I SA/Wa 1785/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska Asesor WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2008 r. sprawy ze skargi Ł. W., A. S. i J. S. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa przez powiat własności nieruchomości zajętej pod drogę oddala skargę. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Ł. W., A. S. i J. S. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] stwierdzającą, że z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przeszła na własność Powiatu P. nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni [...] m-, wpisana w księdze wieczystej KW nr [...], położona w gminie P., obręb [...], zajęta pod drogę powiatową. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda Pomorski decyzją z dnia [...] marca 2007 r., działając na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.) orzekł o nabyciu z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat P. prawa własności działki nr [...] uznając, że zostały spełnione wszystkie przesłanki z tego artykułu. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Ł. W., A. S. i J. S. złożyli odwołanie, zarzucając zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa, czyli art. 7, 9 i 77 § 1 kpa. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że jako dowód wykonywania władztwa nad przedmiotową nieruchomością nie wystarczy wykazanie, iż istnieje droga nr [...] P. - M., lecz należy udowodnić, że konkretna działka była samoistnie zarządzana przez Powiat P. Ponadto odwołujący zarzucili organowi, że dotąd nie ustalono w niniejszej sprawie odszkodowania. Minister Budownictwa rozpatrując odwołanie stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu organ II instancji przytoczył treść art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. i wyjaśnił, że nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie tego przepisu nastąpiło, jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: - nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, - nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną, - nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego. Przedmiotowa działka nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła współwłasność Ł. W., A. S. i J. S. na prawach wspólności ustawowej, pozostawała we władaniu publicznoprawnym i była zajęta pod pas drogi, która na podstawie rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 11 września 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: bydgoskim, elbląskim, gdańskim, gorzowskim, legnickim, krakowskim, łódzkim, skierniewickim, toruńskim, wałbrzyskim, włocławskim i wrocławskim (Dz. U. Nr 35, poz. 179), została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich, jako droga nr [...] P. - M. Droga ta nie została wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 160, poz. 1071), a więc zgodnie z treścią art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. droga ta stała się drogą powiatową z dniem 1 stycznia 1999 r. W ocenie organu odwoławczego skoro w przedmiotowej sprawie w stosunku do gruntu stanowiącego działkę nr [...] zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 73 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r., organ I instancji słusznie orzekł o nabyciu z mocy prawa przez powiat z dniem 1 stycznia 1999 r. własności przedmiotowej nieruchomości. Dodatkowo odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ II instancji wyjaśnił, że sprawa odszkodowania za nieruchomość przejętą w trybie art. 73 będzie rozpatrywana w odrębnym postępowaniu, gdyż zgodnie z treścią ust. 4 tego artykułu odszkodowanie, o którym mowa, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Mając powyższe na uwadze, organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2007 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli Ł. W., A. S. i J. S., zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz wnosząc o jej uchylenie. Skarżący podnieśli, że wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie nie zostało wykazane, że przedmiotowa działka na dzień 31 grudnia 1998 r. stanowiła cześć drogi, co zdaniem skarżących, powinno zostać udowodnione poprzez dołączenie do akt sprawy metryki drogi nr [...], a w związku z powyższym organ nie wykazał władztwa publicznego nad przedmiotową nieruchomością. W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.). Przepis ten określa przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje, że grunty niestanowiące własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego stały się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. ich własnością. Przesłankami tymi są: 1) brak tytułu własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego do zajętego gruntu, 2) zajęcie gruntu pod drogę publiczną, przy czym przez określenie to należy rozumieć nie tylko zajęcie gruntu pod pas drogowy przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów, ale także leżące w jego ciągu obiekty inżynierskie (np. kanalizacyjne, energetyczne), place postojowe i parkingi, chodniki, ścieżki rowerowe, drzewa i krzewy oraz urządzenia techniczne związane