II SA/Gl 484/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Ref. staż. Anna Cyganek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2008 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę [...] zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. We wniosku z dnia [...] r. R. G. domagał się wymeldowania W. G. z pobytu stałego w Z. przy ul. [...]. Uzasadniając to żądanie podał, że w dniu [...] r. W. G. dobrowolnie na stałe opuściła miejsce dotychczasowego stałego pobytu pod w/w adresem nie dopełniając jednocześnie obowiązku wymeldowania się. Mieszka ona obecnie na stałe również w Z. ale pod innym adresem. Po wszczęciu i przeprowadzeniu w tej sprawie postępowania Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 104 § 1 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993, zwanej dalej ustawą lub ustawą o ewidencji ludności), orzekł o wymeldowaniu W. G. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w Z. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że W. G. i R. G. są współwłaścicielami objętego postępowaniem lokalu mieszkalnego. W. G. pomimo zameldowania w tym lokalu nie przebywa w nim od [...] r. Nie stołuje się w nim, nie nocuje i lokal ten nie stanowi jej centrum życiowego. Brak jest też podstaw do przyjęcia, że lokal ten opuściła niedobrowolnie. Pomimo opuszczenia lokalu nie dopełniła wynikającego z art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności obowiązku wymeldowania się. Tym samym została spełniona określona w art. 15 ust. 2 tej ustawy przesłanka jej wymeldowania. W odwołaniu od tej decyzji W. G. stwierdziła, że do wyprowadzenia się w dniu [...] r. została zmuszona zachowaniem się jej ówczesnego męża R. G., który m.in. znęcał się nad nią. Z uwagi na zły stan jej zdrowia nie wniosła zażalenia na postanowienie Prokuratury o umorzeniu postępowania karnego prowadzonego przeciwko R. G. o znęcanie się nad nią. Podała, że nieprawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] r. został orzeczony rozwód ich małżeństwa z winy R. G. Obecnie toczy się też w Sądzie Rejonowym w Z. sprawa o podział ich majątku dorobkowego. Jej przedmiotem jest także prawo do mieszkania objętego postępowaniem o wymeldowanie. W tej sytuacji jej wymeldowanie narusza zasadę równości i sprawiedliwości społecznej. Wojewoda odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podzielił ustalenia faktyczne organu niższej instancji oraz ich ocenę prawną. Również zdaniem Wojewody zostały spełnione określone w art. 15 ust. 2 ustawy warunki do wymeldowania W. G. z pobytu stałego. W świetle przeprowadzonych dowodów (w tym oględzin mieszkania i twierdzeń odwołującej się) nie ulega bowiem wątpliwości, że opuściła ona mieszkanie przy ul. [...] w Z. i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zdaniem organu odwoławczego ocena twierdzeń W. G. co do tego, że nie było jej zamiarem opuszczenie tego mieszkania na stałe nie może być bezkrytyczna, gdy jednocześnie nie wyczerpała ona przysługujących jej środków umożliwiających powrót do mieszkania. Organ odwoławczy podkreślił, że zameldowanie ma charakter porządkowy, powinno odpowiadać stanowi rzeczywistemu, nie rozstrzyga o uprawnieniach do mieszkania. Dlatego też na wynik postępowania nie mogła mieć wpływu sprawa o podział majątku dorobkowego. W skardze do sądu administracyjnego W. G. decyzje organów obu instancji uznała za bezprawne podtrzymując w ogólnym zarysie stanowisko zaprezentowane wcześniej w odwołaniu. Podniosła, iż organy orzekające bezpodstawnie przyjęły, że nie jest zainteresowana powrotem do mieszkania z którego została wymeldowana, a to w sytuacji gdy oczekiwała ona na ostateczne zakończenie spraw toczących się przed sądami powszechnymi. Do skargi skarżąca dołączyła potwierdzenie zameldowania jej na pobyt czasowy od dnia [...] r. do [...] r. w Z. przy ul. [...]. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie dotychczasowe stanowisko i jego uzasadnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja ostać się nie może albowiem została wydana zdaniem Sądu bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy do końcowego jej załatwienia, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na jej wynik w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie ulega wątpliwości, że skarżąca od [...] r. nie przebywa w lokalu objętym postępowaniem. W świetle tego materiału należy podzielić też stanowisko organów obu instancji, że w lokalu tym nie przebywa z własnej woli. Ustalenia tego nie może bowiem podważać okoliczność, że decyzję o opuszczeniu lokalu podjęła ona w następstwie konfliktu z uczestnikiem postępowania. Decydujące jest, że była to jej własna decyzja i po opuszczeniu lokalu nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych mogących zapewnić jej powrót do mieszkania. Nie zostało też wykazane a nawet podnoszone aby podjęła ona jakąkolwiek próbę ponownego zajęcia spornego mieszkania. Powyższe okoliczności nie dają jednak zdaniem Sądu wystarczających podstaw do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Przesłanką takiego wymeldowania jest bowiem w świetle treści art. 15 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności m.in. dopiero ustalenie, że