I FZ 521/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 sierpnia 2007 r. sygn. akt I SA/Gd 751/07 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 14 maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2002 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku I FZ 521/07 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2007 r., sygn. akt I SA/Gd 751/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 14 maja 2007 r., nr [...], w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 2002 r. Sąd I instancji uznał, iż wnioskodawca nie wykazał, by wykonanie decyzji mogło spowodować skutki, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu strona ograniczyła się do powołania ustawowych przesłanek wstrzymania, nie uprawdopodobniając swego stanowiska w tym względzie. Powołano się na dokumentację będącą w posiadaniu organów podatkowych, które nie pozostają w dyspozycji Sądu. Do wniosku kierowanego do Sądu nie dołączono żadnych dokumentów pozwalających zweryfikować twierdzenia strony co do istnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż z urzędu przeanalizował akta administracyjne sprawy i uznał, że nie zawierają one żadnych danych pozwalających ocenić obecną sytuację materialną wnioskodawcy. Zdaniem Sądu tylko szczegółowe określenie sytuacji finansowej wnioskodawcy mogłoby umożliwić ocenę zasadności przedmiotowego wniosku, a strona nie uprawdopodobniła, że za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji przemawia jej ważny interes. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (wynagrodzenia doradcy podatkowego) w postępowaniu zażaleniowym w kwocie 120 zł. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: sprzeczność z dokumentami (postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 czerwca 2007 r. wstrzymującym wykonanie zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji; postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w innej sprawie, wstrzymującym wykonanie innej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej) oraz naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędną odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej, mimo iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a także art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez zaniechanie przez Sąd I instancji dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz pominięcie znajdującego się w aktach sprawy postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 czerwca 2007 r. Nadto w ocenie strony uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest nieprawidłowe i narusza art. 163 § 1-2 w zw. z art. 141 § 4 i art. 166 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu zażalenia strona wskazała, że nieprawidłowy jest pogląd Sądu I instancji, iż wyłącznie na stronie spoczywał obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie strony Sąd powinien był z urzędu zbadać wszystkie okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Skarżący stwierdził również, iż uzasadnienie skarżonego postanowienia jest lakoniczne i ogólnikowe, pozbawiające stronę informacji o przesłankach rozstrzygnięcia, a stan faktyczny został przedstawiony w sposób niezgodny z rzeczywistością. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie należy uchylić. Rozstrzygnięcie Sądu I instancji zostało podjęte w oparciu o art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazując na ten przepis Wojewódzki Sąd Administracyjny zbadał jedynie wniosek strony skierowany do Sądu, uznając, iż strona nie uprawdopodobniła w tym wniosku zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny. Nie można uznać takiego postępowania za prawidłowe. Wskazać przede wszystkim należy na postanowienie organu odwoławczego z dnia 29 czerwca 2007 r., którym wstrzymano wykonanie zaskarżonej decyzji. Jest to okoliczność, którą bez wątpienia należało wziąć pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skierowanego do sądu administracyjnego. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się do tego rozstrzygnięcia w żaden sposób, mimo iż nie ulega wątpliwości, iż postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej znajdowało się w aktach sprawy. Zważywszy na odmienną ocenę sytuacji strony pominięcie powyższego rozstrzygnięcia w rozważaniach, mimo wskazania, iż Sąd I instancji "przeanalizował akta administracyjne sprawy", nie zasługuje na aprobatę. Wskazać należy, iż postanowienie organu administracyjnego o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji podejmowane jest w oparciu o inny przepis niż postanowienie sądu administracyjnego, stąd też organ nie jest związany przesłankami z art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 61 § 2 pkt 1 tej ustawy organ, który wydał decyzję lub postanowienie, może wstrzymać ich wykonanie, chyba że zachodzą przesłanki, od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności, albo gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z przepisu tego wynika, iż organ nie musi dla wstrzymania wykonania swego rozstrzygnięcia stwierdzić zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co zobowiązany jest uczynić sąd administracyjny z mocy art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wbrew intencji strony Sąd I instancji nie był automatycznie związany ani postanowieniem zapadłym w postępowaniu sądowym w innej sprawie, ani postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 czerwca 2007 r., dotyczącym bezpośrednio zaskarżonej w przedmiotowym postępowaniu decyzji. Jednakże nie można zaakceptować sytuacji, gdy sąd administracyjny odmawia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ignorując całkowicie znajdujące się w aktach sprawy odmienne rozstrzygnięcie organu w tej samej kwestii. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie reguluje w sposób bezpośredni postępowania sądu administracyjnego w sytuacji, gdy został do niego skierowany wniosek o wstrzymanie decyzji, o której wstrzymaniu orzekł już organ administracyjny - art. 61 § 3 ustawy wskazuje jedynie, iż odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego prawa złożenia takiego wniosku do sądu. Nie można jednak założyć, iż ponieważ odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu przez organ administracyjny jest dla sądu niewiążąca, podobnie jest z postanowieniem o wstrzymaniu wykonania tegoż aktu. Postępowanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie powoduje, iż w obrocie prawnym znajdują się dwa postanowienia rozstrzygające w sposób odmienny tę samą kwestię. Jest to rezultatem niewłaściwego zastosowania przez Sąd I instancji art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przypadku bowiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu przez organ administracyjny w oparciu o art. 61 § 2 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest podstaw do zastosowania art. 61 § 3 tej ustawy. W tej sytuacji jedynym przepisem, którego zastosowanie jest możliwe w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji jest art. 61 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a więc jedynie w trybie zmiany lub uchylenia postanowienia wydanego w trybie art. 61 § 2 ustawy. Stąd też Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie naruszył art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem prawidłowe rozstrzygnięcie może być oparte jedynie na art. 61 § 4 (w przypadku uznania przez Sąd I instancji za słuszne uchylenia lub zmiany postanowienia wydanego przez organ administracyjny) bądź na art. 161 § 1 pkt 3 ustawy (gdyż w przypadku braku podstaw do uchylenia/zmiany postanowienia organu postępowanie w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest bezprzedmiotowe). Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji. Nie rozstrzygnięto wniosku strony o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego, bowiem niniejsze postanowienie nie mieści się w katalogu orzeczeń z art. 209 powyższej ustawy.