I OSK 1390/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Lu 114/08 w zakresie pkt I odrzucającego skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 lipca 2007 r. sygn. akt II SA/Lu 925/06 p o s t a n a w i a: oddalić skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 17 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Lu 114/08 w pkt I odrzucił wniesioną przez Z. W. skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 10 lipca 2007 r. sygn. akt II SA/Lu 925/06, w pkt II przyznał adwokatowi A. S. kwotę 292,80 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W obszernym uzasadnieniu Sąd zaznaczył, że podstawą wznowienia postępowania, na której opiera się skarga, jest przepis art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a."), w świetle którego można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Zarzucając nieważność postępowania w chwili wydawania zaskarżonego orzeczenia, ustanowiony w sprawie pełnomocnik wskazał na całkowity brak zdolności pokierowania przez skarżącego swoim postępowania z uwagi na chorobę psychiczną. W ocenie Sądu powyższa podstawa wznowienia nie istnieje w rzeczywistości, ponieważ wymienione w powołanym przepisie okoliczności nie wystąpiły w postępowaniu, którego wznowienia skarżący się domaga. Jak bowiem wynika z akt sprawy II SA/Lu 925/06, skarżący, pomimo choroby psychicznej i orzeczoną w związku z tym niepełnosprawnością, miał w tym postępowaniu zarówno zdolność sądową jak i procesową, ponieważ skutecznie przeprowadził ważne postępowanie przed sądem administracyjnym z jego udziałem w charakterze strony, jak też samodzielnie skutecznie podejmował czynności procesowe, m.in. inicjując postępowanie sądowoadministracyjne, składając samodzielnie pisma i wnioski procesowe. Ponadto w tym kontekście wymaga pokreślenia, iż postanowieniem Sądu z dnia 17 lipca 2007 r. ustanowiono dla skarżącego w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu profesjonalnego pełnomocnika, a zatem brak było podstaw do stwierdzenia, że skarżący nie był należycie reprezentowany. W ocenie Sądu w sprawie II SA/Lu 925/06 nie doszło do naruszenia przepisów prawa i skarżący nie był pozbawiony możności działania. Przez pozbawienie strony możności działania należy bowiem rozumieć pozbawienie strony możliwości obrony jej praw na skutek naruszenia przepisów prawa, przy czym wystąpienie tej przesłanki wznowienia wymaga wykazania związku pomiędzy naruszeniem prawa a pozbawieniem stron możliwości działania, a w omawianym przypadku takie okoliczności nie zaistniały. Sąd I instancji nie uwzględnił również argumentów dotyczących wznowienia postępowania na podstawie art. 273 § 2 ustawy, zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Pełnomocnik skarżącego wskazując powyższy przepis jako przesłankę wznowienia postępowania, nie sprecyzował tych nowych okoliczności dowodowych. Stąd, w związku z tym, że w rzeczywistości nie zachodzą powołane przyczyny wznowienia, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie zaistniała merytoryczna przesłanka do wznowienia postępowania sądowego na podstawie art. 273 § 2 p.p.s.a. W związku z powyższym, przyjmując, że przedstawione przez stronę podstawy wznowienia postępowania nie istnieją w rzeczywistości, Sąd I instancji odrzucił skargę powołując się na art. 281 P.p.s.a. Z. W. złożył skargę kasacyjną od powyższego postanowienia zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 281 w związku z art 271 pkt 2 i art. 273 § 2 P.p.s.a. z powodu odrzucenia skargi na rozprawie z uwagi na dowolne stwierdzenie, że w rzeczywistości nie istniały realne podstawy wznowienia - art. 106 § 5 P.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 k.p.c. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podważono możliwość odrzucenia skargi o wznowienie z uwagi na jej niedopuszczalność na rozprawie skoro nie została odrzucona na posiedzeniu niejawnym. Ponadto, zakwestionowano możliwość dokonywania przez Sąd oceny dowodów choroby psychicznej skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Istota skargi kasacyjnej sprowadza się do zakwestionowania kompetencji Sądu I instancji do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania na rozprawie z uwagi niedopuszczalne - w ocenie skarżącego - dokonywanie oceny dowodów w zakresie jego choroby psychicznej. Tymczasem zgodnie z art. 281 P.p.s.a., którego naruszenie zarzuca strona, na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek/skargę jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Zatem - jak wynika z treści tegoż przepisu - sąd administracyjny może odrzucić skargę o wznowienie postępowania nie tylko, w trybie art. 280 § 1 P.p.s.a., na posiedzeniu niejawnym, ale również na rozprawie na mocy art. 281 P.p.s.a. Bowiem jak wskazał trafnie Sąd I instancji, stosownie do przepisu art. 280 § 1 P.p.s.a., sąd w pierwszej kolejności dokonuje formalnej weryfikacji skargi, badając na posiedzeniu niejawnym, czy skarga wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Brak któregokolwiek z tych wymagań powoduje konieczność odrzucenia skargi. Warunek oparcia przedmiotowej skargi na ustawowej podstawie wznowienia oznacza powołanie jednej lub kilku podstaw wznowienia, wymienionych w przepisach art. 271 - 274 P.p.s.a. Jeżeli zaś wszystkie warunki formalne sąd administracyjny uzna za spełnione, skarga o wznowienie postępowania, zgodnie z art. 280 § 1 P.p.s.a., kierowana jest do rozpoznania na rozprawie. Wówczas Sąd zobowiązany jest przede wszystkim zbadać, czy skarga o wznowienie jest dopuszczalna i odrzuca skargę, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia, albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Brak ustawowej podstawy wznowienia oznacza, że podstawa ta, mimo jej wskazania w skardze, w rzeczywistości nie istnieje. Co też miało miejsce w niniejszej sprawie, gdyż wbrew twierdzeniom strony nie jest zasadne twierdzenie, iż w toku postępowania nie miała ona zdolności sądowej, procesowej, czy też nie była należycie reprezentowana. Stosownie bowiem do art. 271 pkt 2 P.p.s.a można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Określenia "zdolność sądowa" i "zdolność procesowa" użyte w tym przepisie odpowiadają treści tych pojęć przyjętej odpowiednio w art. 25 i w art. 26 P.p.s.a. W myśl przepisu art. 25 § 1 P.p.s.a. zdolność sądowa przysługuje bowiem każdej osobie fizycznej, natomiast stosownie do przepisu art. 26 § 1 ustawy zdolność procesową mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych. Skarżący, mimo istniejącej choroby, ma pełną zdolność do czynności prawnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Nie zostało bowiem w stosunku do strony orzeczone przez sąd powszechny ubezwłasnowolnienie całkowite, czy też częściowe. Tylko bowiem wówczas można by przyjąć, że skarżący nie miał nie miał zdolności sądowej lub procesowej, gdyż sądy administracyjne nie mają kompetencji do orzekania w tym zakresie. Ponadto, wbrew argumentacji skargi kasacyjnej, nie można też przyjąć, aby skarżący w toku postępowania nie był należycie reprezentowany, ponieważ na mocy postanowienia Sądu I instancji z dnia 17 lipca 2007 ustanowiono dla skarżącego w ramach prawa pomocy, profesjonalnego pełnomocnika. Trafnie zatem Sąd I instancji przyjął, iż z uwagi na brak przyczyn do wznowienia postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 367/07, skarga o wznowienie podlegała odrzuceniu na mocy art. 281 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 P.p.s.a. orzekł jak wyżej.