I SA/Kr 14/07

Sygn. akt I SA/Kr 14/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 lutego 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Beata Cieloch, Sędzia: WSA Anna Znamiec, Asesor: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2008r., sprawy ze skargi Kompanii W. S.A. w K., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 340 zł ( trzysta czterdzieści złotych 00/100). I SA/Kr 14/07 UZASADNIENIE W dniu [...[ października 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął wobec Kompanii W. S.A. z siedzibą w K. postępowanie egzekucyjne w oparciu o wystawiony przez Burmistrza Miasta w dniu [...] tytuł wykonawczy nr [...] Przedmiotem prowadzonej egzekucji administracyjnej były zaległości z tytułu opłaty eksploatacyjnej należnej za III i IV kwartał 2002 r. oraz za I kwartał 2003 r. Powyższe zobowiązania zostały przejęte od N. Spółki W. S.A. Pismem z dnia [...] października 2005 r. strona skarżąca zgłosiła w trybie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty na prowadzoną egzekucję administracyjną podnosząc, że w przypadku opłaty eksploatacyjnej należnej za III kwartał 2002 r. wierzyciel zażądał zaspokojenia już uregulowanych należności, gdyż postanowieniem z dnia [...] Burmistrz zaliczył na poczet tego zobowiązania oraz naliczonych odsetek za zwłokę wpłaty dokonywane przez Spółkę i to w wysokości wyższej niż wynikała z decyzji, natomiast w przypadku opłaty należnej za IV kwartał 2002 r. – zapłaty odsetek za zwłokę za okres od 1 lutego do 17 października 2003 r., w którym ich naliczanie zostało wyłączone z mocy prawa (art. 54 § 1 pkt 7 i § 3 Ordynacji podatkowej oraz § 9 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, dokonywania zaokrągleń oraz zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (Dz. U. nr 240, poz. 2063)). Powołując się na art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o zajęcie w trybie postanowienia stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów. W odpowiedzi na powyższe Burmistrz działający w roli wierzyciela wydał postanowienie z dnia [...] znak [...], którym uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione. Na przedmiotowe postanowienie Kompania W. S.A. wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W związku z powyższym kolejnym postanowieniem datowanym na dzień [...], znak [...] Burmistrz ponownie uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione. Zapadłym rozstrzygnięciem wierzyciel szczegółowo i merytorycznie ustosunkował się do zarzutów Spółki dokonując odmiennej wykładni art. 54 § 1 pkt 7 i § 3 Ordynacji podatkowej oraz § 9 pkt 2 cytowanego rozporządzenia Ministra Finansów, a w przypadku opłaty eksploatacyjnej należnej za III kwartał 2002 r. wyrażając inny niż podatnik pogląd odnośnie do skutków prawnych jakie należy wywodzić z decyzji wydanych przez wierzyciela i Ministra Środowiska. Pismem z dnia [...] lipca 2006 r. Spółka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wierzyciela. W wyniku jego rozpoznania Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...], nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia SKO powołując się na treść art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanęło na stanowisku, że nie jest uprawnione do merytorycznego wypowiedzenia się w sprawie zgłoszonych zarzutów, gdyż działając jako organ egzekucyjny nie jest władne do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a zarzuty zobowiązanej spółki skierowane są, zdaniem organu II instancji, właśnie na badanie powyższych kwestii. Z takim stanowiskiem strona nie zgodziła się wnosząc od powyższego postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i podnosząc zarzut naruszenia art. 20 § 1, art. 33 pkt 1 i 3 oraz art. 34 § 2 i § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem skarżącej Spółki niezasadne jest stanowisko Kolegium, iż brak jest podstaw do merytorycznego rozpoznania zgłoszonych zarzutów. W niniejszej sprawie bowiem SKO nie działa jako organ egzekucyjny tylko jako organ wyższego stopnia względem wierzyciela, czyli Burmistrza, a skoro tak, to nie odnosi się do niego zakaz określony w art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej. W ocenie strony skarżącej SKO uprawnione jest do rozpatrzenia zgłoszonych zarzutów, a uchylenie się od tego obowiązku winno skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko, że w niniejszej sprawie działa w charakterze organu egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga jest w pełni uzasadniona. Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Mając powyższe na uwadze trzeba zaznaczyć, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrujące zażalenie na postanowienie wierzyciela w przedmiocie stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej działa w roli organu egzekucyjnego i czy w związku z tym ma do niego zastosowanie art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując się na treść art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanęło bowiem na stanowisku, że nie jest uprawnione do merytorycznego wypowiedzenia się w sprawie zgłoszonych zarzutów, gdyż działając jako organ egzekucyjny nie jest władne do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a zarzuty zobowiązanej spółki skierowane są, zdaniem SKO, właśnie na badanie powyższych kwestii. Rozważania należy zacząć od stwierdzenia, że art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje dwa rozstrzygnięcia mające formę postanowienia, a zmierzające do załatwienia sprawy zgłoszonych zarzutów. Jest to postanowienie w sprawie zgłoszonych na podstawie art. 33 cytowanej ustawy zarzutów (§ 4), które