I SA/Wa 1944/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: asesor WSA Joanna Skiba (spr.) asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2008 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę. I SA/WA 1944/07 UZASADNIENIE Wojewoda Mazowiecki, decyzją z dnia [...] września 2007 roku nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w P., oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] o powierzchni [...] ha. W toku postępowania administracyjnego ustalono, iż decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] Starosta P. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowania w sprawie zwrotu powyższej nieruchomości. W uzasadnieniu stwierdzono, że przedmiotowa nieruchomość na mocy ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta P. z dnia [...] marca 2000 roku zatwierdzającej podział nieruchomości z wydzieleniem działek pod drogi przeszła na własność Gminy P., czego wynikiem jest wpis w księdze wieczystej KW nr [...]. Postępowanie, którego wynikiem jest cytowana powyżej decyzja, zostało wszczęte na wniosek właściciela przedmiotowej nieruchomości A. D.. W związku z powyższym stwierdzono, że decyzja Burmistrza Miasta P. z dnia [...] marca 2000 roku nie jest decyzją wywłaszczeniową, bowiem nie została wydana w oparciu o przepisy normujące instytucję wywłaszczenia. Zwrot nieruchomości w trybie przewidzianym w art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm. ) dotyczy nieruchomości wywłaszczonych decyzjami administracyjnymi, przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów o których mowa w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ II instancji uznał zatem za prawidłowe stanowisko organu I instancji wyrażone decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 roku, bowiem przedmiotowa nieruchomość nie została wywłaszczona , ale przeszła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa w wyniku decyzji Burmistrza Miasta P. z dnia [...] marca 2000 roku, wydanej na podstawie przepisów Działu III rozdziału 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z tych względów uznano postępowanie dotyczące zwrotu powyższej nieruchomości za bezprzedmiotowe, ponieważ brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy . Skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2007 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. D. zarzucając zaskarżonej decyzji :1) naruszenie prawa materialnego tj. art. 96 ust. 1, art. 98 ust. 1 oraz art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że decyzja wywłaszczeniowa, o której mowa nie obejmuje tego rodzaju decyzji jaka była decyzja Burmistrza Miasta P. z [...] marca 2000 roku , co w konsekwencji spowodowało niezastosowanie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, pomimo, że spełnione zostały przesłanki do zwrotu nieruchomości oraz bezzasadne uznanie, że brak jest materialnoprawnej podstawy do żądań skarżącego, art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego zastosowanie do oceny decyzji Burmistrza Miasta P. z dnia [...] marca 2000 roku , w sytuacji , gdzie decyzja powyższa powinna być rozpatrywana i ma charakter decyzji wywłaszczeniowej, o której mowa w dziale III rozdział 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP, przez ich niezastosowanie, polegające na odmowie zwrotu nieruchomości pomimo tego, że zostały spełnione przesłanki do zwrotu skarżącemu wywłaszczonej uprzednio nieruchomości; 2) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 107 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) poprzez wskazanie niewłaściwej podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W konkluzji skargi wniesiono o uchylenie decyzji Wojewody Mazowieckiego, a jeżeli sąd uzna to za konieczne w granicach przedmiotowej sprawy, także o uchylenie w całości decyzji Starosty P. z dnia [...] kwietnia 2007 roku. Wojewoda Mazowiecki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Oceniając zaskarżoną decyzje w tym aspekcie, należy wskazać, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do tego , czy w świetle aktualnie obowiązujących przepisów prawa istnieje podstawa do zwrotu na rzecz skarżącego A. D. działki oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] o pow. [...] ha , położonej w P., której własność przeszła na rzecz Gminy P. z mocy prawa w wyniku wydania przez Burmistrza Gminy P. decyzji z dnia [...] marca 2000 roku zatwierdzającej podział nieruchomości z wydzieleniem działek gruntu pod drogi. Powyższa decyzja została wydana w trybie art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten przewiduje, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe – z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, którym decyzja podziałowa stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. To przejście prawa własności wydzielonych działek na rzecz Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego jednak następuje tylko wówczas, gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje przebieg ulic w danym terenie oraz gdy podział jest przeprowadzany na wniosek właściciela nieruchomości. Stosownie zaś do art. 33 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku o zagospodarowaniu przestrzennym ( tj. Dz. U. z 1999 r. Nr 15 poz. 139 ze zm. ) jak i art. 6 aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. nr 80 oz. 717 ze zm. ) ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują wraz z innymi przepisami prawa sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Natomiast wywłaszczenie polega ( zgodnie z art. 112 ustawy o gospodarce nieruchomościami ) na pozbawieniu lub ograniczeniu prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości, które następuje w formie decyzji administracyjnej na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego i tylko w przypadku , kiedy cele publiczne nie mogą być w inny sposób zrealizowane. Z porównania tych przepisów wyraźnie zatem widać, że sposób oraz przesłanki przejścia prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawia art. 98 ust. 1 oraz na podstawie decyzji wywłaszczeniowej jest diametralnie różny. Zatem nie każde odjęcie prawa własności należy rozumieć jako wywłaszczenie, do którego mają zastosowanie przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zawarte w dziale III rozdział 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast stosownie do art. 216 powołanej ustawy Przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 31, poz. 138, z 1961 r. Nr 7, poz. 47 i Nr 32, poz. 159 oraz z 1972 r. Nr 27, poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216, z 1972 r. Nr 49, poz. 312 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159, z 1972 r. Nr 27, poz. 193 oraz z 1974 r. Nr 14, poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192, z 1973 r. Nr 48, poz. 282 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego. Jest to wyjątkowa regulacja , w której wskazano zastosowanie przepisów ustawy do stanów faktycznych zaistniałych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale jej zastosowanie ma miejsce do przypadków wyraźnie wskazanych w ustawie, a nie takich, w których miało miejsce odjęcie prawa własności. W świetle powyższych rozważań prawidłowe jest stanowisko, że obecnie obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu nieruchomości, których własność przeszła z mocy prawa w trybie art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku na rzecz jednostki samorządu terytorialnego. Tym samym organy prawidłowo uznały w niniejszej sprawie, iż brak podstawy prawnej do zwrotu na rzecz skarżącego przedmiotowej nieruchomości na gruncie powołanej wyżej ustawy powoduje, że jego wniosek nie mógł zostać merytorycznie rozpatrzony. Brak podstawy materialnoprawnej zgłoszonego żądania uniemożliwia bowiem rozstrzyganie o zasadności żądania , które dokonuje się przecież w świetle stosownej regulacji prawnej. Powyższe przesądza zatem o niedopuszczalności prowadzenia postępowania administracyjnego, co uzasadnia jego umorzenie na podstawie art. 105 §1 kpa. Z powyższych względów sąd uznał za niezasadny zarzuty zawarte w skardze , a dotyczące naruszenia art. 96, ust. 1, 98 ust. 1, 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1, art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Za niezasadny należy uznać również zarzut naruszenia art. 64 Konstytucji RP, gdyż jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 2000 roku 11/98, OTK 2000 nr 1 poz. 3 prawo własności nie może być traktowane jako bezwzględne i może podlegać ograniczeniom, przy czym ograniczenia takie muszą być proporcjonalne do zamierzonego celu i nie mogą naruszać jego istoty. Wreszcie za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 107 §3 kpa , przez wskazanie niewłaściwej podstawy prawnej, gdyż organ I instancji prawidłowo wskazał jako podstawę orzekania art. 105 §1 kpa, natomiast organ II instancji na podstawie art. 138§1 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Zatem skarga jest nieuzasadniona i należało ją oddalić na podstawie artykułu 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ).