II OZ 761/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 maja 2008 r., sygn. akt II SAB/Po 16/07 o oddaleniu wniosku o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. Ś. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta P. w przedmiocie niewydania decyzji w sprawie oceny legalności wykonanych robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie Skarżący J. Ś. w dniu [...] złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata argumentując, że jako emeryta nie stać go na ustanowienie fachowego pełnomocnika z wyboru dla sporządzenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wskazał, że zapłacenie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru stanowiłoby uszczerbek w jego bieżących wydatkach oraz uniemożliwiło kontynuowanie budowy. Postanowieniem z dnia 8 maja 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek J. Ś. o ustanowienie adwokata. Sąd wskazał, że skarżący uzyskuje stosunkowo wysoką emeryturę w kwocie ok. [...] zł netto, nie mając przy tym na utrzymaniu innych osób. Znaczną jej część, bo aż ok. [...] zł, przeznacza na spłatę dwóch kredytów. Okoliczność ta z jednej strony świadczy o wysokiej zdolności kredytowej wnioskodawcy, z drugiej - o jego dużych możliwościach płatniczych. Gdyby bowiem skarżący znajdował się w trudnej sytuacji finansowej nie stać by go było na zaciągnięcie kredytu, którego miesięczna rata przekracza kwotę najniższego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Poza tym istnienie zobowiązań prywatnoprawnych skarżącego (umowy kredytowe), a przez to ograniczenie jego zdolności płatniczych, nie może być powodem ustanowienia adwokata z urzędu, bowiem w rzeczywistości koszty reprezentacji adwokata występującego z urzędu musiałyby zostać pokryte z budżetu Państwa. Tym samym decyzje skarżącego o zaciągnięciu kredytów bankowych pośrednio skutkowałyby przeniesieniem obowiązku opłacenia pomocy prawnej adwokata ze skarżącego na pozostałych podatników. Nie ma zaś podstaw do przyjęcia, że jakiekolwiek prywatne zobowiązania mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Kolejną okolicznością wyłączającą możliwość ustanowienia adwokata jest fakt, iż skarżący posiada majątek - 1/2 udziału w domu mieszkalnym w P. przy ul. [...], który może obciążyć w celu opłacenia usług adwokata. Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżący dotychczas był w stanie ponieść koszty niniejszego postępowania (100 zł), opłacić zaliczkę na poczet ustanowienia biegłego w sprawie przed sądem powszechnym (50 zł), a także uiścić wpis sądowy od kolejnej skargi przed Sądem (200 zł). Okoliczności te świadczą o tym, że skarżący posiada wolne środki ponad wydatki konieczne dla swojego utrzymania. Na powyższe postanowienie J. Ś. złożył zażalenie, wnosząc o jego zmianę lub uchylenie i przyznanie prawa pomocy, zarzucając mu niezgodność ze stanem faktycznym i podanie fałszywych danych w jego uzasadnieniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania mu prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Z ustaleń Sądu I instancji oraz wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika bowiem, iż skarżący należy do osób ubogich, których nie stać na ponoszenie kosztów postępowania w tym kosztów ustanowienia pełnomocnika. Powyższe potwierdza okoliczność, iż skarżący dysponuje stałym, względnie wysokim dochodem w wysokości ok. [...] zł netto (emerytura), przy czym nie posiada nikogo na swoim utrzymaniu, i dochód ten pozwala mu na spłatę dwóch kredytów bankowych, co świadczy również o jego zdolności kredytowej - płatniczej. Trafnie przy tym zauważył Sąd I instancji, iż ma podstaw do przyjęcia, że jakiekolwiek prywatne zobowiązania mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Odnosząc się do zarzutów skarżącego podniesionych w zażaleniu należy stwierdzić, iż są one bezpodstawne. Ustalenia Sądu I instancji odpowiadają bowiem danym podanym przez skarżącego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dokumentom źródłowym przedstawionym przez skarżącego na żądanie Sądu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.