I FZ 438/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Maria Dożynkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 października 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 1459/07 w zakresie odrzucenia zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 2 grudnia 2005 r. sygn. akt I SA/Kr 728/03 w zakresie zawieszenia postępowania w sprawie ze skargi T. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 14 marca 2003 r. nr ... w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości w podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 22 października 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 1459/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie T. A. na postanowienie tegoż Sądu z 2 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA/Kr 728/03 w zakresie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi T. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 14 marca 2003 r. nr ... w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości w podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że zawieszone postępowanie zostało podjęte postanowieniem tego sądu 13 grudnia 2007 r. Zażalenie skarżącego na zawieszenie postępowania zostało wniesione do Sądu 28 maja 2008 r. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) odrzucił zażalenie jako niedopuszczalne z powodu jego bezprzedmiotowości. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie WSA, bowiem jego zdaniem wskazane przepisy nie dotyczą bezprzedmiotowości postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy wyjaśnić, iż bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego może mieć dwojaki charakter - pierwotny i wtórny. O ile bezprzedmiotowość wtórna jest wyraźnie (literalnie) wskazana w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to już o bezprzedmiotowości pierwotnej w dosłownym brzmieniu nie ma w tej ustawie mowy, co nie oznacza jednak, iż brak jest podstaw do działań sądu w takiej sytuacji. Zgodnie z art. 163 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (innych niż w pkt 1 i 2 tego przepisu). Termin "stało się" oznacza więc, iż do bezprzedmiotowości doszło w trakcie tego postępowania, choć wcześniej nie było ono bezprzedmiotowe. Takiej też sytuacji dotyczy wskazywane przez WSA w uzasadnieniu postanowienie NSA z 24 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1649/04, niepubl. (którego powołanie było akurat nieadekwatne do stanowiska WSA). Tymczasem w niniejszej sprawie postępowanie zażaleniowe nie stało się bezprzedmiotowe w jego toku, a było bezprzedmiotowe od początku - od momentu wniesienia zażalenia wszczynającego postępowanie zażaleniowe, bowiem skarżący wniósł to zażalenie na postanowienie o zawieszeniu postępowania ze skargi na decyzję organu podatkowego po podjęciu tego postępowania. W tych okolicznościach prawidłowo Sąd pierwszej instancji odrzucił to zażalenie a limine, stosując art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie, a stosownie do art. 197 § 2 tej ustawy do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Dopuszczalność środka odwoławczego bada się przed jego merytorycznym rozpoznaniem pod kątem np. spełnienia wymogów formalnych i materialnych tego środka, legitymacji procesowej wnoszącego, podstaw prawnych do jego wniesienia, a także bada się, czy w ogóle istnieje kwestia (przedmiot), która będzie podlegała ocenie. Innymi słowy sprawdza się, czy istnieją podstawy prawne i faktyczne do merytorycznej oceny. W sytuacji, gdy brak jest możliwości rozpoznania merytorycznego skargi kasacyjnej czy zażalenia z innej przyczyny niż wniesienie tych środków po terminie lub nieuzupełnienie ich braków w terminie, należy uznać, iż są one niedopuszczalne. W tej kategorii trzeba też rozpatrywać bezprzedmiotowość pierwotną środka odwoławczego, która również uniemożliwia jego merytoryczne rozpoznanie. Nie można bowiem rozpoznać zażalenia na postanowienie, którego skutki zostały zniesione. Istota zawieszenia polega na tym, że po jego podjęciu postępowanie toczy się dalej bez skutków, jakie wywołał okres zawieszenia. Okres zawieszenia należy zatem traktować tak, jakby go nie było (vide M. Sorysz, Wpływ zawieszenia na bieg terminów w procesie cywilnym, Radca Prawny 2003, nr 4, s. 77). W niniejszej sprawie niewątpliwie istniała podstawa prawna - art. 194 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - do wniesienia zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania, a skarżący był osobą legitymowaną do jego wniesienia w swojej sprawie, jednak po podjęciu zawieszonego postępowania - które następuje po ustaniu przyczyn jego zawieszenia, rozpatrywanie zażalenia na postanowienie o zawieszeniu byłoby bezprzedmiotowe. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji odrzucił zażalenie skarżącego jako niedopuszczalne. Wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.