I SA/Po 1547/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Małek (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Wolna – Kubicka Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2008r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (...) nr (...); /-/ K. Wolna – Kubicka /-/ W. Zygmont /-/ S. Małek Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia (...) na podstawie przepisu art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229 poz. 1954 ze zm.) umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanego W. N. z wniosku wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, iż zobowiązany nie mieszka pod wskazanym adresem (P. (...)) i brak jest składników majątkowych do prowadzenia skutecznej egzekucji. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł zażalenie, domagając się uchylenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego. Wierzyciel zarzucił, iż brak było podstaw do umorzenia postępowania. Z protokołu o stanie majątkowym (sporządzonym (...)) wynika, iż zobowiązany od kilku lat nie mieszka pod wskazanym adresem. Mimo to odpisy tytułów wykonawczych doręczono jego córce M. N. Z uwagi na bark wiedzy o aktualnym miejscu zamieszkania zobowiązanego organ egzekucyjny nie miał podstaw do oceny jego sytuacji majątkowej. Podkreślił też wnoszący zażalenie, iż w sprawie nie doszło do wszczęcia postępowania skoro tytuły wykonawcze nie zostały doręczone zobowiązanemu. Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem (art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 144 kpa) utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy wskazał, iż wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje zgodnie z art. 26 § 5 z chwilą doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu. Organ egzekucyjny od momentu otrzymania i przyjęcia tytułu wykonawczego prowadzi postępowanie egzekucyjne (art. 1 pkt. 2). Natomiast przepis art. 26 § 5 pkt. 1 i 2 określa moment wszczęcia egzekucji administracyjnej. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje zatem z chwilą otrzymania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż w rozpatrywanej sprawie zasadnie postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, gdyż pod wskazanym przez wierzyciela adresem nie ujawniono żadnego majątku zobowiązanego jak również żadnych jego praw i wierzytelności pieniężnych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł skargę, domagając się uchylenia obu postanowień. Skarżący stwierdził, iż w świetle przepisu art. 26 ustawy, wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z chwilą doręczenia przez organ egzekucyjny zobowiązanemu tytułu wykonawczego (§ 5). W konsekwencji umorzenie tego postępowania może nastąpić dopiero po wszczęciu, a więc po wystąpieniu okoliczności wymienionych w przepisie art. 26 § 5. Zaskarżone postanowienia – zdaniem strony skarżącej – naruszają powyższy przepis, gdyż w rozpatrywanej sprawie nie doszło do wszczęcia egzekucji. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonego postanowienia. Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Słuszny jest bowiem zarzut skargi naruszenie przepisu prawa materialnego, to jest przepisu art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229 poz. 1954 ze zm.). Zaskarżone postanowienia wydane zostały na podstawie przepisu art. 59 § 2 powołanej ustawy, który stanowi, iż postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zgodnie z przepisem art. 26 § 1 ustawy – organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Niesporne jest, że w rozpoznawanej sprawie tytuły wykonawcze objęte zaskarżonym postanowieniem zostały (...) doręczone organowi egzekucyjnemu, to jest Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Jednak wszczęcie egzekucji administracyjnej, o której mowa w § 1 następuje w myśl § 5 art. 26 dopiero z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w art. 59 może zatem nastąpić dopiero po jego wszczęciu, a więc po wystąpieniu okoliczności wymienionych w art. 26 § 5 ustawy. Powyższe stanowisko potwierdza wyrok Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 czerwca 2004 r. ( sygn. akt III SA 859/03), w którym wskazano, iż niedoręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego oznacza, że egzekucja nie została wszczęta. Również w wyroku z 29 października 2004 r.(sygn. akt III SA 3051/03) stwierdzono, iż przepis art. 26 § 5 ustawy o egzekucji dla skuteczności wszczęcia egzekucji administracyjnej wymaga doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Analogiczny pogląd przedstawiło Ministerstwo Finansów w piśmie z 25 lutego 2005 r. (Biuletyn MF 2005/2/25). Jeżeli chodzi o powołany w odpowiedzi na skargę wyrok NSA z 25 lutego 2000 r. (sygn. III SA 563/99), to nie może on być podstawą odmiennej oceny zaskarżonego postanowienia skoro dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji (m.in. art. 26) wprowadzony ustawą z 6 września 2001 r. (Dz. U. nr 125 poz. 1368). Zgodnie z przepisem art. 18 ustawy o egzekucji do doręczeń mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, iż każdy z wymienionych tam sposobów doręczenia może być zastosowany w postępowaniu egzekucyjnym. Z twierdzeń wierzyciela zawartych w zażaleniu i w skardze wynika, iż w dacie sporządzenia protokołu o stanie majątkowym tytuły wykonawcze doręczono M. N. (córce zobowiązanego). Wymieniona podała, iż od około pięciu lat W. N. nie mieszka pod wskazanym adresem i że ani ona ani jej matka – A. N. – nie mają z nim żadnego kontaktu. W świetle powyższych okoliczności nie można uznać, iż nastąpiło skuteczne doręczenie zobowiązanemu tytułów wykonawczych. W aktach sprawy brak jest bowiem pokwitowania doręczenia tytułów wykonawczych i stwierdzenia, iż M. N. podjęła się oddania tytułów wykonawczych zobowiązanemu (art. 43 kpa). Mając na względzie powyższe okoliczności należy uznać, iż zaskarżone postanowienia naruszają wskazany przepis prawa materialnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a ustawy o ppsa). Rozpoznając ponownie sprawę należy uwzględnić, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 59) może nastąpić po jego wszczęciu, to jest po doręczeniu zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Należy także zwrócić uwagę, iż organy egzekucyjne, oceniając zasadność umorzenia postępowania, pominęły pismo Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego z (...), w którym stwierdzono, iż W. N. (zobowiązany) jest współwłaścicielem nieruchomości położonej na terenie miasta. Z tych powodów na podstawie powołanego przepisu oraz przepisu art. 135 ppsa orzeczono jak w sentencji wyroku. /-K. Wolna-Kubicka /-/W. Zygmont /-/S.Małek p.b.