I SA/Kr 171/07

Sygn. akt I SA/Kr 171/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 lutego 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędzia: WSA Ewa Długosz-Ślusarczyk (spr), Asesor: WSA Maja Chodacka, Protokolant: Bożena Wąsik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2008r., sprawy ze skargi J. K., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości w podatku od towarów i usług za marzec 2003r., - skargę oddala - Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej J. K. jako członka zarządu "K. S" spółki z o.o. za jej zaległości podatkowe w podatku VAT za miesiąc marzec 2003 rok. W wyniku tego w dniu [...] wydał decyzję orzekającą o odpowiedzialności skarżącego za wskazany okres w kwocie 7.955,81 z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień [...]. 10. 2005 r. w kwocie 2797 zł. Podstawą decyzji były ustalenia organu , iż spółka "K. S" w deklaracjach podatkowych VAT - 7 wykazała zobowiązanie podatkowe , którego nie uiściła. Z aktualnego odpisu rejestru handlowego wynikało natomiast , że J. K. w okresie powstania zaległości podatkowych pełnił funkcję jednoosobowego zarządu spółki. Postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o wystawione tytuły wykonawcze zakończyło się częściowym wyegzekwowaniem należności , w pozostałym zakresie egzekucja stała się niemożliwa między innymi z uwagi na likwidację spółki i wykreślenie jej z Krajowego Rejestru Sądowego. W odwołaniu od przedmiotowej decyzji skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 116 Ordynacji podatkowej jak naruszenie procedury podatkowej. Uzasadniając powyższe podniesiono , że w toku postępowania zmierzającego do orzeczenia odpowiedzialności podatkowej , strona wykazała istnienie negatywnych przesłanek z art. 116 Ordynacji podatkowej polegających na złożeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki oraz wskazano na istniejący majątek spółki, który mógł posłużyć zaspokojeniu zobowiązań podatkowych. Zdaniem odwołującego się brak było podstaw do przyjęcia, że fakt zaprzestania płacenia długów miał miejsce w dacie 31 . 12.2002 r. jak to przyjął organ podatkowy , gdyż w grudniu 2002 r. powstało jedynie zagrożenie dalszej działalności spółki. Podkreślono , że wydając w dniu [...] decyzję o warunkach restrukturyzacji organ podatkowy znał kondycję spółki , a działania sanacyjne podmiotu uznano za właściwe. Do kwietnia 2003 r. spółka częściowo realizowała swoje zobowiązania , wykonując usługi ochrony , co spowodowało powstanie należnego podatku VAT za ten okres. Zatem należało by przyjąć , że trudności płatnicze spółki przybrały trwały charakter dopiero w kwietniu 2003 r. Efektem powyższego było podjęcie przez Zgromadzenie Wspólników uchwały o ogłoszeniu upadłości spółki, która została niezwłocznie wykonana przez zarząd poprzez złożenie stosownego wniosku do sądu rejestrowego. Zatem wniosek o ogłoszenie upadłości złożony został we właściwym czasie , t. j. zgodnie z art. 5 Prawa Upadłościowego. Za nietrafne uznano odmienne ustalenia organu bazujące na zeznaniach strony z dnia [...] maja 2003 r. szczególnie iż skarżący twierdzi że zeznania te zostały złożone w sytuacji stresowej , a ustalenia tam poczynione nie znajdują odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. Zwrócono uwagę , że wielokrotnie wskazywano na majątek spółki mogący posłużyć pokryciu jej zaległości podatkowych. Skutkowało to częściowym zaspokojeniem się wierzyciela , jednakże egzekucję z wierzytelności wskazanych przez spółkę ograniczono jedynie do egzekucji z wierzytelności , które zostały uznane przez dłużników w oparciu o oświadczenia przez nich składane. W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji podzielając pogląd Naczelnika Urzędu Skarbowego co do zasadności orzeczenia o odpowiedzialności J. K. za zaległości "K S" spółki z o.o. Zdaniem organu skarżący nie wykazał , że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości. Organ powołał się na rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 24. 