IV SA/Gl 767/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2008 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R., na podstawie art. 104 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5 pkt. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 z późn. zm.), nie stwierdził u K.K. choroby zawodowej - [...]- wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że na podstawie orzeczenia lekarskiego Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] nr [...] i orzeczenia lekarskiego Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej oraz oceny narażenia zawodowego stwierdzono, że strona pracując w latach [...] w firmie A kolejno na stanowiskach [...] i [...] w latach [...] wykonywała [...], a następnie od roku [...] do nadal pracując w zakładzie pracy B jako [...] i [...] wykonywała czynności mogące nadmiernie [...]. Rozpoznany u strony [...] i dokonana przez organ ocena narażenia zawodowego nie dają jednak dostatecznych podstaw do uznania związku przyczynowo-skutkowego tego schorzenia z wykonywaną pracą. W odwołaniu od tej decyzji K.K. nie zgodziła się z brakiem rozpoznania u niej choroby zawodowej i wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Akcentowała, że występująca u niej choroba [...] pozostaje w związku z wykonywaniem przez nią pracy. Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez placówkę służby zdrowia schorzenia zakwalifikowanego w odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych oraz ustalenie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą. Przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że odwołująca w okresie zatrudnienia od dnia [...] do dnia [...] na stanowisku [...] wykonywała pracę związaną z [...]. W pozostałym okresie swojej aktywności zawodowej w latach [...] do nadal odwołująca pracowała na stanowiskach [...], gdzie [...] pracy - [...] nie był związany z koniecznością [...] oraz [...]. Uznano więc, że w powołanym okresie odwołująca nie pracowała w warunkach istotnego ryzyka powstania choroby zawodowej - [...]. Nadto lekarze obu kompetentnych jednostek orzeczniczych (I i II stopnia) w konkluzjach orzeczeń potwierdzili rozpoznanie [...] nie związanego z charakterem pracy zawodowej, uznając jednocześnie, że wiodącą rolę odegrały pozazawodowe czynniki etiologiczne i nie zakwalifikowali tego schorzenia do poz. [...] wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Jednocześnie specjaliści Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w uzupełniającym orzeczeniu nr [...] z dnia [...] dokonali ponownej analizy dostępnej dokumentacji z uwzględnieniem nowych dowodów w postaci zaświadczeń lekarskich [...] i [...] i również nie znaleźli podstaw do zmiany orzeczenia z dnia [...]. Zatem wobec braku narażenia na czynnik szkodliwy w środowisku pracy oraz braku rozpoznania u odwołującej choroby zawodowej nie było podstaw do uwzględnienia jej odwołania. W skardze K.K. domagała się zmiany niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Powołała się na opinię głównego specjalisty BHP dokonaną w karcie oceny narażenia zawodowego, który jako przyczynę występującej u niej choroby wskazał "[...]" oraz opinie lekarzy specjalistów z zakresu [...],[...] i [...]. Zarzuciła również, ze zaskarżona decyzja oparta została na przypuszczeniach zawartych w orzeczeniach lekarskich na wskazują użyte w nich słowa: "mógł się rozwinąć", "może" i "prawdopodobnie". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko i argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie skarżąca zaznaczyła, że ma zastrzeżenia do przeprowadzonych z jej udziałem badań lekarskich. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie należy zaznaczyć, że przepis art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), powoływanej dalej w skrócie jako P.p.s.a., stanowi, że Sąd w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik prawy - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się do zbadania, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik, a ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Dodatkowo w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Zdaniem Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem przeprowadzona sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że została ona wydana z naruszeniem prawa, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy i polegało na niedostatecznym zebraniu materiału dowodowego oraz nie wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, w oparciu o art. 7 i art. 77 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, co w konsekwencji mogło doprowadzić do wadliwego zastosowania prawa materialnego. