VI SA/Wa 2270/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2008 r. sprawy ze skargi E. F. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...], Minister Sprawiedliwości, po rozpoznaniu odwołania skarżącej E. F. od uchwały nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] - działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 75j ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.) - utrzymał w mocy ww. uchwałę Komisji Egzaminacyjnej. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca w dniu [...] czerwca 2007 r. przystąpiła do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką przed Komisją Egzaminacyjną do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w [...]. Uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. ww. Komisja Egzaminacyjna ustaliła wynik egzaminu konkursowego na 188 punktów, co zgodnie z przepisem art. 75i ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze oznaczało negatywny wynik tego egzaminu. W dniu 31 lipca 2007 r. skarżąca wniosła odwołanie od powyższej uchwały Komisji Egzaminacyjnej do Ministra Sprawiedliwości. Wnosząc o zmianę wskazanej uchwały i uznanie, że skarżąca uzyskała pozytywny wynik egzaminu konkursowego, Skarżąca zarzuciła nieprawidłowe dokonanie oceny udzielonych odpowiedzi na pytania testowe: nr 46 dotyczące problematyki z postępowania karnego, nr 149 dotyczące problematyki z prawa handlowego, nr 86 dotyczące problematyki wynikającej z kodeksu cywilnego. Skarżąca nie zgodziła się ze wskazanymi jako prawidłowe odpowiedziami na pytania testowe, powołując w uzasadnieniu odwołania szczegółowe argumenty mające świadczyć o prawidłowości udzielonych przez nią odpowiedzi na karcie odpowiedzi. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...] - utrzymał w mocy ww. uchwałę Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] czerwca 2007 r. W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, iż dokonał szczegółowej analizy przeprowadzonego egzaminu, zarówno prawidłowości jego przygotowania (w tym przygotowania testu egzaminacyjnego), jak również przebiegu samego egzaminu. W wyniku tej analizy Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż nie doszło do naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. z 2005 r. Nr 258, poz. 2160 ze zm.), zaś egzamin przeprowadzono zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze. Minister wskazał, iż z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół, również uchwała Komisji Egzaminacyjnej została podjęta zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Organ II instancji podkreślił także, iż test egzaminacyjny, który rozwiązywali kandydaci, w pełni odpowiadał kryteriom określonym w art. 75i ust. 1 oraz art. 75a ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze. Minister podniósł, iż w ramach postępowania odwoławczego dokonał również ponownego przeliczenia punktów, w wyniku czego ustalono, iż uchwała Komisji Egzaminacyjnej jest w tym zakresie w pełni prawidłowa, zaś skarżąca uzyskała z egzaminu konkursowego 188 punktów, co stanowi wynik negatywny. Minister Sprawiedliwości w ramach swojej merytorycznej oceny decyzji dokonał szczegółowej analizy zarzutów skarżącej dotyczących poszczególnych pytań testowych podniesionych w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] lipca 2007 r., a dotyczących pytań nr 46, nr 149, nr 86. W konsekwencji organ uznał, iż zarzuty strony skarżącej są bezzasadne. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał zarówno na podstawę prawną swojego stanowiska, jak i odniósł się do przedstawionych przez skarżącego poglądów doktryny. Biorąc pod uwagę przedstawione stanowisko organ uznał, iż niezasadne są zarzuty skarżącej odnośnie wadliwości pytań testowych nr 46, nr 149, nr 86. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości kwestionowane przez skarżącą pytania zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. W tej sytuacji organ uznał, iż prawidłowo ustalono wynik egzaminu skarżącej, co w konsekwencji pozwala na stwierdzenie, na podstawie art. 75 i ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze, że wynik egzaminu konkursowego jest negatywny. W dniu 28 listopada 2007 r. skarżąca, działając za pośrednictwem organu - wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie zgodnie z wnioskiem zawartym w petitum odwołania z dnia 31 lipca 2007 r. W uzasadnieniu skargi strona podtrzymała swoje dotychczasowe, szczegółowo przedstawione w odwołaniu - zarzuty dotyczące pytań testowych nr 149, i nr 86. podnosząc, że w jej ocenie pytania zostały sformułowane wadliwie, w sposób uniemożliwiający udzielenie jednej prawidłowej odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ ponownie ustosunkował się szczegółowo do zarzutów dotyczących poszczególnych pytań testowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także p.p.s.a.). W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga E. F. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. nie narusza przepisów prawa w sposób mogący mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy. Zdaniem Sądu Minister Sprawiedliwości dokonał szczegółowej analizy dokumentów przekazanych przez Komisję Egzaminacyjną. Minister w ramach przeprowadzonej procedury odwoławczej dokonał także ponownego sprawdzenia ilości punktów uzyskanych przez skarżącego i stwierdził, iż wynik ustalony przez Komisję Egzaminacyjną jest prawidłowy, zatem skarżący uzyskał z egzaminu 188 punktów. Zgodnie z art. 75i ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, egzamin konkursowy polega, na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Natomiast art. 75i ust. 3 cyt. ustawy stanowi, iż pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów. Z kolei przepis art. 75j ust. 1 i 2 w/w ustawy stanowi, że po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego, komisja ustala wynik zdającego w drodze uchwały i wynik ten