II OZ 610/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2008r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2008r. sygn. akt VII SA/Wa 1997/07 o odmowie przyznania Z. A. prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Z. A. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: - oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 lutego 2008r., sygn. akt VII SA/Wa 1997/07 odmówił skarżącej Z. A. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd pierwszej instancji podał, że zgodnie z treścią wniosku skarżąca posiada dom o powierzchni [...] m2, jest współwłaścicielką nieruchomości przy ul. [...] w K. i posiada stały dochód w postaci emerytury w wysokości [...] zł miesięcznie. Skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i zatrudnia trzech pracowników do prowadzenia sklepu upominkowo-jubilerskiego. Według oświadczenia skarżącej sklep nie przynosi jej żadnego dochodu. Wnioskodawczyni ponosi opłatę roczną w wysokości [...] z tytułu podatku od nieruchomości oraz miesięczne opłaty na utrzymanie w wysokości: za gaz – [...] zł, prąd – [...] zł, telefon – [...] zł. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca nie nadesłała wymaganego przez Sąd wyciągu z rachunku bankowego z ostatnich trzech miesięcy. Sąd uznał też, że oświadczenie Z. A. jest niewiarygodne, co wynika z przedłożonej deklaracji na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy za listopad 2007 i wyciąg z rachunku bankowego za okres 10 dni w styczniu 2008r. W terminie otwartym do złożenia zażalenia Z. A. złożyła ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy, który Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za zażalenie na postanowienie z dnia 21 lutego 2008r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji prawidłowo potraktował ponowny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy, jako zażalenie na postanowienie o odmowie przyznania tego prawa. Zauważyć bowiem należy, iż za uznaniem wniosku za zażalenie przemawia skierowanie go do Naczelnego Sądu Administracyjnego (za pośrednictwem Sądu pierwszej instancji) oraz okoliczność, iż tryb zażaleniowy jest dla skarżącej bardziej korzystny, niż tryb zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, bowiem w tej sytuacji nie tylko doszłoby do uprawomocnienia się niekorzystnego dla skarżącej postanowienia, ale nadto skarżąca, chcąc doprowadzić do zmiany stanowiska Sądu, musiałaby wykazać, że zaszła zmiana okoliczności sprawy przemawiająca za uwzględnieniem jej wniosku - stosownie do regulacji art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zażalenie nie zasługuje jednak na uwzględnienie. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy Sąd może przyznać osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto należy zauważyć, iż stosownie do regulacji art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, gdyż skarżąca została wezwana do złożenia stosownych oświadczeń i nadesłania dodatkowych dokumentów. Działanie Sądu I instancji polegające na wydaniu zarządzenia opartego na powołanej podstawie prawnej zasługuje w niniejszej sprawie na aprobatę, gdyż zmierzało do dokładnego zbadania wszelkich okoliczności celem prawidłowego rozpatrzenia wniosku Z. A. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wykonała w pełni powyższego zarządzenia bowiem nie przedłożyła wyciągów (wykazów) z konta bankowego z trzech ostatnich miesięcy. W tej sytuacji należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż wnioskodawczyni nie wykazała przesłanek przemawiających za uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.