II SA/Rz 484/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Jolanta Ewa Wojtyna Sędziowie NSA Małgorzata Wolska NSA Maria Zarębska-Kobak /spr./ Protokolant sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 6 lutego 2008 r. sprawy ze skargi Nadleśnictwa - Lasy Państwowe na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) nr (...) w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia ( ...) nr (...) II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Nadleśnictwa - Lasy Państwowe kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2007 roku Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2007 roku , znak [...] w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia ; wydobywanie kruszywa naturalnego metodą odkrywkową ze złoża "B.B." w miejscowości B. B. gm. P. na powierzchni 16, 99 ha obręb ewidencyjny [...] w B. B. W podstawie prawnej decyzji powołano przepis art. 138 § 1pkt 1 k.p.a w zw. z art 52, art 56 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r. Nr 129, póz. 902 z późn. zm) W uzasadnieniu decyzji wyjaśnione zostało, że decyzja organu I instancji wydana została na wniosek Przedsiębiorstwa A. Ze względu na kwalifikację tego przedsięwzięcia Wójt Gminy postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 roku Nr [...] nałożył obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. Wójt Gminy, po uzyskaniu wymaganych prawem postanowień uzgadniających planowane przedsięwzięcie w dniu [...] stycznia 2007 roku wydał decyzję wraz charakterystyka tego przedsięwzięcia o ustaleniu środowiskowych uwarunkowaniach. W/w decyzji określił rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia, wymogi w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych , wymagania dotyczące ochrony środowiska. Od powyższej decyzji odwołanie złożyło Nadleśnictwo wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne rozpatrzenia sprawy . W odwołaniu wskazano na naruszenie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r. Nr 129, póz. 902 z późn. zm) oraz przepisów rozporządzenia nr [...] Wojewody z dnia [...] października 2005 roku w sprawie M. –K. – G. Obszaru Chronionego Krajobrazu, przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w związku z planowaniem kopalni na działce nr [...] zalesionej przy pomocy Nadleśnictwa ze środków publicznych w ramach krajowego programu zwiększania lesistości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie decyzją z dnia [...] marca 2007 roku Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójt Gminy sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań. Z powołaniem się na przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r. Nr 129, póz. 902 z późn. zm./ , zwanej dalej ustawą wyjaśniono, że odmowa wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia może nastąpić w przypadku: - niezgodności lokalizacji planowanego przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jeżeli został on uchwalony; - odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia, przez właściwe organy ochrony środowiska oraz organy państwowej inspekcji sanitarnej, w trybie art. 48 ust. 2 ustawy - gdy z postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie niż proponowany, a wnioskodawca nie zgadza się na ten, wskazany przez organ, wariant dopuszczony do realizacji / art. 55 ustawy. / Ponadto organ może odmówić wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w przypadku, gdy, pomimo wielokrotnego wzywania wnioskodawcy do uzupełnienia braków we wniosku o wydanie decyzji bądź też w raporcie o oddziaływaniu na środowisko, braki te nie zostaną uzupełnione w stopniu pozwalającym na określenie warunków realizacji planowanego przedsięwzięcia i wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W sprawie zostało ustalone, że na terenie objętym inwestycją nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego . Przedsięwzięcie zostało uzgodnione z właściwymi organami, ich orzeczenia zostały doręczone zainteresowanym stronom tego postępowania. Projekt decyzji organu I instancji uzyskał pozytywne uzgodnienia Marszałka Województwa, Starosty Powiatu i Państwowego Inspektora Sanitarnego. W ocenie organu odwoławczego wbrew twierdzeniom odwołującego przedłożony raport o oddziaływaniu na środowisko zawiera wszystkie elementy określone w art. 52 ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący Nadleśnictwo domagało się o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zakwestionowało legalność tych decyzji oraz wniosło o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania sądowego. . W argumentach skargi podniesione zostało , że raport w oparciu o który została wydana decyzja jest wadliwy i wymaga uzupełnienia. Kwestionowany raport nie zawiera wariantów oraz ich analizy , uzasadnienia wskazanego poziomu wydobycia do 10 metrów, nie uwzględnienia oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko, nie uwzględnia okresu wymaganego do porównania obserwacji wód podziemnych w rejonie lasu przed rozpoczęciem monitoringu . Nadto w ocenie odwołującego, zaskarżona decyzja została wydana z pominięciem zawiadomienia właścicieli gruntów przyległych do kopalni tym samym zostali oni pozbawieni możliwości zapoznania się z negatywnym oddziaływaniem kopalni na ich grunty . W postępowaniu uzgadniającym pominięto skarżącego , tym samym pozbawiono go możliwości zaskarżenia wydanego w nim orzeczenia . Dodatkowo w piśmie z dnia [...] maja 2007 roku w uzupełnieniu skargi wskazano na naruszenie postanowień zawartych w decyzji z dnia [...].08.1999 r Nr [...] Starosty zawartych w pozwoleniu wodnoprawnym . W decyzji tej ustalono lokalizację pizometrów do kontroli lustra wody na nieruchomości objętej wydobyciem kruszywa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola natomiast tego Sądu sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej./ art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U Nr 153 poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi jest decyzja ustalająca środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego metodą odkrywkową ze złoża "B. B." w miejscowości B. B. gm. na powierzchni 16, 99 ha obręb ewidencyjny [...] w B. B. wydana na podstawie przepisów ustawy 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r. Nr 129, póz. 902 z późn. zm) zwana dalej ustawą . Przepisy tej ustawy stanowią, że postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu podejmującego realizacje przedsięwzięcia./ art. 46 a ust.1/.Wymagania formalne wniosku określa przepis art.46a ust.4 oraz 50 . Art. 47 ustawy wskazuje, jakie zagadnienia powinny być brane pod uwagę i oceniane w ramach przeprowadzonej oceny oddziaływania na środowisko. Przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ prowadzący postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dokonuje uzgodnień warunków realizacji przedsięwzięcia z właściwymi organami zgodnie z art. 48 ustawy. Art. 52 ustawy określa, jakie elementy powinien zawierać raport oddziaływania na środowisko. W postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w ramach którego sporządzany jest raport oddziaływania na środowisko, należy zapewnić możliwość udziału społeczeństwa . Obligatoryjne elementy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach określa art. art. 56 ustawy. Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji , niniejszej sprawie wniosek został złożony przez Przedsiębiorstwo A. które postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 roku wydanym przez Starostę Powiatu zostało zobowiązane do opracowania raportu o oddziaływaniu na środowisko wobec przyjęcia, że projektowana inwestycja w trakcie realizacji może spowodować zwiększenie uciążliwości na środowisko. W niniejszej sprawie raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został przez wnioskodawcę przedłożony a którego to legalność skarżący kwestionuje. Art. 52 ustawy określa elementy , które powinien zawierać każdy raport oddziaływania na środowisko , między innymi powinien zawierać warianty realizacji planowanego przedsięwzięcia, oraz uzasadnienie wybranego przez wnioskodawcę wariantu ze wskazaniem jego oddziaływania na środowisko. / art. 52 ust.1 pkt 3/ Oznacza to, że podmiot podejmujący realizację przedsięwzięcia obligatoryjnie przedstawia minimum trzy warianty tj. wariant zerowy polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia, wariant najkorzystniejszy dla środowiska oraz wariant wybrany ze wskazaniem oddziaływania na środowisko w zakresie objętym art. 52 ust.1 pkt 5 lit. a – e ustawy. Na bazie wskazanych wariantów organ wydający decyzję o uwarunkowaniach środowiskowych w ramach przeprowadzonej oceny w zakresie objętym art. 52 ust.1 pkt 5 lit. a – e ustawy dokonuje analizy planowanego przedsięwzięcia z uwzględnieniem zapisu art. 47 ustawy. Wariant zaproponowany przez wnioskodawcę może ale nie musi zostać zaaprobowany przez organ. Jeżeli z postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, organ, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wariant dopuszczony do realizacji , w razie braku zgody wnioskodawcy, odmówi w drodze decyzji zgody na realizację przedsięwzięcia. / art. 55 ustawy/ Analiza w/w przepisów ustawy wskazuje, że raport oddziaływania na środowisko jest jednym z najważniejszych elementów postępowania wyjaśniającego bowiem na jego ustaleniach opiera się decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych , zatem musi spełniać wszystkie wymogi określone w art. 52 ustawy . Stwierdzony brak któregokolwiek z elementów wymienionych w/w przepisie czyni raport oddziaływania na środowisko wadliwym a w konsekwencji wadliwą decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaną na jego podstawie. Sąd podziela zarzut skarżącego, że dołączony przez wnioskodawcę do akt administracyjnych sprawy raport o oddziaływaniu na środowisko w oparciu o który została wydana zaskarżona decyzja nie spełnia tych wymogów określonych w art. 52 ustawy w szczególności w art. 52 ust.1 pkt 3 W dołączonym przez wnioskodawcę raporcie nie zostały przedstawione warianty planowanego przedsięwzięcia o których mowa w/w przepisie ustawy, tym samym w ocenie Sądu budzi duże wątpliwości dokonana ocena przez organ określona w pkt VI raportu w przedmiocie analizy możliwych konfliktów. W ponownym postępowaniu