IV SA/Gl 732/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2008 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Rejonowego Zespołu Pomocy Społecznej Nr 1, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta C. na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 18 ust.1 pkt 2, 106 ust. 1, ust. 3a, art. 110 ust. 8 i art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej od dnia 1 października 2006 r. (Dz. U. Nr 135, poza. 950) i art. 108 § 1 k.p.a., przyznał T.W. zasiłek stały dla osoby samotnej w okresie od [...] do [...] w wysokości [...] zł . W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż strona spełnia ustawowe warunki do przyznania pomocy, jej wysokość zaś stanowi różnicę między ustawowym kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej tj. 477 zł, a posiadanym dochodem netto tj. [...] zł. Pismem z dnia [...] skarżący odwołał się od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. W odwołaniu prosił o ponowne rozpoznanie jego wniosku z uwzględnieniem wyrównania tzn. przyznania zasiłku od daty, z jaką Sąd Rejonowy zaliczył skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności tj. od [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] na mocy art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 37 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 6 pkt 1 oraz art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazując na treść art. 37 ustawy o pomocy społecznej, stwierdził, ze zasiłek stały przysługuje osobie pełnoletniej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód nie przekracza kwoty 477 zł. Powołując się na treść art. 106 ust. 3 w/w ustawy stwierdził, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Skarżący nie godząc się z tą decyzją pismem z dnia [...] wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze akcentuje, że według jego oceny już w [...] spełniał kryteria określone w art. 7 pkt. 2- 15 ustawy o pomocy społecznej (był [...]), w tym czasie zasiłek stały więc mu przysługiwał. Został wprowadzony w błąd zarówno przez pracownice MOPS jak i Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności, w instytucjach tych otrzymał bowiem informację, iż stałe świadczenie przysługuje tylko osobom posiadającym umiarkowany stopień niepełnosprawności i składanie wniosku przez osobę, która posiada [...] - do jakiego wówczas [...] - jest bezcelowe. W toku rozprawy pełnomocnik skarżącego podał, że wniosek, na podstawie którego zapadły obie decyzje był złożony po raz pierwszy oraz, że nie ma dowodu na wcześniejsze domaganie się zasiłku stalego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że tylko w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części. Gdy zaś ustali istnienie przesłanek z art. 156 k.p.a., wówczas stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Jednocześnie na mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż zarzuty skargi nie są zasadne. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu. Zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U Nr 64, poz. 593) zasiłek stały przysługuje osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W świetle przywołanego przepisu osoba ubiegająca się o przyznanie wskazanej formy świadczenia z pomocy społecznej musi kumulatywnie spełnić przesłanki wskazane w przywołanym przepisie, jak również w jej przypadku nie może wystąpić żadna z okoliczności negatywnych wymienionych w art. 37 ustawy o pomocy społecznej. Osoba ubiegająca się o zasiłek stały musi być osobą całkowicie niezdolną do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, co oznacza, że albo ukończyła 60 rok życia (kobieta) lub 65 rok (mężczyzna), albo też legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, względnie innym orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy. Dodatkowo osoba taka musi spełniać wymogi w zakresie dochodów, otóż jej dochód jak również dochód na osobę w rodzinie nie może przekraczać kryterium dochodowego przewidzianego na osobę w rodzinie. Zgodnie z brzmieniem art. 8 ust. 1 cytowanej ustawy prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 477 zł. W rozpatrywanej sprawie przywołane przepisy nie stanowią przedmiotu sporu między skarżącym a organami administracji, natomiast rozbieżność stanowisk sprowadza się do ustalenia okresu za jaki zostało przyznane to świadczenie. Skarżący w odwołaniu od zaskarżonej decyzji jak i w skardze do sądu wnosi o przyznanie zasiłku stałego od daty, z jaką Sąd Rejonowy w C. zaliczył skarżącego do [...] stopnia niepełnosprawności tj. od [...]. Zgodnie z uregulowaniem zawartym w art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej – świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Ustawa uzależnia zatem prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, od wniosku strony, mogą być one przyznane dopiero od miesiąca, w którym ten wniosek został złożony wraz z wymaganą dokumentacją. Tymczasem poza sporem pozostaje, że skarżący wystąpił z wnioskiem dopiero w [...] (jest to pierwszy wniosek złożony w sprawie przyznania zasiłku stałego) a zatem organy trafnie oceniły, że świadczenie to przysługuje skarżącemu od miesiąca [...]. Ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje żadnych odstępstw od powyższej zasady. W oparciu o obowiązujące przepisy nie jest więc możliwym uwzględnienie wniosku o nadpłacenie zasiłki stałego od dnia, z którym zaliczono skarżącego do [...] stopnia niepełnosprawności. Nie sposób się zgodzić również z twierdzeniem skarżącego zawartym w skardze, iż już we [...] spełniał on ustawowe kryteria uprawniające go do otrzymania zasiłku stałego. Skarżący twierdzenia te opiera na spełnieniu kryteriów art. 7 ust. 2-15 ustawy o pomocy społecznej. W artykule tym wymienione są najczęstsze powody przyczyniające się do powstania trudnych sytuacji życiowych, które uprawniają do korzystania z pomocy społecznej. Powodami tymi bez wątpienia są bezrobocie i długotrwała ciężka choroba. Wśród świadczeń przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej wiele adresowanych jest do osób bezrobotnych, zwłaszcza pomoc pieniężna i rzeczowa na ekonomiczne usamodzielnienie, która ułatwić może rozpoczęcie działalności gospodarczej czy przekwalifikowanie zawodowe. Za osoby rezygnujące z pracy z powodu sprawowania opieki nad osobą bliską mogą być opłacane składki na ubezpieczenie zdrowotne. Bezrobotnym może być ponadto udzielone wsparcie w postaci różnych zasiłków, biletu kredytowanego, pracy socjalnej i specjalistycznego poradnictwa. Pozostawanie [...] nie stanowi jednak przesłanki warunkującej przyznanie zasiłku stałego. Jak już wskazano wyżej przesłanki od których zależy przyznanie zasiłku stałego określone są art. 37 ustawy o pomocy społecznej są nimi pełnoletniość, całkowita niezdolność do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności i kryterium dochodowe określone w ustawie. Skarżący spełniał wszystkie wymogi określone w tym artykule dopiero od uprawomocnienia się wyroku z dnia [...], czyli od [...]. Wniosek zaś złożył w miesiącu [...] i od tegoż miesiąca świadczenie to zostało mu przyznane. Nie mógł go zatem otrzymać w okresie, w którym był zaliczony do [...] stopnia niepełnosprawności. Co prawda wyrok Sądu Rejonowego w C. – Sądu Pracy z dnia [...], sygn. [...] zaliczył go do [...] stopnia niepełnosprawności od [...], wszak dla bytu świadczenia nie ma to znaczenia, bo liczy się data złożenia wniosku o jego przyznanie. Świadczenie to bowiem jest świadczeniem przyznawanym na wniosek, a nie z urzędu. Skarżący nie wykazał, aby uczynił to wcześniej niż w [...]. Tej treści twierdzenia pojawiły się dopiero w skardze, podczas gdy w aktach administracyjnych brak jest na tę okoliczność jakichkolwiek dowodów. Skoro nadto brak było tego zarzutu w odwołaniu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwolnione było z jego badania i oceny. Dlatego wywód o wcześniejszym złożeniu (usiłowaniu) wniosku o zasiłek stały i błędnym pouczeniu przez urzędników jest gołosłowny i spóźniony. Z akt administracyjnych wynika jedynie, że po zapadnięciu wspomnianego wyroku skarżący zwrócił się do właściwego organu o wydanie nowej decyzji, co było zbędne, a co spowodowało złożenie wniosku w sprawie miesiąc później. Jeżeli nastąpiło to na skutek wadliwego pouczenia, możliwe jest żądanie odszkodowania w innym trybie. Podobnie jak w przypadku szkody poniesionej na skutek przedłużającego się postępowania w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności. W tym jednak wypadku trzeba mieć na uwadze istnienie instytucji przeciwdziałających temu, a to skargi na bezczynność, czy skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie mógł tych okoliczności uwzględnić. Na koniec należy wyjaśnić, iż istotnie może wystąpić swego rodzaju kolizja pomiędzy datą ustalenia stopnia niepełnosprawności, a możliwością złożenia wniosku o zasiłek stały. Jednakowoż przede wszystkim trzeba mieć na uwadze, że owo świadczenie nie jest przyznawane automatycznie, a tylko na wniosek (nie jest obligatoryjne), nadto że skarżący podania nie złożył w dacie wszczęcia postępowania przed sądem pracy. Omawiana kolizja została usunięta przez orzecznictwo tylko w przypadkach kontynuacji świadczeń po ustaniu dotychczasowego stopnia niepełnosprawności i ustaleniu nowego. W konsekwencji tych wywodów zaskarżona decyzja odpowiada prawu materialnemu i procesowemu, wobec czego należało oddalić skargę w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.