III SA/Gd 37/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 18 grudnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu opłaty za usługi edukacyjne postanawia odrzucić skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 18 grudnia 2007 r. Rektor Uniwersytetu [...] - po rozpoznaniu wniosku A. K., absolwentki niestacjonarnych Magisterskich Studiów Uzupełniających na [...] - odmówił wnioskodawczyni zwrotu uiszczonej przez nią opłaty w kwocie 400 zł za powtarzanie przedmiotu. Powołując jako podstawę rozstrzygnięcia przepisy art. 66 ust. 2 w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164 poz. 1365 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej K.p.a.), Rektor wskazał, iż uczelnia publiczna może pobierać opłaty za świadczone usługi edukacyjne związane m.in. z kształceniem studentów na studiach niestacjonarnych oraz uczestników niestacjonarnych studiów doktoranckich jak i za powtarzanie określonych zajęć na studiach stacjonarnych oraz stacjonarnych studiach doktoranckich z powodu niezadowalających wyników w nauce. Zatem, poza możliwością pobierania opłat za studia niestacjonarne i niestacjonarne studia doktoranckie, uczelnia ma prawo pobierać opłaty za powtarzanie określonych zajęć na studiach stacjonarnych, które są co do zasady nieodpłatne. Zasady pobierania opłat za usługi edukacyjne w Uniwersytecie [...] w roku akademickim 2006/2007 zostały określone w zarządzeniu Rektora z dnia 1 lipca 2006 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 99 ust. 1 i 3 Prawa o szkolnictwie wyższym. W myśl § 5 ust. 1 pkt 4 powołanego zarządzenia, student ponosi opłatę za powtarzanie każdego przedmiotu objętego wpisem warunkowym. W ocenie organu, opłaty za powtarzanie przedmiotu przez wnioskodawczynię zostały naliczone i pobrane zgodnie z prawem, zatem żądanie ich zwrotu było bezzasadne. Decyzja z dnia 18 grudnia 2007 r. zawiera pouczenie strony o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, za pośrednictwem Rektora Uniwersytetu [...] w terminie 14 dni od daty jej otrzymania. A. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na opisaną decyzję Rektora Uniwersytetu [...], podnosząc, iż przywołane w niej przepisy art. 66 ust. 2 z zw. z art. 99 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu uczelni wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zaważył, co następuje: Postępowanie przed sądami administracyjnymi regulowane jest przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Jednym z ustawowych wymogów skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest wyczerpanie środków zaskarżenia przysługujących stronie w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Brak wyczerpania środków zaskarżenia powoduje, że skarga jest niedopuszczalna (art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie warunek wyczerpania środków zaskarżenia w ramach administracyjnego toku instancji nie został spełniony, gdyż decyzja, której legalność została zakwestionowana przez skarżącą, nie była przedmiotem kontroli właściwego organu. Sąd zauważa, że decyzja Rektora w sprawie zwrotu opłaty za usługi edukacyjne jest indywidualnym aktem władztwa zakładowego, do którego – w myśl art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164 poz. 1365 ze zm.) - stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Stosownie do art. 207 ust. 2 cyt. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 K.p.a. W myśl powołanego art. 127 § 3 od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Skarżącej przysługiwało zatem prawo do złożenia wniosku do rektora o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z tego trybu weryfikacji kwestionowanej decyzji skarżąca nie skorzystała. Należy zarazem zauważyć, iż w zaskarżonej decyzji nie zamieszczono prawidłowego pouczenia o trybie jej zaskarżenia. Ów błąd organu uczelni nie może - stosownie do art. 112 K.p.a. - szkodzić stronie. W związku z tym skarżąca w terminie 7 dni od doręczenia niniejszego postanowienia będzie miała prawo wystąpienia do Rektora Uniwersytetu [...] z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania czynności – złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - stosownie do art. 58 K.p.a. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności. W tym zakresie nadal aktualne pozostają poglądy wyrażane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że przepis art. 112 K.p.a. nie może doprowadzić do merytorycznego rozpoznania skargi przez sąd administracyjny, gdy nie wyczerpano środków prawnych przysługujących stronie (por. postanowienia NSA: z dnia 30 stycznia 1998 r. IV SA 641/96, z dnia 27 lutego 1998 r. IV SA 792/96, z dnia 1 lipca 1998 r. III SA 6382/97). Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. odrzucił skargę jako niedopuszczalną .