niezbędnym jest uzupełnienie raportu oddziaływania na środowisko poprzez wskazanie przez wnioskodawcę wariantu ; polegającego na 1/ niepodejmowaniu przedsięwzięcia , 2/ wariantu najkorzystniejszego dla środowiska oraz wariantu wybranego przez wnioskodawcę wraz uzasadnieniem ze wskazaniem jego oddziaływania na środowisko z w zakresie objętym art. 52 ust.1 pkt 5 lit. a – e ustawy. Jeżeli natomiast w opinii organu przedstawiony przez wnioskodawcę wariant nie jest najkorzystniejszy dla środowiska lub ze względu na konflikty społeczne zachodzić będzie potrzeba rozważenia innych opcji planowanego przedsięwzięcia organ wezwie wnioskodawcę w trybie art. 50 § 1 k.p.a. o przedstawienie dodatkowego wariantu lub zaproponuje za zgodą wnioskodawcy wariant najbardziej korzystny dla środowiska . Podkreślenia wymaga, że inwestycja polegająca na wydobywaniu kruszywa naturalnego metodą odkrywkową na powierzchni 16, 99 ha prowadzi niewątpliwie do zmiany zagospodarowania terenu tym bardziej raport oddziaływania na środowisko powinien rozwiązywać wszystkie wątpliwości zgłaszane przez zainteresowane strony tego postępowania. Zasadnicza wada w/w raportu zwalnia Sąd do udzielenia odpowiedzi na pozostałe zarzuty skargi , ponieważ dotyczą one raportu. Zarzut natomiast skargi, że organy orzekające w sprawie nie zapewniły zainteresowanym stronom udziały w sprawie jest nieuzasadniony. Przepis art. 46 a pkt 5 ustawy stanowi ,że jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 20 stosuje się przepis art. 49 k.p.a. zgodnie z którym , strony zawiadamia się przez obwieszczenie lub inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania i taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Z cyt, wyżej przepisu wynika, że ustawodawca uprościł procedurę w tych sprawach i zwolnił organy administracji od obowiązku doręczania stronom zawiadomień i orzeczeń. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia zostało dokonanie poprzez jego wywieszenie na tablicy ogłoszeń w Gminie, zatem wszystkie zainteresowane strony miały możliwość czynnego udziału w każdym stadium tego postępowania i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów zebranych w sprawie oraz miały możliwość składania swoich żądań. Co się tyczy zarzutu w przedmiocie pominięcia skarżącego w postępowaniu uzgadniającym poprzedzającym wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wyjaśnienia wymaga, że niniejszej sprawie stosownie art. 48 ust.2 ustawy uzgodnienia zostały dokonane z organem ochrony środowiska / Starostą Powiatu /, organem koncesyjnym /Marszałkiem Województwa / oraz Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym . W ramach swej właściwości i kompetencji w/w organy wydały postanowienia które zostały doręczone stronom tego postępowania. / pismo marszałka Województwa z dnia [...].11.2006 r k. 35 , pismo Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...].11.2006 r k. 34, pismo Starosty Powiatu z dnia [...].11.2006 r k. 33/ Wyjaśnić w tym miejscu wypada że postępowanie uzgadniające nie ma samodzielnego bytu prawnego dlatego też organ występujący o uzgodnienie za każdym razem powinien dokonywać weryfikacji co do warunków formalnych w szczególności czy postanowienia o uzgodnieniu zostały przesłane wszystkim stronom postępowania w trybie art. 106 § 2 k.p.a. Naruszenie tego przepisu skutkuje wystąpieniem wady, która uzasadnia wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. a w konsekwencji wpływa na prawidłowość decyzji kończącej postępowanie. W przypadku braku doręczenia postanowienia uzgadniającego wszystkim stronom postępowania, organ zobowiązany do wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie powinien wystąpić do organu współdziałającego o przesłanie postanowienia wydanego w trybie art. 106 k p.a , stronom postępowania, które ich nie otrzymały. Sąd stwierdza, że z pisma organu ochrony środowiska / Starosty Powiatu / z dnia [...].11.2006 roku wynika , że postanowienie z dnia [...] maja 2006 r Nr [...] uzgadniające pozytywnie realizację zamierzonego przedsięwzięcia z jednoczesną zmianą głębokości wydobycia kruszywa do 10 metrów nie zostało doręczone skarżącemu. W tym stanie faktycznym sprawy w ponownym postępowaniu w pierwszej kolejności przed uzupełnieniem raportu oddziaływania na środowisko w wyżej wskazanym zakresie, Wójt Gminy zwróci się do Starosty Powiatu o doręczenie skarżącemu postanowienia z dnia [...] maja 2006 r. Nr [...] z pouczeniem o przysługującym środku jego zaskarżenia, a dopiero tak uzupełniony materiał dowodowy pozwoli na wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach opisanego przedsięwzięcia. Wydane przez Wójta Gminy Obwieszczenie w dniu [...].12.2006 r informujące o wydaniu w/w postanowienia i doręczenie go skarżącemu nie konwaliduje uchybienia jakim jest brak jego doręczenia skarżącemu . W/w uchybienia stanowiły podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji obu instancji w oparciu o art.145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U Nr 153 poz. 1270/ Na podstawie art. 152 P.p.s.a , Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania sądowego, Sąd orzekł po myśli art. 200 P.p.s.a.