II SA/Go 809/07

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2008-02-27

Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Mirosław Trzecki, Michał Ruszyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, wydając decyzję o wymeldowaniu, powinien badać, czy osoba opuściła miejsce pobytu stałego dobrowolnie, czy też wystarczające jest ustalenie, że osoba faktycznie nie przebywa w miejscu zameldowania od dłuższego czasu i nie podjęła kroków prawnych w celu powrotu do lokalu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że dla wymeldowania z pobytu stałego kluczowe jest ustalenie faktycznego opuszczenia miejsca zameldowania bez wymeldowania się, a nie badanie uprawnień do przebywania w lokalu. Nawet przymusowe opuszczenie lokalu nie wyklucza wymeldowania, jeśli osoba przez długi czas (ponad 3 lata) nie przebywa w miejscu zameldowania i nie podjęła skutecznych środków prawnych umożliwiających powrót. Celem ustawy jest rejestracja stanu faktycznego, a nie kontrola legalności pobytu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o wymeldowaniu A. S. z pobytu stałego. Burmistrz wydał decyzję o wymeldowaniu, uznając, że A. S. opuścił lokal dobrowolnie w sierpniu 2004 r. i nie dopełnił obowiązku wymeldowania. Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na potrzebę dodatkowego postępowania wyjaśniającego. E. S. wniosła skargę na decyzję Wojewody, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Lubuskiego i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki ( spr.) Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2008r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] r.,nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. . Decyzją nr [...], powołując się na przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. Nr 87, póz. 960 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, póz. 1071 ze zm.), Burmistrz Miasta Z. orzekł o wymeldowaniu A. S. z pobytu stałego z lokalu położonego w Z., przy ul. P. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie A. S. z miejsca pobytu stałego wystąpiła E. S.. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że A. S. nie zamieszkuje w miejscu stałego pobytu od sierpnia 2004 roku, a także poinformowała, iż nie ponosi on kosztów utrzymania ww. lokalu. W wyniku przeprowadzonego przez Burmistrza Miasta Z. postępowania wyjaśniającego - w tym w trakcie rozprawy administracyjnej - ustalono, że A. S. faktycznie opuścił lokal w sierpniu 2004 roku, nie dokonując przy tym obowiązku meldunkowego. Powyższe przyznał sam zainteresowany, zaznaczając jednak, że dokona wymeldowania po przeprowadzeniu procedury podziałowej majątku. Pełnomocnik E. S. podniósł, iż uczestnik postępowania zabrał z lokalu część swoich rzeczy osobistych i "nie wykazywał inicjatywy aby zabrać pozostałe rzeczy". A. S. potwierdził, że posiada w lokalu przy ul. P. część swoich rzeczy osobistych, nie jest jednak w posiadaniu kluczy od tego lokalu. Powołując się na złożone przez niego zeznania, w uzasadnieniu decyzji wskazano, iż "nie próbował ponownie zamieszkać w lokalu, nie zgłaszał tego faktu ani na Prokuraturę ani na Policję". Z kolei z poczynionych przez Straż Miejską ustaleń wynika, iż uczestnik postępowania przebywa na terenie "zakładu" przy ul. W.. Adres ten podał jako adres do korespondencji. Uzasadniając wymeldowanie Burmistrz podniósł, że w myśl art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje decyzję o wymeldowaniu osoby, która bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Przy czym pobytem stałym - zgodnie z definicją zawartą w art. 6 ww. ustawy - jest zamieszkiwanie pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Organ zaznaczył również, iż w obecnym stanie prawnym organ nie bada już, czy nastąpiła utrata uprawnień do przebywania w lokalu, a jedynie, czy osoba opuściła miejsce pobytu stałego dobrowolnie, a w konsekwencji, czy powstał obowiązek jej wymeldowania. Burmistrz zwrócił uwagę, że celem ewidencji ludności jest rejestracja stanów faktycznych. Zatem zmiana faktycznego miejsca pobytu stałego A. S. -stosownie do art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności - zobowiązuje organ do wydania decyzji o wymeldowaniu. Pismem z dnia [...] A. S., reprezentowany przez pełnomocnika - adw. E.R., wniósł do Wojewody Lubuskiego odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając Burmistrzowi Miasta Z., iż "nie wyjaśnił wątpliwości dotyczących wymeldowania A. S. - art. 15 ust. 1, art. 47 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy z 1974 o ewidencji ludności, jak i wątpliwości, co do charakteru pobytu na terenie jego zakładu od 2004 r.", a także, że nie zbadał interesu prawnego E. S. w żądaniu wymeldowania. Odwołujący się zwrócił uwagę, iż jest