II FZ 284/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. i W. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 maja 2008 r. sygn. akt I SA/Po 1123/07 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi E. i W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 29 marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 r. postanawia 1) oddalić zażalenie, 2) zwrócić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem nienależnie uiszczonego wpisu od zażalenia. Postanowieniem z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1123/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił zażalenie E. i W. M. na postanowienie tego Sądu z dnia 26 lutego 2008 r. w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że zażaleniem z dnia 11 kwietnia 2008 r. skarżący reprezentowani przez radcę prawnego wnieśli o zmianę zasądzonych na ich rzecz kosztów postępowania określonych postanowieniem zawartym w punkcie II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1123/07. Z uwagi na nieuiszczenie wpisu od zażalenia, Sąd pierwszej instancji - w oparciu o art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) - odrzucił wniesiony przez stronę środek zaskarżenia. W zażaleniu na powyższe postanowienie E. i W. M. domagali się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenia niezbędnych kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skarżący wskazując na naruszenie art. 219 i art. 221 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi argumentowali, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 227 powołanej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu zaistniałego na gruncie niniejszej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania, o jakim mowa w art. 194 § 1 pkt 9 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega opłacie sądowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. Wbrew wywodom skarżących, za niedopuszczalne należy uznać odwoływanie się w takim przypadku do art. 227 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z § 2 powołanego przepisu, opłat sądowych nie pobiera się od zażaleń na zarządzenia przewodniczącego oraz postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy. Podkreślenia wymaga, że pojęcia kosztów postępowania i kosztów sądowych nie mogą być ze sobą utożsamiane. Kategoria kosztów postępowania jest pojęciem szerszym, obejmującym swym zakresem, obok kosztów sądowych (opłaty sądowe i zwrot wydatków), również inne należności wymienione w art. 205 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (np. wynagrodzenie pełnomocnika, koszty przejazdów). Konieczność rozróżnienia omawianych terminów potwierdza dodatkowo fakt, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyraźnie wyodrębnia dwa środki zaskarżenia - zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów sądowych, przewidziane w art. 227 § 1 i zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania, wskazane w art. 194 § 1 pkt 9. Jednocześnie zwrócić uwagę należy, że art. 227 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jako wyjątek od zasady powinien być interpretowany wąsko. Stanowi on bowiem odstępstwo od ogólnej reguły, zgodnie z którą strony są zobowiązane ponosić koszty postępowania związane z udziałem w sprawie, w szczególności są zobligowane do opłacania wpisów od wnoszonych przez nie zażaleń (por. art. 199 i art. 230 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Nie bez znaczenia dla przyjmowania zawężającej wykładni komentowanego przepisu pozostaje również jego umiejscowienie w rozdziale 2 ustawy zatytułowanym "Koszty sądowe", stanowiącym wyróżnioną część działu V poświęconego problematyce kosztów postępowania. W świetle przedstawionych uwag nie może ulegać wątpliwości, że zwolnienie przewidziane w art. 227 § 2 ustawy dotyczy jedynie postanowień (zarządzeń) wydanych w przedmiocie kosztów sądowych. Wyłączenie - w oparciu o analizowany przepis - obowiązku uiszczenia opłaty sądowej (wpisu) w przypadku zażaleń na postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania pozostawałoby w sprzeczności z literalnym brzmieniem tej regulacji i systematyką aktu prawnego, prowadząc tym samym do zakwestionowania racjonalności rozwiązań prawnych przyjętych przez ustawodawcę. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny uznał zaskarżone postanowienie za odpowiadające prawu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zasadnie odrzucił wniesione przez stronę zażalenie z uwagi na nieuiszczenie przez pełnomocnika skarżących należnego wpisu stałego (por. art. 221 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wyjaśnienia ponadto wymaga, że zawarte w zażaleniu żądanie zasądzenia kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie może odnieść zamierzonego skutku. Stosownie do art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 powołanej ustawy. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Zakamycze 2005, s. 527 i powołane tam postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego). Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że w przedmiotowym postępowaniu zażaleniowym opłacono wpis od zażalenia (por. k. 58 akt sądowych). Tymczasem z treści art. 220 § 4 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że zażalenie wniesione na zarządzenie przewodniczącego o pozostawieniu pisma bez rozpoznania lub na postanowienie sądu o odrzuceniu skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia oraz skargi o wznowienie postępowania - z powodu nieuiszczenia wpisu - wolne jest od wpisu sądowego. W związku z tym uiszczona w dniu 5 czerwca 2008 r. opłata sądowa w wysokości 100 zł podlega zwrotowi z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 220 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.