10 1934 Prawo upadłościowe / DZ. U. z 1991 nr. 118, poz. 512 ze zm./ , obowiązujące w dacie orzekania przez organ I instancji. Zgodnie z treścią art. 5 par. 1 rozporządzenia przedsiębiorca zobowiązany był do zgłoszenia do sądu wniosku o upadłość nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia , w którym majątek nie wystarczał na zaspokojenie długów. Wskazano , że w wyroku z dnia 11.07. 2002 r. sygn. I ACa 1428/01 Sąd Apelacyjny w Warszawie stwierdził wprost , że " jeżeli weźmie się pod uwagę, że jednym z celów postępowania upadłościowego jest zapobieżenie dowolnemu i wybiórczemu zaspakajaniu dłużnika jednych wierzycieli kosztem innych , to wynika z powyższego , że "właściwy czas " do zgłoszenia upadłości o którym mowa w art. 298 par. 2 k.h. , to czas w którym zarząd spółki niebędący w stanie realizować zobowiązań względem wszystkich wierzycieli , winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości , aby w ten sposób chronić zagrożone interesy wszystkich wierzycieli , którzy po ogłoszeniu upadłości mogą liczyć na równomierne zaspokojenie, {...}. Jeżeli zatem wniosek o ogłoszenie upadłości zgłoszony zostanie wtedy , gdy majątek spółki nie wystarcza nawet na koszty postępowania upadłościowego , to nie może być mowy o zaspokojeniu jakichkolwiek wierzycieli. Ogłoszenie upadłości jest wówczas bezcelowe i nie dochodzi do niego {...}. Z powyższego wynika , że wniosek o ogłoszenie upadłości winien być zgłoszony w takim czasie , aby wszyscy wierzyciele mieli możliwość uzyskania równomiernego , choćby tylko częściowego , zaspokojenia z majątku spółki. Zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy wskazywał przy uwzględnieniu danych wykazanych w bilansie na dzień 31.12. 2002 , że poziom zobowiązań spółki znacznie przewyższał aktywa. Również w opinii organu spółka utraciła płynność finansową spowodowaną rozwiązaniem umów o ochronę obiektów oraz o świadczenie usług w zakresie zaopatrzenia w środki BHP, które świadczone były wyłącznie na rzecz grupy "C P" Ponadto fakt zaprzestania płacenia długów potwierdzony został przez J. K. w trakcie wyjaśnień składanych w charakterze strony. W ocenie organu nie dotrzymano dwutygodniowego terminu , o którym mowa w par. 5 cyt. rozporządzenia albowiem wniosek o ogłoszenie upadłości złożony w dniu [...] kwietnia 2003 r. został oddalony przez Sąd Gospodarczy w trybie art. 13 par. 1 Prawa upadłościowego , o czym orzeczono w postanowieniu z dnia [...] sygn. akt. [...], z uzasadnienia którego wynika , że spółka nie dysponowała żadnym znaczącym majątkiem, który mógłby zabezpieczyć koszty postępowania. Nie podzielono też zarzutów strony , ze organ podatkowy I instancji nie podjął wszelkich kroków celem wyegzekwowania wierzytelności spółki w stosunku do podmiotów , które nie uznały wierzytelności. Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w której zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 116 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 5 par 1 i art. 17 ze z. 2 Prawa upadłościowego. Prócz tego zarzucono naruszenie przepisów procedury podatkowej , w szczególności przepisów art. 122, art. 125 par. 1 art. 187 par. 1 i art. 191 Ordynacji. W uzasadnieniu skargi powtórzono dotychczasowe zarzuty. Ponadto podniesiono , że doszło do naruszenia art. 120 w zw. z art. 54 par. 1 pkt 7 Ordynacji poprzez obejście przepisów o przerwie w naliczaniu odsetek wskutek bezpodstawnego zwlekania ze wszczęciem postępowania , przy jednoczesnym zgromadzeniu dowodów zebranych w innym toczącym się wobec strony postępowaniu , co doprowadziło do zwiększenia kwoty odsetek za zwłokę. Skarżący domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji w zakresie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. "K S". Stwierdził nadto , ze niezasadny jest zarzut dotyczący obejścia przepisów o przerwie w naliczaniu odsetek , poprzez bezpodstawne zwlekanie ze wszczęcie postępowania. W przedmiotowej sprawie postępowanie podatkowe wszczęto [...].10. 