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 115), zwane dalej w skrócie rozporządzeniem w sprawie wykazu chorób zawodowych. Stosownie do § 2 ust 1 powołanego wyżej rozporządzenia przez choroby zawodowe należy rozumieć choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie postępowanie dotyczyło choroby wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, określonej jako [...]. Jak wynika z materiału sprawy skarżąca była poddana badaniom w dwóch uprawnionych jednostkach orzeczniczych I i II stopnia, czyli Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie nr [...] z dnia [...]) oraz w Instytucie Medycyny Pracy w S. (orzeczenie nr [...] z dnia [...]). Z uzasadnienia orzeczenia lekarzy jednostki orzecznicznej I stopnia wynika, że przeciw uznaniu zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, [...], przemawia ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. i R., nadto analiza przedstawionej dokumentacji lekarskiej w związku z całokształtem obrazu klinicznego, która nie daje dostatecznych podstaw do uznania związku przyczynowo-skutkowego tego schorzenia z wykonywaną przez skarżącą pracą. Natomiast z uzasadnienia orzeczenia lekarzy jednostki orzecznicznej II stopnia wynika, że stosowne dochodzenie epidemiologiczne nie wskazuje na wykonywanie przez skarżącą pracy związanej z [...], a na brak podstaw do uznania etiologii zawodowej rozpoznanej choroby wskazuje też to, że schorzenie to mogło się rozwinąć jako efekt uboczny [...] i nie można wykluczyć - a są to przesłanki - iż może ono towarzyszyć ewentualnej [...]. Dodatkowo powołane orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w S. z dnia [...] zostało uzupełnione orzeczeniem z dnia [...], na którego podstawie organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję. W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że organ odwoławczy miał obowiązek dokonania oceny wiarygodności sporządzonych w sprawie wszystkich orzeczeń lekarskich w granicach wskazanych w art. 80 K.p.a. Orzeczenia te są bowiem opiniami w rozumieniu art. 84 K.p.a. i podlegają ocenie tak jak każdy inny dowód w sprawie, zatem powinny być ocenione w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.). Tymczasem organ ten obowiązkowi temu uchybił, bowiem oparł swoje rozstrzygnięcie na orzeczeniu uzupełniającym Instytutu Medycyny Pracy w S. nr [...] z dnia [...], które nie odniosło się w żaden sposób do różnic zawartych w powołanych orzeczeniach jednostki orzecznicznej I i II stopnia dotyczących zakresu "[...]" stwierdzonego bezspornie u skarżącej [...]. Brak wyjaśnienia przyczyn tego rodzaju rozbieżności stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, a to wobec ograniczenia się przez jednostkę orzeczniczą II stopnia do interpretacji wyników własnych badań bez szczegółowego przeanalizowania odmiennego stanowiska jednostki orzeczniczej I stopnia. Sam fakt uzyskania uzupełniającego orzeczenia nr [...] z dnia [...] i rezygnacja w nim z wyjaśnienia tej okoliczności mającej znaczenie dla sprawy i to bez rzeczowej argumentacji wskazuje na naruszenie wymogów zasady prawdy materialnej, bowiem orzeczenie to powinno zawierać relację z pierwszego badania przeprowadzonego przez tą jednostkę, jak również szczegółowe ustosunkowanie się do przekazanego tej jednostce wcześniejszego orzeczenia jednostki I stopnia. Zatem dopiero szczegółowe wyjaśnienie zarówno zbieżności, jak i powodów rozbieżności wydanych w sprawie orzeczeń jednostek zarówno I stopnia, jak i II stopnia ze wskazaniem, które stanowisko jest bardziej wiarygodne będzie mogło być podstawą do podjęcia nowego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu brak rzetelnie sformułowanego stanowiska, które następnie bezkrytycznie zostało przyjęte przez organ odwoławczy budzi uzasadnione wątpliwości, co do wiarygodności zawartych w nim wniosków. Zaakcentować należy, że w sytuacji, gdy dokonana diagnostyka potwierdziła istnienie [...] ważną kwestię - dla ustalenia czy schorzenie to stanowi chorobę zawodową - stała się ocena narażenia zawodowego pozwalająca na wskazanie, czy choroba ta pozostaje w związku przyczynowym ze [...] przez skarżącą. Ponadto, co istotne, lekarze jednostki orzeczniczej II stopnia wydając uzupełniające orzeczenie wykluczyli zawodową etiologię stwierdzonego schorzenia ze względu na jego [...] charakter, chociaż nie wyjaśnienie już wcześniej poruszonej kwestii "[...]"