współwłaścicielem lokalu przy ul. P. , jak również, że opłaca on podatek od tej nieruchomości. Zaznaczył, iż jest w posiadaniu kluczy do jednego z zamków mieszkania, jednakże wejście do mieszkania uniemożliwiła mu E. S., wymieniając w roku 2004 wkładkę w drugim z zamków. Wyjaśnił, że powodem opuszczenia lokalu był konflikt między stronami, a nadto podkreślił, iż brak stałego meldunku komplikuje prowadzenie przez niego działalności gospodarczej. Z informacji uzyskanych w Wydziale Ewidencji Ludności Urzędu Miasta Z. wynika, że nie może on zostać zameldowany na terenie firmy. Z uwagi na powyższe, A. S. wniósł o uchylenie decyzji organu l instancji i o umorzenie postępowania administracyjnego. Po rozpoznaniu odwołania, Wojewoda Lubuski decyzją nr [...]- działając na podstawie przepisu art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 15 ust. 2 wyżej cytowanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - uchylił decyzję organu l instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając powyższe Wojewoda Lubuski wskazał, iż w wyniku rozbieżnych wyjaśnień stron, Burmistrz Miasta Z. winien przeprowadzić dodatkowe postępowanie w tym: 1) wezwać A. S. do przedstawienia dokumentów, potwierdzających podniesiony przez niego fakt ponoszenia kosztów utrzymania spornego lokalu, 2) wyjaśnić z jakiego powodu skarżący opuścił sporny lokal, którego jest współwłaścicielem; czy wyraża chęć powrotu i ponownego zamieszkania w tymże lokalu, czy dokonanie wymeldowania jest związane wyłącznie z podziałem majątku, na który składa się także sporny lokal, 3) ustalić, gdzie odwołujący się od 2004 roku - w tym w chwili obecnej -zamieszkuje. Pismem z dnia 8 listopada 2007r. skargę na wyżej wskazaną decyzję Wojewody Lubuskiego wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. E. S., reprezentowana przez pełnomocnika - r.pr. R. B.. W skardze zarzucono naruszenie przez Wojewodę Lubuskiego przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - poprzez błędne uznanie, iż wobec uczestnika postępowania brak było podstaw do dokonania wymeldowania z pobytu stałego, jak również naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 kpa - poprzez niepodjęcie niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, skutkujące załatwieniem sprawy z naruszeniem słusznego interesu skarżącej, a także art. 77 kpa - poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego, wskutek zaniechania wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności nieuwzględnienia stanu faktycznego ustalonego w toku przeprowadzonego przez organ l instancji postępowania wyjaśniającego. W ocenie skarżącej, wbrew twierdzeniom Wojewody Lubuskiego, Burmistrz Miasta Z. przeprowadził w niniejszej sprawie wnikliwe postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie, czy zachodzą ustawowe przesłanki do wymeldowania z pobytu stałego uczestnika postępowania, a także poddał analizie dyspozycję art. 15 oraz art. 6 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w kontekście zaistniałej sytuacji. Skarżąca przyznała rację organowi l instancji, iż dla klasyfikacji prawnej przedmiotowej sprawy nie jest istotne, czy strona posiada uprawnienie do przebywania w lokalu, czy też to prawo utraciła, bowiem są to okoliczności, z których nie można wywodzić skutków prawnych co do zasadności dokonania wymeldowania osoby z pobytu stałego lub odmowy wymeldowania. Zdaniem skarżącej, z uwagi na okoliczność umożliwienia stronom postępowania czynnego udziału w sprawie (także poprzez składanie stosownych wniosków dowodowych), A. S. miał prawo żądać przeprowadzenia postępowania na okoliczności wskazane w odwołaniu, a w konsekwencji przedkładać dokumenty na potwierdzenie swoich tez. Z braku inicjatywy dowodowej A. S. nie można czynić zarzutu organowi l instancji, skutkującego uchyleniem decyzji tego organu i koniecznością uzupełnień w zakresie, który pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Podniesiono dalej, iż Burmistrz Miasta Z. rozstrzygając sprawę wskazał motywy, którymi się kierował, w szczególności zawarł ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonał wykładni zastosowanych przepisów oraz oceny przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Jednocześnie a contrario Wojewodzie Lubuskiemu zarzucono, iż zaniechał dogłębnej analizy, a skoncentrował się na nieistotnym związku pomiędzy wzajemnymi relacjami stron i faktem nieprzebywania uczestnika postępowania od blisko 3 lat w spornym lokalu. Skarżąca wskazała, iż w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego A. S. przyznał, iż w sierpniu 2004 roku opuścił dobrowolnie przedmiotowy lokal i na dzień wydania decyzji w nim nie przebywał. Podniosła, że nie wyrażał on również woli zamieszkania w przedmiotowym lokalu i przez blisko