wydaje organ egzekucyjny oraz postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów (§ 1). Na obydwa postanowienia służy zażalenie. Postanowienie organu egzekucyjnego musi być poprzedzone ostatecznym postanowieniem wierzyciela. Analiza art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej, który stanowi m. inn. że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym w zestawieniu z brzmieniem art. 33 § 1 i § 2 oraz art. 34 § 1 cytowanej ustawy prowadzi do wniosku, że możliwe jest oparcie zarzutu na twierdzeniu, że obowiązek nie istnieje lub nie jest wymagalny, jednakże zarzut ten wywoła zamierzony skutek wówczas, gdy fakt ten zostanie przyznany przez wierzyciela w trybie art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej. Jego postanowienie w tej materii wiąże bowiem organ egzekucyjny rozpatrujący zgłoszone zarzuty - art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2000 r., III SA 2571/99). W sytuacji więc, gdy w toku postępowania egzekucyjnego zostanie zgłoszony zarzut oparty na art. 33 § 1 lub § 2 cytowanej ustawy, to organ egzekucyjny nie jest uprawniony do samodzielnego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Ma natomiast obowiązek wystąpienia do wierzyciela o wyrażenie stanowiska co do kwestii istnienia lub wymagalności zobowiązania. Dopiero po uzyskaniu od niego takiego stanowiska w formie ostatecznego postanowienia wydaje swoje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów o treści uwarunkowanej uprzednio wyrażonym stanowiskiem wierzyciela. Z powyższego wynika, że zakaz badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym dotyczy wyłącznie organu egzekucyjnego związanego w tej materii stanowiskiem wierzyciela wyrażonym we właściwej formie. Odnosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie zastosowało art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niezasadnie postawiło się w roli organu egzekucyjnego, do którego odnosi się zakaz wyrażony w tym przepisie, unikając tym samym merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów zobowiązanego i do oceny tych zarzutów dokonanej przez organ I instancji, czym naruszyło przepisy prawa procesowego w postaci art. 7, 77 i 107 k.p.a., gdyż nie wyjaśniło wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem nie postanowienie organu egzekucyjnego wydane w trybie art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej, ale postanowienie wierzyciela, o którym mowa w art. 34 § 1 tejże ustawy. Nie budzi zatem wątpliwości, że organem właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienie wierzyciela wyrażające stanowisko w zakresie zarzutów jest właściwy dla tego wierzyciela organ wyższego stopnia, o którym mowa w art. 17 kodeksu postępowania administracyjnego, a nie organ egzekucyjny – jak twierdzi SKO. Zajmowanie stanowiska w sprawie istnienia i zasadności obowiązku poddanego egzekucji przez organ egzekucyjny jako drugą instancję nie dałoby się pogodzić z zakazem wynikającym z art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej i doprowadziłoby do sytuacji, w której niemożliwa byłaby instancyjna kontrola postanowienia wierzyciela (por. postanowienie NSA z dnia 24 maja 2004 r., FW 4/2004 LEX nr 160593). W niniejszej sprawie bezspornym jest, że organem wyższego stopnia dla Burmistrza jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Jednocześnie należy podkreślić, że organami egzekucyjnymi w sprawie są wyłącznie Naczelnik Urzędu Skarbowego oraz Dyrektor Izby Skarbowej, jako organ II instancji. Podkreślić należy, że sądy administracyjne powołane zostały do kontrolowania (oceny) działalności administracji publicznej, a nie do zastępowania organów administracji w procesach administrowania. Sąd na skutek zaskarżenia aktu lub czynności (bezczynności) organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie skontrolować (ocenić) działalność tego organu. Brak merytorycznego rozstrzygnięcia organu II instancji polegającego na dokonaniu oceny stanowiska wierzyciela odnośnie do wniesionych zarzutów na postępowanie egzekucyjne oraz zaprezentowaniu swoich poglądów w tej materii uniemożliwia Sądowi dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia pod kątem stwierdzenia, czy zarzuty wniesione przez zobowiązanego w trybie art. 33 ustawy egzekucyjnej są zasadne. Dokonanie oceny stanu faktycznego oraz wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów przez Sąd miałoby charakter niedopuszczalnego administrowania. Sąd ma bowiem obowiązek dokonania wyłącznie kontroli stanowiska organu pod względem jego zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego, nie zaś do rozstrzygania sprawy za organ. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 ust 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), gdyż uchybienia organu II instancji miały wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy SKO winno w pierwszej kolejności ustalić, czy zarzuty podnoszone przez zobowiązanego nie wykraczają poza ustawowe ramy zarzutów w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym i czy podnoszone przez niego kwestie nie były przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu (np. co do wysokości odsetek - w postępowaniu dotyczącym określenia wysokości zaległości podatkowej). W razie stwierdzenia, że nie ma podstaw do wydania postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu obowiązkiem organu II instancji jest merytoryczna ocena stanowiska wierzyciela zawarta w rozstrzygnięciu organu I instancji oraz merytoryczne ustosunkowanie się do zgłoszonych zarzutów przez zobowiązanego. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).