III SA/Wa 2138/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Tarno (sprawozdawca), Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2008 r. sprawy ze skargi H.K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości. III SA/Wa 2138/07 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2007 r., nr [...], Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w sprawie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych. Na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za październik 2001 r., Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K., jako organ egzekucyjny, prowadzi egzekucję do majątku H. K. Zawiadomieniami z dnia 7 lutego 2007 r. organ ten dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanego z tytułu świadczenia rentowego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. O dokonanym zajęciu wierzytelności powiadomiono zobowiązanego w dniu 12 lutego 2007 r., przesyłając mu odpisy zawiadomień o zajęciu wraz z tytułami wykonawczymi. Pismem z dnia 16 kwietnia 2007 r. H. K. zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej w K. z prośbą o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu zakończenia postępowania sądowego w sprawie zasiłku chorobowego. W dniu [...] czerwca 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej, po uzyskaniu stanowiska wierzyciela (Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K.) zawartego w postanowieniu z dnia [...] maja 2007 r., nr [...], odmówił wstrzymania czynności egzekucyjnych. Utrzymując w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, Minister Finansów wskazał na art. 23 zgodnie art. 19 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.", zgodnie z którym organy sprawujące nadzór nad egzekucją administracyjną uprawnione są do wstrzymania, na czas określony, czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego, w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Jednakże w przypadku egzekucji innych należności niż pozostające we właściwości urzędów skarbowych, dyrektor izby skarbowej może wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne wyłącznie za zgodą wierzyciela. Minister Finansów wyjaśnił, że przedmiotem prowadzonego postępowania egzekucyjnego są należności pozostające we właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W zakresie wstrzymania egzekucji dochłodzonych należności, uzyskano więc stanowisko wierzyciela - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K., który postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] nie wyraził zgody na wstrzymanie dokonanych czynności egzekucyjnych, co wiązało Dyrektora Izby Skarbowej. Minister Finansów podkreślił, że wobec jednoznacznego stanowiska wierzyciela zmiana rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej w K., stanowiłaby naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Postanowienie Ministra Finansów zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez H. K., która wniósł o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 64 ust. 2 i art. 67 Konstytucji RP gwarantujące ochronę praw majątkowych oraz prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż zostały w niej wskazane. W myśl art. 23 § 6 u.p.e.a., organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać na czas określony czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ Celem tego przepisu jest możliwość uwzględnienia, w toku postępowania egzekucyjnego, zaistniałych indywidualnych okoliczności, uzasadniających czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji, stanowiące odstępstwo od zasady możliwe najszybszego wykonania zobowiązania. Okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na tej podstawie muszą mieć charakter szczególnie wyjątkowy, co oznacza, że powinny w sposób oczywisty odbiegać od występujących powszechnie. W trybie zmierzającym do wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych w oparciu o art. 23 § 6 nie jest możliwe kwestionowanie działań organu egzekucyjnego. Przesłanki zastosowania powyższych instytucji procesowych zostały sformułowane w sposób nieostry, pozwalający uprawnionemu organowi na korzystanie ze stosunkowo dużej swobody przy ustalaniu, czy w konkretnej sprawie zachodzą tego rodzaju okoliczności. Zgodnie z art. 23 § 7 u.p.e.a. dyrektor izby skarbowej może wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne dotyczące innych należności pieniężnych niż pozostających we właściwości urzędów skarbowych wyłącznie za zgodą wierzyciela. Sytuacja taka dotyczy właśnie niniejszej sprawy, w której wierzycielem jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, nie zaś Oddział ZUS w K. W myśl art. 19 § 4 u.p.e.a. dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Podkreślić należy jednak, że przepis art. 23 § 7 u.p.e.a. wymaga stanowiska wierzyciela, nie zaś organu egzekucyjnego, co błędnie utożsamiają wszystkie organy orzekające w niniejszej sprawie. Dyrektor oddziału jest organem wewnętrznym ZUS, zaś oddział jest terenową jednostką organizacyjną ZUS. W oparciu o przepisy u.p.e.a. dyrektor oddziału ZUS może samodzielnie działać tylko jako organ egzekucyjny. Nie może natomiast we własnym imieniu zajmować stanowiska w sprawie zgody wierzyciela dotyczącej wstrzymania czynności egzekucyjnych. Zgodnie z art. 1a pkt 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny jest to organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. Natomiast wierzyciel jest podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym (art. 1a pkt 13 u.p.e.a.) Zgodnie z 68 ust. 1 pkt c) ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ), zwanej dalej u.s.u.s., do zakresu działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy między innymi wymierzanie i pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W myśl art.art. 72 u.s.u.s. organami Zakładu są: Prezes Zakładu, Zarząd, którego przewodniczącym jest z urzędu Prezes Zakładu i Rada Nadzorcza Zakładu. Zgodnie z art. 73 ust. 1 u.s.u.s. działalnością Zakładu kieruje Prezes Zakładu, który reprezentuje Zakład na zewnątrz. W tej sytuacji stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie został spełniony warunek, o którym stanowi art. 23 § 7 u.p.e.a. Rozpoznając ponownie sprawę Dyrektor Izby Skarbowej w K. zobowiązany będzie do uzyskania stanowiska wierzyciela - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w myśl powołanego przepisu. W tej sytuacji i na obecnym etapie postępowania, ustosunkowanie się do zarzutów skargi należy uznać za przedwczesne. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - Sąd orzekł jak w sentencji.