doszło do opuszczenia danego lokalu jako miejsca pobytu stałego czyli objętego zamiarem stałego, a nie jakiegokolwiek w nim przebywania i zamieszkiwania. Ta istotna różnica uszła zdaniem Sądu uwadze organów orzekających o czym świadczy w pierwszej kolejności okoliczność, że w ogóle nie wzięły one pod uwagę (nie wynika to przynajmniej z ich decyzji), że skarżąca od [...] r. jest zameldowana pod innym adresem, ale na pobyt czasowy. Zgodnie zaś z art. 7 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany pobytu stałego. Dopuszczalność jednoczesnego zameldowania na pobyt stały i pobyt czasowy pod różnymi adresami wskazuje jednoznacznie na prawną możliwość czasowego nie przebywania w lokalu, w którym dana osoba jest zameldowana na pobyt stały. Wymeldowanie z pobytu stałego w odniesieniu do osoby zameldowanej jednocześnie na pobyt czasowy wymaga zatem wcześniejszego przesądzenia faktycznego charakteru pobytu objętej postępowaniem osoby pod danym adresem, a w konsekwencji i charakteru opuszczenia adresu pobytu stałego. Nie wystarczy zatem opuścić lokal, w którym dana osoba jest zameldowana na pobyt stały ale trzeba też wykazać, że doszło do tego z zamiarem rezygnacji ze stałego przebywania i zamieszkiwania w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 omawianej ustawy. Jakkolwiek zgodnie z treścią art. 8 ust. 2 ustawy wątpliwości co do charakteru pobytu rozstrzyga właściwy organ gminy, to przy uwzględnieniu treści art. 80 kpa rozstrzygnięcie to nie może być dowolne. W tej kwestii należy zaś podnieść, że w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji ta newralgiczna zdaniem Sądu okoliczność nie została w ogóle zauważona, nie mówiąc już o jej przeanalizowaniu, tym bardziej gdy zważy się, że skarżąca była współwłaścicielem lokalu, z którego została wymeldowana, co pomimo ewidencyjnego charakteru zameldowania nie jest bez znaczenia dla oceny charakteru opuszczenia lokalu. Z akt sprawy nie wynika też aby skarżąca została w ogóle zapytana z jakim zamiarem opuściła sporny lokal. Gdyby przyjąć w tym względzie twierdzenie skarżącej złożone na rozprawie sądowej w dniu 14 lutego 2008 r., to należałoby ocenić, czy istotnie nie było to jedynie tymczasowe opuszczenie lokalu do czasu uregulowania konfliktów z uczestnikiem i do czasu prawnego rozstrzygnięcia kwestii kto stanie się w następstwie podziału majątku dorobkowego jedynym właścicielem lokalu, ale bez zamiaru zmiany miejsca stałego pobytu i zamieszkiwania. Należy też mieć na uwadze, że treść art. 15 ust. 2 ustawy powinna być interpretowana w powiązaniu z treścią jej art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1. Z przepisów tych wynika zaś, że pojęcie zamieszkiwania pod oznaczonym adresem nie jest tożsame z pojęciem przebywania pod tym adresem. Jest to przy tym oczywiste gdy zważy się, że można być jednocześnie zameldowanym na pobyt stały i pobyt czasowy w dwóch różnych miejscach, gdy fizycznie tylko w jednym z nich można w danym okresie przebywać. W nawiązaniu do rozpatrywanej sprawy należało zatem ustalić czy skarżąca pomimo nie przebywania w lokalu przy ul. [...] w dalszym ciągu w nim zamieszkuje w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy. Tylko bowiem negatywne ustalenie w tym względzie dawało podstawę do jej wymeldowania z pobytu stałego. Dla takiego ustalenia nie jest zaś wystarczające wykazanie, że w lokalu nie nocuje i nie stołuje się, co podniosły organy obu instancji. W tym kontekście należało rozważyć chociażby okoliczność, że opuszczając lokal pozostawiła w nim część przedmiotów majątkowych (zobacz chociażby zeznania świadka L. G. k. 72 odwrót akt administracyjnych) oraz że zatrzymała do niego klucze. Należało też ocenić okoliczność, że w [...] r. uczestnik wymienił wkładkę w jednym z zamków do mieszkania (zeznanie uczestnika k. 68) co niewątpliwie uniemożliwiało skarżącej swobodne do niego wejście. Dopiero wyjaśnienie i rozważenie tych wszystkich kwestii, co uczyni organ odwoławczy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy pozwoli na prawidłowe jej rozpoznanie pod kątem treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Wobec powyższego zaskarżoną decyzję należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. W związku z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) Sąd był zobowiązany ustalić legalność zaskarżonej decyzji według stanu faktycznego istniejącego w dacie jej wydania. Nie mógł zatem uwzględnić okoliczności, że już po jej wydaniu doszło między stronami do podziału majątku dorobkowego, w wyniku którego jedynym właścicielem objętego postępowaniem mieszkania stał się uczestnik postępowania, zaś skarżąca zadeklarowała się wymeldować z niego dobrowolnie (zobacz protokół rozprawy sądowej z dnia 14 lutego 2008 r.). Okoliczności te mogą mieć natomiast znaczenie przy czynieniu ustaleń faktycznych i ich ocenie prawnej przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu administracyjnym gdyby w przypadku uprawomocnienia się niniejszego wyroku skarżąca nie wymeldowała się dobrowolnie i nie cofnęła odwołania. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania sądowego stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 art. 209 tej ustawy.