[...], zdaje się przeczyć temu twierdzeniu lekarzy, że choroba skarżącej, nie jest związana [...] wykonywania pracy. W tej sytuacji twierdzenie o samoistnym charakterze schorzenia wydaje się być nieuzasadnione, a przynajmniej przedwczesne. Wskazać również należy, że dyspozycja § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, co do zasady, nie wyłącza dopuszczalności rozpoznania choroby zawodowej w przypadkach, gdy obok ustalenia, że choroba mogła zostać spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, ujawniono również inne dysfunkcje organizmu badanego, predysponujące do powstania schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych chyba, że dysfunkcje te stanowią wyłączną albo wysoce prawdopodobną przyczynę powstania tych chorób. Niezależnie od powyższego nie do zaakceptowania jest wniosek organu odwoławczego wyprowadzony z powołanych orzeczeń, że czynności, jakie wykonywała skarżąca od dnia [...] nie były związane [...] bez odniesienia się do czasu i stopnia [...] w całym tym okresie zatrudnienia oraz ustalenia wpływu tych [...] na powstanie rozpoznanej u skarżącej choroby - [...]. Dodatkowo organ odwoławczy nie wyjaśnił przekonywująco, dlaczego uznał, że wykonywane w tym okresie czasu czynności nie były związane ze znaczącym [...]. Zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych przy ocenie narażenia zawodowego uwzględnia się, w odniesieniu do [...], określenie stopnia [...], które mogą powodować nadmierne [...]. Zauważyć przyjdzie, ze w tym zakresie organ odwoławczy nie wykonał ciążącego na nim obowiązku rozważenia i oceny kwestii narażenia zawodowego w oparciu o wyniki dochodzenia epidemiologicznego mimo, że w karcie narażenia zawodowego z dnia [...] i z dnia [...] narażenie to zostało w sposób jednoznaczny wykazane. Wyjaśnienia zatem wymagało, czy i w jakim stopniu [...] przez skarżącą [...] oraz czy w pracy skarżącej występowały okresy szczególnego nasilenia [...]. Kwestie te wymagały zatem precyzyjnego ustalenia w dochodzeniu epidemiologicznym, czego w sprawie nie uczyniono. Dotychczasowe rozważania uprawniają do sformułowania oceny, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., bowiem nie podjęto niezbędnych czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nie rozpatrzono całego materiału dowodowego, co skutkować musiało naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 K.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy zobowiązany będzie uzupełnić materiał dowodowy we wskazanym wyżej kierunku w zakresie oceny narażenia zawodowego. Następnie zwróci się do lekarzy Instytutu Medycyny Pracy w S., którzy wydali orzeczenie nr [...] z dnia [...] o jego uzupełnienie w zakresie wyżej naprowadzonym w oparciu o całość dokumentacji medycznej skarżącej oraz o ustalenia w zakresie opisu [...] przy uwzględnieniu czasu i stopnia [...] w całym okresie zatrudnienia. Na tej podstawie lekarze, którzy wydali już wcześniej orzeczenie nr [...] z dnia [...] w sprawie skarżącej powinni jednoznacznie wypowiedzieć się, czy i w jakim zakresie czynności, które wykonywane były przez skarżącą przyczyniły się do powstania rozpoznanego u niej schorzenia w postaci [...], w szczególności w sytuacji, gdy wyniki badań wskazywały na zaawansowany [...], a tym samym na różny stopień zaawansowania tej choroby w [...]. Opinia ta powinna zawierać dokładne, wyczerpujące a zarazem czytelne dla organu orzekającego, a przede wszystkim dla skarżącej, która nie dysponuje wiedzą medyczną, uzasadnienie zajętego w sprawie stanowiska. Następnie organ odwoławczy podda wnikliwej analizie zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz rozważy, czy spełnione są przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącej i uzasadni rozstrzygnięcie w oparciu o treść art. 107 § 3 K.p.a. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a., jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie znalazł podstaw do orzekania o wykonalności zaskarżonego aktu na podstawie art. 152 P.p.s.a.