2 w związku z art. 251 i art. 347 § 2 k.c. Przepisy powyższe znajdują zastosowanie w zakresie ochrony praw rzeczowych ograniczonych na drodze postępowania cywilnego przed sadem powszechnym. Natomiast art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia
2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 2003 r., Nr 119 poz. 1116
ze zm.) stanowi o celach spółdzielni mieszkaniowej, zaś art. 172 ust. 1 tejże ustawy jedynie określa charakter spółdzielczego prawa do lokalu jako ograniczonego prawa rzeczowego.
Odnośnie argumentów dotyczących ograniczenia dostępu do światła podkreślić należy, iż ochrona interesów osób trzecich w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu może mieć miejsce tylko w takim zakresie, w jakim nie wkracza w kognicję organów administracji architektoniczno-budowlanej. Tego typu zarzuty mogą być podnoszone w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę. Na etapie ustalania warunków zabudowy są przedwczesne.
A zatem, K. C. – G. nie posiada legitymacji skargowej do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]. Wobec powyższego odrzucenie skargi przez Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 14 lutego 2008 r. należy uznać za zasadne.
W takiej sytuacji nie mogą odnieść zamierzonego skutku zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 50 § 1, art. 58 § 1 pkt 6,, art. 132, art. 133 § 1 a także art. 3 § 1 oraz art. 141 w związku z art. 166 p.p.s.a., Uzasadnienie Sądu pierwszej instancji odpowiada normie ustanowionej w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji zwięźle przedstawił stan faktyczny sprawy, podstawę prawną jej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
Za zasadne należy uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż skarżącej, jako członkowi spółdzielni mieszkaniowej nie przysługuje przymiot strony i skarga stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. podlega odrzuceniu.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło