I SA/Po 1529/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie WSA Elwira Brychcy As. sąd. WSA Karol Pawlicki(spr.) Protokolant sekr. sąd. Magdalena Rossa- Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2008 r. sprawy ze skargi P.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że postanowienia wymienione w punkcie I nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/K. Pawlicki /-/.M. Skwierzyńska /-/E. Brychcy Pismem z dnia [...] P.S. zwrócił się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o udzielenie pomocy przewidzianej przepisami ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Wnioskodawca podał, że obciążony jest na kwotę [...], z czego [...] dotyczy zaległości w podatku obrotowym za rok [...], a kwota [...] dotyczy zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok [...]. Z kolei z załączonego do wniosku zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego wynika, że organ egzekucyjny obciążył zobowiązanego również kosztami egzekucyjnymi w wysokości [...]. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając jako organ egzekucyjny na podstawie art. 17 § 1 oraz art. 64e § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odmówił P.S. umorzenia kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że pismo zobowiązanego zostało potraktowane jako wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...]. Organ wskazał, że koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeśli spełniony zostanie jeden z warunków wskazanych w art. 64 e § 2 ustawy egzekucyjnej. Odmawiając umorzenia organ wyjaśnił, że powoływanie się przez zobowiązanego na trudną sytuację finansową spowodowaną prowadzeniem w latach ubiegłych działalności gospodarczej, w związku z którą powstały zaległości podatkowe, nie może stanowić szczególnej okoliczności przemawiającej za umorzeniem kosztów egzekucyjnych. Z problemem tym na rynku boryka się bowiem obecnie wiele firm. Podejmując działalność gospodarczą zawsze ponosi się pewne ryzyko z tym związane. Na uwagę zasługuje to, iż zobowiązany osiąga dochody z tytułu zatrudnienia w firmie A. oraz z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Posiada zatem źródła dochodów, z których może uregulować koszty egzekucyjne. Podkreślić należy również to, iż pomimo, że na podatniku ciąży do uregulowania wysokie zobowiązanie z tytułu należności podatkowych, to w pierwszej kolejności ze środków uzyskanych z egzekucji pokrywa się koszty egzekucyjne. W tym przypadku umorzenie kosztów egzekucyjnych działałoby ze szkodą na rzecz organu egzekucyjnego, który w związku z prowadzoną przeciwko zobowiązanemu egzekucją, podniósł już koszty z tym związane. W zażaleniu z dnia [...] P.S., odnosząc się do treści uzasadnienia zaskarżonego aktu, zwrócił uwagę na okoliczność, że jego zatrudnienie w firmie A. ustało z dniem [...]. Z kolei o wysokości swoich dochodów poinformował w "Oświadczeniu o stanie majątkowym" złożonym w dniu [...] w Urzędzie Skarbowym. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia podzielił pogląd organu egzekucyjnego, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki przewidziane w art. 64 e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto wskazano, że z poczynionych przez organ egzekucyjny ustaleń wynika, że zobowiązany w dniu [...] zawarł umowę na zbycie [...] udziałów o łącznej wartości [...]. Taką samą umowę zawarła małżonka zobowiązanego. Z kolei rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło wskutek wypowiedzenia złożonego przez zobowiązanego. Powyższe okoliczności oraz fakt, że stosowane środki egzekucyjne są częściowo skuteczne, miały wpływ na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. W skardze z dnia [...] P. S. zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 64 e § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem skarżącego organy nie przeprowadziły należycie postępowania wyjaśniającego. W szczególności zwrócił uwagę na okoliczność, że kwota ok. [...], wskazana jako roczny dochód z gospodarstwa rolnego, jest w całości przeznaczana na bieżące utrzymanie rodziny. Ponadto wskazał, że dochód uzyskany ze sprzedaży udziałów w spółce A. zostały przekazane w [...] na spłatę kredytu z A. S.A., a w [...] - przejęte przez Urząd Skarbowy tytułem spłaty zaległych zobowiązań podatkowych. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie skarga okazała się zasadna, choć nie z przyczyn podanych w skardze. Instytucja umorzenia kosztów egzekucyjnych w administracji uregulowana w art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma niewątpliwie charakter uznaniowy, co nie oznacza jednak dowolności w jej stosowaniu. Organ, w celu prawidłowego zastosowania wskazanej normy prawnej i wydania odpowiedniego postanowienia, jest obowiązany przeprowadzić postępowanie dowodowe dla wyjaśnienia wszelkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia. Ustalając stan faktyczny, organ zobowiązany jest jednocześnie badać, czy w sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych, które wymienione zostały w § 2 wskazanego wyżej artykułu ustawy egzekucyjnej. Tymi przesłankami są; - nieściągalność dochodzonego obowiązku lub wykazanie przez zobowiązanego, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, - ważny interes publiczny, - niewspółmierność wydatków egzekucyjnych do kosztów egzekucyjnych, gdyby ściągnięciu podlegały tylko te koszty. Wskutek prawidłowego przeprowadzenia postępowania i ustalenia braku powyższych przesłanek organ byłby zobowiązany do odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego, oprócz przytoczenia brzmienia art. 64 e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, brak szczegółowego odniesienia się do każdej z omawianych przesłanek. W uzasadnieniu faktycznym rozstrzygnięcia organ powołał tylko dwie okoliczności faktyczne: dochód z tytułu zatrudnienia w firmie A. i prowadzonego gospodarstwa rolnego. Organ nie dokonał natomiast analizy sytuacji rodzinnej i materialnej zobowiązanego opisanej w oświadczeniu z dnia [...]. Należy przy tym zauważyć, że dopiero w skardze zawarto informację, że z dochodów z gospodarstwa rolnego utrzymują się - oprócz skarżącego i jego żony - również syn (bezrobotny). Z kolei informację o dochodach ze zbycia udziałów w spółce A. zawarto nie w postanowieniu z dnia [...], ale w piśmie przekazującym zażalenie organowi odwoławczemu. Tak więc do tej okoliczności skarżący mógł się odnieść dopiero w skardze do Sądu. W dalszym postępowaniu organ egzekucyjny powinien ponownie dokonać analizy sytuacji rodzinnej i materialnej zobowiązanego przy uwzględnieniu przesłanek, o których mowa w art. 64 e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach i wykonalności postanowień orzeczono na podstawie art. 152 i 200 w/w ustawy. /-/ K.Pawlicki /-/ M.Skwierzyńska /-/ E.Brychcy uk