2005 r. a zakończyło się wydaniem w dniu [...] decyzji , którą doręczono skarżącemu w dniu [...]. 09. 2006 r. Mając na uwadze zasadę wyrażoną w art.54 par. 1 pkt. 7 i par. 3 Ordynacji podatkowej , przy wyliczeniu kwoty odsetek za zwłokę należało uwzględnić przerwę w ich naliczeniu za okres od [...].10. 2005 r. co znalazło odzwierciedlenie w decyzji organu I instancji. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 par.1 i par. 2 ustawy z dnia 25.07. 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / DZ. U. Nr. 153, poz. 1269 / stwierdzić należy , iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podziela w pełni argumentację organów podatkowych dotyczącą orzeczenia odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zgodnie z art 116 ustawy Ordynacja podatkowa członkowie zarządu spółki z o.o. odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań , które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Członek zarządu może się uwolnić od tej odpowiedzialności , jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub części bezskuteczna, a członek ten wykazał , że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości lub, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. Ponadto może uwolnić się od odpowiedzialności jeżeli wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Podkreślić należy jednakże , że art. 116 par. 1 Ordynacji podatkowej nie odwołuje się wprost do terminów wymienionych w art. 5 Prawa upadłościowego , lecz posługuje się nieokreślonym pojęciem " zgłoszenia wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego we właściwym czasie " . Z tej przyczyny konieczne jest dokonanie w każdym wypadku indywidualnej oceny , czy w warunkach występujących w konkretnej sprawie , przesłanka o jakiej mowa w art. 116 par. 1 Ordynacji podatkowej została spełniona z punktu widzenia realizacji celu postępowania upadłościowego oraz omawianego przepisu. Mając na uwadze te przesłanki można uznać ,że wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być zgłoszony w takim czasie, żeby wszyscy wierzyciele mieli możliwość uzyskania równomiernego , chociażby tylko częściowego zaspokojenia z majątku spółki. "Właściwy czas " do wszczęcia postępowania upadłościowego , który uwolniłby od przeniesienia zobowiązania podatkowego , to czas właściwy ze względu na ochronę wierzycieli. Za taki czas nie może być uznana chwila , w której pasywa przewyższają aktywa i z tej przyczyny dłużnik nie posiada już dostatecznych środków na zaspokojenie wierzycieli / por. wyrok WSA z 30.04.2004 . sygn. III S.A. 3215/02 /. Wniosek o ogłoszenie upadłości może być uznany za zgłoszony we właściwym czasie , gdy wykazane zostało , że zgłaszając go zarząd uczynił ze swej strony wszystko , by nie dopuścić do zniweczenia celu postępowania upadłościowego. Organy podatkowe w niniejszej sprawie w sposób jednoznaczny wykazały , iż wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony we właściwym czasie. Podstawowym i wystarczającym argumentem jest okoliczność , że wniosek skarżącego o ogłoszenie upadłości złożony w dniu [...] kwietnia 2003 roku został oddalony przez Sąd Gospodarczy w trybie art. 13 par. 1 Prawa upadłościowego , o czym orzeczono w postanowieniu z dnia 29 września 2003 r. sygn. akt U/7/03. Podstawą tego rozstrzygnięcia był fakt , że Spółka nie dysponowała żadnym znaczącym majątkiem , który mógłby zabezpieczyć koszty postępowania upadłościowego. W tej sytuacji należy