II FZ 82/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Antoni Hanusz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 listopada 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 38/08 w zakresie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi J.P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 4 czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia oddalić zażalenie. II FZ 82/10 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie o sygnaturze akt III SA/Łd 38/08, odmówił J.P. przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia tego Sądu z dnia 20 marca 2009 roku oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 czerwca 2007 roku w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Postanowieniem z dnia 20 marca 2009 roku referendarz sądowy oddalił wniosek J.P. o przyznanie prawa pomocy. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu na adres: K. ul. [...], w dniu 25 marca 2009 r. (potwierdzenie odbioru korespondencji osobiście przez skarżącego - k. 147 akta sądowe). Doręczenie odpisu postanowienia nastąpiło wraz z pouczeniem o obowiązku zawiadomienia Sądu o każdej zmianie swego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby oraz o tym, że w razie zaniedbania tego obowiązku pismo sądowe zostanie pozostawione w aktach sądowych ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Sprzeciw datowany na dzień 27 marca 2009 r. został wniesiony do Sądu w dniu 14 sierpnia 2009 r. (k. 161 akta sądowe). Postanowieniem z dnia 9 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił sprzeciw J.P. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 marca 2009 r. oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Sąd odrzucił sprzeciw skarżącego z uwagi na to, że został wniesiony po terminie. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 21 września 2009 r. na adres: K. ul. [...]. Korespondencję odebrała matka skarżącego – H.P. Natomiast w dniu 15 października 2009 r. skarżący wniósł do Sądu zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 9 września 2009 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Sąd w objętym zażaleniem postanowieniem z dnia 26 listopada 2009 roku wskazał, że skarżący uzasadnił wniosek o przywrócenie terminu tym, że dopiero w dniu 14 października 2009 r. otrzymał od matki ww. korespondencję. Jednocześnie wyjaśnił, że dzień wcześniej wrócił z Francji. Podał, że matka jest starą, schorowaną, 82 letnią kobietą i nie zna się na pismach administracyjnych. Ponadto podał, że we Francji był w dniu 28 marca 2009 r. aresztowany, a areszt opuścił dopiero w dniu 23 czerwca 2009 r. Do wniosku załączył pisma w języku francuskim oraz pismo dotyczące skargi J.P. przeciwko Francji skierowane do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. Wyjaśnił, że przebywając w areszcie pozbawiony był możliwości korespondencji. Sąd biorąc pod rozwagę powyższe okoliczności stwierdził, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż brak jest podstaw do przyjęcia, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nie nastąpiło z winy skarżącego, stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej u.p.p.s.a. Sąd wskazał bowiem, że postanowienie Sądu z dnia 9 września 2009 r. zostało przesłane na adres: K., ul. [...], ponieważ w dniu 25 marca 2009 roku skarżący osobiście odebrał korespondencję pod tym adresem (k. 147 - akta sądowe), wraz ze stosownym pouczeniem. Powyższe postanowienie z dnia 9 września 2009 r. odebrała w dniu 21 września 2009 r. matka skarżącego, H.P. Oddała ona pismo synowi dopiero w dniu 14 października 2009 r. Sąd podniósł, że skarżący podał, że dopiero w nocy wrócił z Francji, zaś o wyjeździe nie powiadomił Sądu, mimo iż pismem z dnia 20 marca 2009 r., które odebrał osobiście, został pouczony, że ma obowiązek zawiadomić Sąd o każdej zmianie zamieszkania, adresu do doręczeń. Sąd argumentował również, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. O braku winy w uchybieniu terminu można natomiast mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W rozpoznawanej sprawie, wedle opinii Sądu, skarżący nie wykazał, że do uchybienia terminu doszło bez jego winy. Skarżący bowiem nie przebywał w Polsce i nie powiadomił o tym Sądu, do czego był zobowiązany. Matka odebrała korespondencję i oddała mu w dniu jego powrotu z Francji. W zażaleniu na powyższe postanowienie J. P. nie zgodził się z decyzją Sądu i ponownie wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Argumentował dalej, iż jego sytuacja materialna nie pozwala na ponoszenie kosztów toczącego się postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw ani zarzutów, a zatem należało je oddalić. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem zażalenia skierowanego do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 26 listopada 2009 roku odmawiające przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu na postanowienie z dnia 20 marca 2009 roku oddalające wniosek o przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Sąd uznał w nim, że nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie występująca w art. 86 § 1 u.p.p.s.a. przesłanka braku winy skarżącego w niedochowaniu terminu do wniesienia sprzeciwu. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając w niniejszym postępowaniu zażalenie J. P. ma obowiązek dokonać oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji jedynie w zakresie odmowy przywrócenia terminu. Z tej przyczyny poza rozważaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaną te argumenty zażalenia, które odnoszą się do złej sytuacji majątkowej skarżącego skutkującej, w jego ocenie, brakiem możliwości ponoszenia kosztów toczącego się postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawidłowo ocenił, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi przesłanka braku winy strony skarżącej w niedochowaniu terminu do wniesienia sprzeciwu, o której mowa w art. 86 § 1 u.p.p.s.a. Rozważając przesłankę braku winy strony w uchybieniu terminu, należy stwierdzić, iż brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określoną czynność sądową stanowi konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Przepis art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 u.p.p.s.a. stanowiąc o tej przesłance nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony ubiegającej się o przywrócenie terminu. Ocena ta została pozostawiona uznaniu sądu, który badając wystąpienie braku winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z wykorzystaniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazane przez stronę okoliczności stosownie do których, do uchybienia terminu doszło z uwagi na przebywanie skarżącego za granicą i niewiedzę o skutecznym doręczeniu mu, w trybie zastępczym do rąk matki, postanowienia Sądu, co skutkowało brakiem możliwości złożenia przez niego zażalenia w ustawowym terminie, nie stanowi o braku winy skarżącego w niedochowaniu tego terminu. Z tej przyczyny zażalenie skarżącego nie mogło zostać uznane za uzasadnione. Niezależnie od powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że postanowieniem z dnia 2 lutego 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyznał J.P. prawo pomocy w zakresie całkowitym, a zatem obejmujące zarówno zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania oraz ustanowienie na jego rzecz adwokata z urzędu. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 u.p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.