IV SA/Wr 631/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Protokolant Anna Rudzińska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 lutego 2008 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 99 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym /Dz.U. Nr 164, poz. 1365/ oraz § 40 ust. 2 pkt 3 Regulaminu Studiów w Uniwersytecie W.; Dziekan Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu W. skreślił A.R. z listy studentów 4 roku 8 semestru niestacjonarnych studiów jednolitych magisterskich na Kierunku Prawo z powodu niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż w ciągu 10 dni od dnia otrzymania ponaglenia na konto nie wpłynęła należna opłata. Zgodnie z § 40 ust. 2 pkt 3 Regulaminu Studiów w związku z § 3 ust. 5 Zasad wnoszenia opłat student może być skreślony z listy studentów. W odwołaniu z dnia 16 sierpnia 2007r. od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i ponowne wpisanie na listę studentów niestacjonarnych studiów prawa. Wskazał, iż w trakcie semestru letniego 06/07 dokonał ratalnych wpłat na indywidualne konto "w wysokości 400 zł i 400 zł". W dniu 10 lipca 2007r. wpłacił kolejną ratę w wysokości 500 zł a w dniu złożenia odwołania przelał na konto 600 zł regulując w całości należne uczelni opłaty. Wyjaśnił, iż nieuiszczenie w stosownym terminie wszystkich opłat było spowodowane tym, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i drobną działalność gospodarczą, z tytułu której ponosi wysokie miesięczne koszty. Z tytułu świadczonych usług nie otrzymuje od niektórych klientów należnej zapłaty w ustalonych terminach co stanowi nierozwiązywalny problem dla wielu osób prowadzących działalność gospodarczą. Dodał, że dotychczasowe opłaty za studia były pokrywane z dochodu netto i nie pochodziły z innych źródeł np.: kredytu bankowego czy fundowanego stypendium. Na skutek wypadku drogowego, w którym uczestniczył jadąc do pracy w dniu 20 czerwca br jego samochód /będący narzędziem pracy/ uległ zniszczeniu. Został zmuszony do zaciągnięcia kredytu konsumpcyjnego na zakup nowego pojazdu. Z tego kredytu pochodzi zaległa rata należna uczelni. Rektor Uniwersytetu W. decyzją z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym /Dz.U. Nr 164, poz. 1365/, utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu W. z dnia [...] Nr [...] o skreśleniu skarżącego z listy studentów – na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym – niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów w określonym terminie Dziekan prawidłowo podjął decyzję o skreśleniu skarżącego z listy studentów /art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym/. Wobec niewniesienia opłaty skarżący nie spełnił warunków do uzyskania wpisu na następny semestr. W ocenie organu odwoławczego wskazane w odwołaniu przyczyny nie uzasadniają uchylenia decyzji. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił rażące naruszenie przepisów w postępowaniu odwoławczym. Podniósł, iż organ odwoławczy nie rozpoznał odwołania w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 kpa. Działając umyślnie i lekceważąc skarżącego dopuścił się także naruszenia art. 36 § 1 i § 2 kpa bowiem w trakcie postępowania odwoławczego nie otrzymał zawiadomienia, o którym mowa w tym przepisie. Organ odwoławczy roszcząc sobie prawo do dowolnego ustalania terminów zakończenia postępowania wywołał nieodwracalne skutki mające wpływ na sytuację prawną i życiową skarżącego w okresie najbliższych trzech lat. Nie znając treści decyzji organu odwoławczego skarżący nie mógł we wrześniu br wszcząć postępowania administracyjnego dotyczącego przeniesienia na inną uczelnię i kontynuowania studiów na roku V w roku akademickim 2007/2008 z powodu upływu terminu do wszczęcia takiego postępowania tj. przed rozpoczęciem roku akademickiego. Ponadto organ odwoławczy zwlekając z wydaniem decyzji administracyjnej zmusił skarżącego do rocznej przerwy w odbywaniu studiów oraz naraził na dodatkowe wydatki związane z przedłużeniem okresu studiów na innej uczelni w latach 2008 – 2010. Dalej skarżący wskazuje, iż w dniu 9 października 2007r. zwrócił się do Prodziekana Wydziału Prawa o wyrażenie zgody na reaktywację w prawach studenta jednakże z powodu upływu w/w terminu otrzymał decyzję negatywną. W dniu 17 października złożył podanie o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednakże do dnia złożenia niniejszej skargi nie otrzymał pisemnej odpowiedzi poza krótką informacją telefoniczną, że odpowiedź jest negatywna ponieważ jest "recydywistą". Skarżący nadmienia, że na dzień złożenia skargi nie ma żadnych zobowiązań finansowych wobec Uniwersytetu. Opłaty za studia w roku akademickim 2006/07 wnosił ratami /zgodnie z Uchwałą Wydziału z września 2006r./. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przywrócenie praw studenta, zapewniając, że opłaty związane z odbywaniem studiów na ostatnich latach będzie regulował w terminie. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo przedstawił tok studiów skarżącego. Podkreślił, że skarżący praktycznie po każdym semestrze był skreślony z listy studentów. Władze uczelni za każdym razem wykazywały maksimum dobrej woli anulując skreślenie. Skarżący przyzwyczaił się, że pomimo łamania terminów do składania indeksu czy dokonywania wpłat za studia w terminie, władze zawsze anulowały skreślenie dając szanse na ukończenie studiów. Zarzut podnoszony w skardze jakoby skarżący nie miał szans na zdobycie wykształcenia jest daleko niestosowny. Studia na kierunku prawa są studiami jednolitymi pięcioletnimi, czas studiowania skarżącego jest imponujący /16 lat/. Skarżący wielokrotnie osobiście i telefonicznie kontaktował się z Rektorem, usiłując wymóc korzystną dla siebie decyzję. Rektor używając w stosunku do skarżącego słowa recydywista nie miał na celu obrażenia skarżącego. Skarżący znaczenie tego słowa zrozumiał dosłownie i zinterpretował je na swoją korzyść. Etymologia słowa recydywa wywodzi się z języka łacińskiego i oznacza między innymi "powtórny" i w tym znaczeniu zostało one użyte w stosunku do skarżącego. Zważywszy na dość długi okres studiowania użycie tego słowa wydaje się być zasadne. Ponadto zauważa, że zapewnienie skarżącego w kwestii terminowego dokonywania opłat to czysty formalizm, gdyż jak wykazują dowody, skarżący nigdy nie przestrzegał ustalonych przez uczelnię terminów. W postępowaniu odwoławczym nie został naruszony przepis art. 35 § 1 kpa przy wydawaniu decyzji odwoławczej. Odwołanie skarżącego doręczone zostało w dniu 20 sierpnia 2007r. Postępowanie odwoławcze to postępowanie przed organem pierwszej instancji – gdyż tam kieruje się odwołanie – oraz postępowanie przed organem drugiej instancji. Organ pierwszej instancji może zastosować tzw. tryb samokontroli wydanej przez siebie decyzji, zgodnie z art. 132 kpa. Jeżeli jednak do tego nie dojdzie, to zobowiązany jest w terminie 7 dni przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu, co wynika z art. 133 kpa. A zatem termin miesiąca do załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym należy przedłużyć jeszcze o 7 dni, o których mowa w art. 133 kpa. Tym samym termin do rozpatrzenia sprawy przez organ drugiej instancji został zachowany, a decyzja Rektora z dnia [...] została wysłana w dniu 27 września 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W niniejszej sprawie skarżący został skreślony z listy studentów Uniwersytetu W. z powodu niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Przepis art. 30 ustawy z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. Nr 65 poz. 385 ze zm./ stanowił, iż zasady gospodarki finansowej uczelni oraz zasady i tryb uzyskiwania przez uczelnię państwową wpływów, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 2, określa Rada Ministrów w drodze rozporządzenia. Rozporządzenie takie zostało wydane przez Radę Ministrów w dniu 27 sierpnia 1991r. /Dz.U. Nr 84, poz. 380 ze zm./. W dniu 1 września 2005r. weszła w życie ustawa z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym /Dz.U. Nr 164, poz. 1365/ która w przepisie art. 275 ust. 3 stanowi, iż dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 30 ustawy o której mowa w art. 276 pkt 2, zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 95 ust. 1 i art. 105 niniejszej ustawy, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2006r. Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 1991r. oraz przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, Rektor Uniwersytetu W. w dniu [...] wydał Zarządzenie Nr [...] w sprawie wprowadzenia "Zasad wnoszenia opłat za świadczone usługi edukacyjne w Uniwersytecie W.". W § 1 zarządzenia wskazano, iż wprowadza się "Zasady wnoszenia opłat za świadczone usługi edukacyjne w Uniwersytecie Wrocławskim" zwane dalej "zasadami", stanowiące załącznik do niniejszego zarządzenia. Niniejsze zarządzenie weszło w życie z dniem 1 października 2006r. Stosownie do § 3 ust. 3 załącznika do powołanego zarządzenia, opłaty za studia o których mowa w § 1 pkt 1, student ma obowiązek uiścić w terminach: - do dnia 5 października za semestr zimowy, - do dnia 28 lutego – za semestr letni, - za pierwszy semestr w terminie 7 dni od zawarcia umowy. Z kolei w myśl § 4 ust. 2 cyt. zarządzenia w uzasadnionych przypadkach, dziekan na wniosek studenta lub doktoranta, może wyrazić zgodę na dokonanie opłat – o których mowa w § 1 pkt 1 – w ratach. Ilość rat, ich wysokość i termin wniesienia określa decyzja dziekana. Na wniosek dziekana Rada Wydziału może ustalić zasady dokonywania opłat w stałych ratach: w takim przypadku indywidualna decyzja dziekana nie jest wymagana. W dniu [...] Rada Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu W. na podstawie § 4 ust. 2 zdanie trzecie Załącznika do Zarządzenia Nr [...] Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] w sprawie wprowadzenia "Zasad wnoszenia opłat za świadczone usługi edukacyjne w Uniwersytecie W., podjęła uchwałę w sprawie zasad dokonywania w stałych ratach opłat związanych z kształceniem na studiach niestacjonarnych oraz niestacjonarnych studiach doktoranckich. W pkt 1 lit. "b" uchwały postanowiono, iż studenci studiów niestacjonarnych oraz słuchacze niestacjonarnych studiów doktoranckich /doktoranci/ mogą dokonywać opłat semestralnych, z wyjątkiem opłat za pierwszy semestr, w czterech stałych, równych ratach. W takim przypadku student, lub doktorant, ma obowiązek uiścić raty za semestr letni: - rata nr I do 28 lutego, - rata nr II do 1 kwietnia, - rata nr III do 1 maja, - rata nr IV do 1 czerwca. W przypadku nieuiszczenia w obowiązującym terminie rat student, lub doktorant, otrzymuje ponaglenie. W przypadku braku wpłaty w ciągu 10 dni od dnia otrzymania ponaglenia student, lub doktorant, może być skreślony z listy studentów, lub doktorantów /pkt 5 uchwały/. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, pismem z dnia 21 czerwca 2007r. Prodziekan Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu W. wezwał skarżącego do uiszczenia zaległej opłaty za studia, w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania – pod rygorem skreślenia z listy studentów. Powyższe ponaglenie skarżący otrzymał w dniu 27 czerwca 2007r. Ponieważ skarżący nie uiścił zaległej opłaty w terminie, decyzją Prodziekana Wydziału Prawa z dnia [...] został skreślony z listy studentów niestacjonarnych studiów jednolitych magisterskich na Kierunku Prawa. W piśmie z dnia 16 sierpnia 2007r. skarżący podał, iż w trakcie semestru letniego 06/07 dokonał ratalnych wpłat na indywidualne konto w wysokości 400 zł i 400 zł. W dniu 10 lipca 2007r. dokonał kolejnej wpłaty w wysokości 500 zł /.../. W dniu złożenia niniejszego odwołania przelał na indywidualne konto kwotę 600 zł regulując w całości należne uczelni opłaty. Skarżący więc nie uiścił opłaty za studia w pełnej wysokości, w terminie określonym uchwałą Rady Wydziału Prawa z dnia [...]. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie wniesienie opłaty w części należy traktować na równi z jej brakiem. Można tu posiłkować się poglądem wyrażonym w orzecznictwie sądów administracyjnych, według którego nieuiszczenie wpisu w całości jest brakiem powodującym odrzucenie skargi. Skoro skarżący opłaty nie uiścił decyzję o skreśleniu podjęto prawidłowo /art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym/. Z tych względów nie mają znaczenia zarzuty skargi w kwestii "rażącego naruszenia przepisów w postępowaniu odwoławczym" podtrzymane w piśmie procesowym z dnia 13 lutego 2008r. złożonym na rozprawie. We wspomnianym piśmie procesowym skarżący wniósł o uchylenie decyzji Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] odmawiającej przyjęcia na IV rok niestacjonarnych studiów prawa. Zgodnie z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm./ Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest niezbędne do końcowego jej załatwienia. Przepis ten jednakże nie mógł znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. W istocie rzeczy bowiem odmowa przyjęcia na IV rok niestacjonarnych studiów prawa nie mieści się w pojęciu " w granicach danej sprawy" gdyż dotyczy ona innego przedmiotu: skreślenia z listy studentów. Nie ogranicza to możliwości kwestionowania tego orzeczenia w trybie określonym w pouczeniu decyzji ostatecznej. Wobec powyższego skargę jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw prawnych należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.