z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - Dz. U. Nr 14, poz. 60, ze zm.), 3) władanie w dniu 31 grudnia 1998 r. gruntem przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. Niewystąpienie choćby jednej z tych przesłanek powoduje, że przedmiotowy grunt nie stał się z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. W niniejszej sprawie niesporny był fakt braku tytułu własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego do przedmiotowego gruntu, ponieważ przedmiotowa działka nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła współwłasność Ł. W., A. S. i J. S. na prawach wspólności ustawowej. Ten stan potwierdzają odpis z księgi wieczystej KW Nr [...] oraz wypis z rejestru gruntów według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. Spełnienie drugiej przesłanki również nie budzi wątpliwości. Wyjaśnić należy, że zgodnie z powszechnie przyjętym w tym zakresie orzecznictwem sądowym zawarte w przywołanym przepisie sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed dniem 1 stycznia 1999 r. W przedmiotowej sprawie z akt sprawy wynika, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Komunikacji z dnia 11 września 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: bydgoskim, elbląskim, gdańskim, gorzowskim, legnickim, krakowskim, łódzkim, skierniewickim, toruńskim, wałbrzyskim, włocławskim i wrocławskim (Dz. U. Nr 35, poz. 179), droga urządzona na przedmiotowej nieruchomości (oznaczonej jako działka nr [...]), której przebieg został udokumentowany na mapie dla celów informacyjnych, sporządzonej przez Starostwo Powiatowe w P. na dzień 31 grudnia 1998 r., została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich, jako droga nr [...] P. - M., a następnie zgodnie z treścią art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. droga ta stała się drogą powiatową z dniem 1 stycznia 1999 r. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się więc do ustalenia, czy w dniu 31 grudnia 1998 r. uprawniony podmiot władał sporną nieruchomością w rozumieniu art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., co zostało zakwestionowane w złożonej skardze. Rozstrzygając tę kwestię wskazać należy, że do wykazania spełnienia tej przesłanki nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania nieruchomości w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Wystarczające jest wykazanie faktycznego władania przedmiotowym gruntem. Z analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w rozpatrywanej sprawie w sposób dostatecznie przekonujący udokumentowane zostało, że władztwo nad przedmiotową nieruchomością przysługiwało właściwemu podmiotowi publicznoprawnemu. Na potwierdzenie powyższego stanu rzeczy należy wskazać m.in. na umowy zawarte między Towarzystwem Ubezpieczeniowo - Reasekuracyjnym [...] S.A. a Dyrekcją Okręgową Dróg Publicznych w G. dotyczące ubezpieczenia dróg krajowych i wojewódzkich na terenie województwa gdańskiego i elbląskiego (umowy NBA: z dnia 1 kwietnia 1997 r. nr [...] o raz z dnia 4 maja 1998 r., nr [...]). Ponadto w odniesieniu do przedmiotowej drogi nr [...] Zarząd Drogowy w P., jako jednostka podległa Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w G., do dnia 31 grudnia 1998 r. podejmował działania związane z naprawą i remontem oraz zimowym i bieżącym utrzymaniem drogi, co potwierdza znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy oświadczenie złożone przez Dyrektora Zarządu Drogowego dla Powiatu P. i W. z siedzibą w P. Zwrócić również należy uwagę, że z istoty zarządu sprawowanego na podstawie przepisów art. 19 - 22 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115), a wykonywanego wobec drogi publicznej przez jej zarządcę, wynikają określone czynności, jakie ten zarządca musi wykonywać wobec zarządzanej przez siebie drogi, które to czynności świadczą w sposób niebudzący wątpliwości o władaniu nieruchomością, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (vide np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1465/07, niepubl.). Biorąc dodatkowo po uwagę fakt, że skarżący w żaden sposób nie udowodnili (a nawet nie uprawdopodobnili), że to oni a nie wnioskodawca faktycznie władali sporną nieruchomością, nie przytaczając ani jednego argumentu przemawiającego za słusznością takiego stanowiska i nie kwestionując przebiegu drogi, należało uznać ich twierdzenia za bezpodstawne i nieuzasadnione. W szczególności wyjaśnić należy, że żaden przepis prawa nie wymaga, aby faktyczne władztwo przejmowanej w trybie art. art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nieruchomości dokumentowane było, jak tego domagają się w skardze skarżący, metryką drogi. Zdaniem Sądu wystarczającym dokumentem potwierdzającym w niniejszej sprawie przebieg drogi na spornym odcinku jest znajdująca się w aktach sprawy mapa geodezyjna dla celów informacyjnych odzwierciedlająca stan przedmiotowej drogi na dzień 31 grudnia 1998 r. W tej sytuacji za chybiony uznać należy zarzut skarżących dotyczący braku przesłanki władania, o której mowa w art. 73 ust. 1 powołanej ustawy. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.