ogłasza, a od uchwały Komisji Egzaminacyjnej służy zdającemu odwołanie do Ministra Sprawiedliwości dotyczące wyniku jego egzaminu. Z przedstawionych wyżej przepisów wynika zatem, iż zakres odwołania obejmuje kontrolę prawidłowości ustalenia wyniku egzaminu, w tym ilości uzyskanych punktów. Celem kontroli organu rozpatrującego odwołanie jest także sprawdzenie, czy zostały spełnione wszystkie wymogi formalne związane z procedurą oceniania testu egzaminacyjnego i obliczania ilości punktów. W tym miejscu należy wyraźnie stwierdzić, iż skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska wyrażonego m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 2108/06, z którego wynika, iż w zakresie kognicji sądu administracyjnego nie mieści się ocena prawidłowości dokonanej przez Ministra Sprawiedliwości interpretacji odpowiedzi na pytania testowe, udzielonych przez osobę odwołującą się od uchwały komisji egzaminacyjnej ustalającej wynik egzaminu. Zdaniem Sądu przyjęcie powyższej tezy uniemożliwia bowiem dokonanie rzetelnej i pełnej oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji administracyjnej wydanej w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką. O ile zgodzić się można ze twierdzeniem, iż nie jest rolą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ponowne sprawdzanie testu egzaminacyjnego przeprowadzonego w ramach konkursu na aplikację, o tyle trzeba wyraźnie zauważyć, że sąd administracyjny nie może abstrahować w ramach przeprowadzanej kontroli sądowoadministracyjnej od konkretnych zarzutów merytorycznych sformułowanych przez stronę skarżącą w zakresie poszczególnych pytań testowych. W ocenie Sądu tak przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji nie odnosiłaby się w ogóle do meritum skargi, czyniąc ustawową możliwość odwołania do sądu od decyzji Ministra Sprawiedliwości wyłącznie formalnym uprawnieniem, niedającym stronom de facto jakichkolwiek możliwości zweryfikowania ewentualnych błędów zaistniałych w toku przeprowadzonego egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką. Sąd nie może w ramach kontroli ograniczać się wyłącznie do zbadania, czy Komisja Egzaminacyjna, a następnie Minister Sprawiedliwości poprawnie podliczyli punkty, czy też nie naruszyli innych proceduralnych wymogów konkursowych, a także nie może poprzestać na generalnym ustaleniu, że Minister ustosunkował się do zarzutów strony skarżącej, nie badając przy tym w ogóle, czy argumenty użyte przez ten organ dla uzasadnienia wydanej decyzji - odpowiadają prawu. Należy zauważyć, iż powyższe stanowisko Sądu znajduje potwierdzenie m. in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 310/07. Skarżąca w skardze wniesionej do Sądu zarzuciła, iż organy obu instancji nieprawidłowo ustaliły wynik egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką z uwagi na niewłaściwą ocenę odpowiedzi udzielonych na pytania nr: 149 i 86. Należy wskazać, iż skarżąca odstąpiła w skardze od zarzutu niewłaściwej oceny udzielonej na pytanie nr 46, który to zarzut podnosiła w trakcie postępowania administracyjnego. Trafnym jest zarzut skarżącej odnoszący się do pytania nr 149. Ww. pytanie zostało bowiem sformułowane wadliwie, bo z naruszeniem art. 75i pkt 1 powołanej ustawy. Pytanie dotyczy bowiem umowy między spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, zaś w pytaniu jest mowa o organie, który w tego rodzaju spółce nie występuje. Kodeks spółek handlowych rozróżnia bowiem pojęcie "zgromadzenie wspólników" i "walne zgromadzenie" przypisując je odpowiednio spółce z ograniczoną odpowiedzialnością i spółce akcyjnej. Powyższa wadliwość nie miała jednak wpływu na wynik sprawy i jako taka nie mogła skutkować uwzględnieniem skargi. Skarżąca uzyskała bowiem wynik 188 pkt tj. o 2 pkt mniej, niż wymagane dla uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu, a zarzut odnoszący się do pytania nr 86 jest zarzutem nietrafnym. Jeśli chodzi o pytanie testowe nr 86, należy wskazać, iż w spornym teście brzmiało ono następująco: "86. Z pokwitowania zapłaty sumy dłużnej: A. nie wynika domniemanie zapłaty należności ubocznych; B. wynika domniemanie zapłaty należności ubocznych; C. nie wynika domniemanie spełnienia świadczeń okresowych wymagalnych wcześniej." Na pytanie nr 86 skarżąca udzieliła odpowiedzi "C", natomiast - jak słusznie wskazał organ - zgodna z kluczem odpowiedzi jest odpowiedź "B", co wynika z unormowania ustawowego zawartego w przepisie art. 466 KC. Treść tego artykułu formułuje dwa domniemania. Pierwsze, iż z pokwitowania zapłaty dłużnej sumy wynika domniemanie zapłaty należności ubocznych. Drugie, iż pokwitowania świadczenia okresowego wynika domniemanie, że spełnione zostały również świadczenia okresowe wymagalne wcześniej. Należy zgodzić się z argumentacją organu, iż treść zdania pierwszego powołanego artykułu odnosi się do wszelkiego rodzaju świadczeń, a więc zarówno okresowych, jak i nie mających charakteru okresowych. Tym samym jeżeli w treści pytania nie wyłączono wprost świadczeń okresowych, odnosi się ono do obydwu rodzajów świadczeń, co przesądza, że jedyną poprawną odpowiedzią na pytanie nr 86 jest odpowiedź "B". W ocenie Sądu przedstawiona w skardze argumentacja odnosząca się do ww. pytania świadczy o tym, iż skarżąca wykazując znajomość odpowiednich przepisów prawnych, jednocześnie dokonywała ich interpretacji jedynie w kierunku zgodnym ze swoimi założeniami, nie przywiązując wagi do faktu, iż przepisy na podstawie których powstały zaskarżone pytania testowe każdorazowo wprost regulowały poruszane kwestie prawne. W tym zatem zakresie zarzuty skargi są bezzasadne. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż w sprawie nie doszło do naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym w świetle art. 145 §1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi. Z tych względów Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.