podzielić stanowisko organów podatkowych , że skoro w dniu zgłoszenia wniosku o upadłość stan majątkowy spółki był tak zły , że nie wystarczał nawet na przeprowadzenie postępowania upadłościowego , to zasadnym jest uznanie zgłoszenia upadłości za dokonane z przekroczeniem właściwego czasu wynikającego z dyspozycji art. 5 Prawa upadłościowego i art. 116 Ordynacji. Nie zmienia tego faktu również , że sąd gospodarczy odstąpił od orzeczenia wobec skarżącego zakazu prowadzenia określonych stanowisk. W świetle tych ustaleń bez znaczenia są również zarzuty podatnika odnośnie błędnych ustaleń co do kondycji finansowej spółki związanej wypowiedzeniem umów o świadczenie usług z głównymi kontrahentami spółki - w żaden sposób nie wpływają one na ustalenia Sądu Gospodarczego, które w niniejszej sprawie należy uznać za decydujące. Również nie można podzielić zarzutu skarżącego , iż o wadliwości zaskarżonej decyzji , przesądza wcześniejsza decyzja o warunkach restrukturyzacji wydana dla spółki. Zwrócić należy uwagę , że pomiędzy decyzją o warunkach o warunkach restrukturyzacji z dnia [...] listopada 2002 r. a złożonym wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2003 r. upłynęło ponad pół roku a zatem również mogła być sytuacja spółki w tych okresach. Istotnym w niniejszej sprawie jest , że organ podatkowy wykazał , ze wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony we właściwym czasie . Jednym ze sposobów uwolnienia się od odpowiedzialności jest wykazanie przez członka zarządu spółki mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Skarżący korzystając z tego uprawnienia wskazał wierzytelności spółki. Organ egzekucyjny podjął czynności mające na celu zajęcie wymienionych wierzytelności . Spośród 23 dłużników wskazanych przez stronę jedynie 9 uznało wierzytelności , pozostali nie uznali tych wierzytelności , bądź nie podjęli zawiadomień w sprawie zajęcia , bądź dane tych dłużników nie były możliwe do ustalenia. W świetle podjętych czynności nie można czynić organowi zarzutu , że podjęte działania naruszają prawo. Podkreślić należy , że ciężar dowodu w zakresie wskazania majątku leży po stronie członka zarządu , który winien nie tylko wskazać wierzytelności ale również ustalić i podać dane dłużnika w taki sposób , aby organ podatkowy miał możliwość podjęcia stosownych działań. Fakt nie uznania wierzytelności powoduje , że organ podatkowy nie ma uprawnień do zajęcia wierzytelności. Posiadane przez spółkę wierzytelności są należnościami , które mogą być dochodzone w trybie postępowania sądowego i po uzyskaniu stosownych tytułów egzekwowane w oparciu o przepisy o egzekucji sądowej. Ustawa z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji / DZ. U. z 2002 r. Nr. 110, poz. 968 z późn. zm. / przewiduje możliwość zajęcia takiej wierzytelności ale jedynie po złożeniu oświadczenia dłużnika zajętej wierzytelności dotyczącego tego , czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego - art. 89 par. 3 pkt 1 lit a cyt. ustawy. Nie może odnieść skutku zarzut skargi tyczący naliczenia odsetek poprzez bezpodstawne zwlekanie ze wszczęciem postępowania. Podkreślić należy , że każde postępowanie podatkowe jest postępowaniem odrębnym , którego zakres wyznacza organ podatkowy w postanowieniu je wszczynającym. Nie można czynić organowi zatem takiego zarzutu z faktu , iż wszczynając w dniu [...] maja 2003 r. postępowanie podatkowe zmierzające do obciążenia skarżącego odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki "K S" za okres od grudnia 2002 do lutego 2003 nie objął nim zaległości za miesiąc marzec 2003 r. Mając na uwadze powyższe , skoro zarzuty podniesione w skardze okazały się niezasadne Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / DZ. U. Nr. 153 , poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.