trzy lata nie interesował się lokalem, w którym pozostała jego żona i dwoje dzieci. Skarżąca poinformowała także, iż to ona ponosiła koszty związane z wyposażeniem i eksploatacją mieszkania. Jej zdaniem A. S. powinien już w załączeniu do odwołania przedłożyć stosowne dokumenty na potwierdzenie faktu, iż ponosił koszty związane z utrzymaniem spornego lokalu. W konsekwencji powyższego organ nie powinien już wzywać go o ich przedłożenie. E. S. podniosła dalej w skardze, iż sprawy osobiste stron i rozkład ich pożycia były przedmiotem rozważań Sądu Okręgowego w Z., który orzekł rozwiązanie małżeństwa stron z wyłącznej winy A. S., a także że nie jest przedmiotem sporu sprawa podziału majątku wspólnego stron, bowiem przedmiotowe postępowanie podlega rozstrzygnięciu w odrębnym postępowaniu. Zdaniem E. S. nie znajduje również uzasadnienia zarzut uniemożliwienia wejścia do lokalu, bowiem od chwili jego opuszczenia A. S. nie wyrażał takowej woli i na chwilę obecną nie podejmuje działań w tym zakresie. Skarżąca jako chybiony uznała także argument A. S. dotyczący niemożności prowadzenia przez niego - bez stałego zameldowania - działalności gospodarczej. Wskazała, iż od chwili opuszczenia lokalu do chwili obecnej prowadzi on działalność gospodarczą ze skutkiem dobrym i w żadnym zakresie fakt nieprzebywania pod adresem stałego zameldowania mu tego nie utrudnia. Jedyne utrudnienie w jej ocenie wiąże się z koniecznością dokonania stosownych zmian w dokumentach firmy, czy też zgłoszeń aktualizacyjnych w odpowiednich instytucjach. Ponadto podkreśliła, iż A. S. nie przedstawił dokumentów potwierdzających, że ubiegał się o zameldowanie w siedzibie firmy i że otrzymał decyzję odmowną w tym zakresie. Powyższe czyni bezpodstawnym przedstawianie przez niego argumentu niemożności uzyskania takiego meldunku. Zdaniem strony skarżącej skoncentrowanie się przez Wojewodę Lubuskiego na okolicznościach, które dla rozpoznania niniejszej sprawy pozostają bez znaczenia, doprowadziło do wydania decyzji wadliwej. Ustalenia organu odwoławczego pozostają w sprzeczności z zapisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a w szczególności zapisami dotyczącymi przesłanek, jakie muszą być spełnione dla dokonania wymeldowania. Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez utrzymanie w mocy poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia [...]. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubuski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Sąd administracyjny dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną przez stronę skarżącą podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Kontrola sądowa jest zatem niezależna od argumentacji użytej w treści skargi i sprowadza się do szerokiego badania prawidłowości dokonanej przez organ administracji publicznej konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie. Konkretyzacja stosunku aministracyjnoprawnego to zorganizowany proces stosowania prawa, obejmujący kolejne etapy: ustalenie, jaka norma prawna będzie miała zastosowanie w sprawie, ustalenie faktu (faktów, okoliczności), istotnego w sprawie z punktu widzenia mającej zastosowanie normy prawnej, subsumcja faktu uznanego za udowodniony pod stosowaną normę prawną i wreszcie prawidłowe ustalenie następstw prawnych faktu uznanego za udowodniony na podstawie stosowanej normy prawnej. Zaskarżona decyzja organu drugiej instancji została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, póz. 960 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem tego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Dla oceny przesłanki wymeldowania z pobytu stałego na podstawie tego przepisu, doniosłość prawną ma tylko okoliczność faktyczna, polegająca na stwierdzeniu, czy osoba zameldowana na pobyt stały, opuściła miejsce pobytu stałego bez wymeldowania. Instytucja meldunku nabyła bowiem wraz z opublikowaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K. 20/01, stwierdzającym niezgodność art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, charakteru wyłącznie rejestrującego stan faktyczny, oderwanego od istnienia lub nie istnienia podstaw prawnych do przebywania w lokalu z zamiarem stałego pobytu. Konkludując, dla wymeldowania osoby z lokalu niezbędne jest obecnie wyłącznie ustalenie przez organ administracji publicznej, czy osoba opuściła miejsce 7 zameldowania na pobyt stały bez wymeldowania się. Odpadła przesłanka wymeldowania związana z utratą prawa do lokalu, co oznacza, że ewidencja ludności przestała być formą kontroli nad legalnością pobytu, a służyć ma jedynie odzwierciedleniu poprzez rejestrację stanu faktycznego niezależnie od uprawnienia do przebywania w określonym lokalu. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że celem ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest prowadzenie przez organy administracji rejestracji danych o miejscu pobytu osób (art. 1 ust. 2 ustawy), przeto dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją a istniejącym stanem rzeczy. Jednocześnie należy stwierdzić, że ewidencja ludności służy wyłącznie rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Zameldowanie w lokalu służy zatem jedynie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie tylko faktu pobytu w tym lokalu. Posiadanie aktualnych informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia też racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Obowiązek meldunkowy służy zarówno prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji, jak i ochronie interesów samych zainteresowanych meldunkiem oraz ochronie praw osób trzecich (zob. szerzej w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K. 20/01). Z faktu zameldowania nie wypływają natomiast żadne uprawnienia cywilnoprawne do przebywania w lokalu. Według art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym, warunkującym zameldowanie na pobyt stały, jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Stałe przebywanie oznacza, jak to wyjaśniono już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoncentrowanie w danym miejscu swoich interesów osobistych i majątkowych, a więc ulokowanie w nim swego centrum życiowego. O opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy można mówić więc wówczas, gdy osoba, której postępowanie dotyczy, fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie w tym lokalu jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby. 8 Zauważyć należy, iż ustawodawca nie sprecyzował w omawianym przepisie jaki charakter ma mieć opuszczenie przez osobę miejsca stałego pobytu oraz w jaki sposób fakt opuszczenia lokalu ma być potwierdzony. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, utrwalił się pogląd, zgodnie z którym spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli. Za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy uznaje się w utrwalonej judykaturze nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99, z dnia 22 sierpnia 2000 r, sygn. akt V SA 108/00, z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00, z dnia 28 listopada 2001 r., sygn. akt SA/Rz 685/00). Powyższa okoliczność stanowi asumpt do uznania, że niepodjęcie przez osobę pozbawiona możliwości korzystania z lokalu we właściwym czasie działań prawnych, gwarantujących jej powrót do miejsca stałego pobytu, oznacza, że nie przejawiała i nie przejawia rzeczywistej woli przebywania na stałe w tym miejscu. Orzecznictwo sądów administracyjnych jednoznacznie wskazuje, że domniemanie dobrowolności opuszczenia zajmowanego dotychczas lokalu może być obalone jedynie wskutek wystąpienia do sądu cywilnego we właściwym trybie i terminie z powództwem o przywrócenie posiadania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym wyroku z dnia 24 października 2006 r. II OSK 1259/05 do orzeczenia o wymeldowaniu ze względu na rejestrowy charakter zameldowania wystarczające jest ustalenie, że dana osoba nie zamieszkuje w określonym lokalu przez odpowiednio długi okres czasu i nie dopełniła ciążącego na niej z mocy ustawy obowiązku wymeldowania się. Dla podnoszonej w sprawie o wymeldowanie kwestii istnienia lub braku dobrowolności w opuszczeniu lokalu, w którym dana osoba jest zameldowana, podstawowe znaczenie ma nie tyle fakt czynienia tej osobie utrudnień w korzystaniu z lokalu (wymiany zamków w drzwiach wejściowych), lecz istotna jest okoliczność długotrwałego (trwającego od kilku do kilkunastu lat) okresu zamieszkiwania w innym lokalu przy jednoczesnym braku aktywności w dochodzeniu ochrony praw do posiadania lokalu, wyrażającej się w niewytoczeniu przed sądem powszechnym powództwa o przywrócenie utraconego posiadania. 9 Niewątpliwie takie ukształtowanie w drodze orzecznictwa instytucji wymeldowania podporządkowane jest celowi, dla którego ustanowiono regulację zawartą w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, o czym wskazano już na wstępie. Niewątpliwie każda sprawa meldunkowa wymaga indywidualnego podejścia do okoliczności związanych z opuszczeniem lokalu i działaniami podejmowanymi przez zainteresowanego po jego opuszczeniu. W świetle przytoczonego wyżej przepisu okolicznościami, z którymi ustawodawca wiąże obowiązek wymeldowania jest wyłącznie fakt opuszczenia przez osobę miejsca stałego pobytu bez wymeldowania. A zatem Sąd w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności - przy badaniu zgodności z prawem rozstrzygnięcia organów administracji publicznej - poddał ocenie, czy spełnione zostały wyłącznie przesłanki, określone w art. 15 ust. 2 powołanej ustawy. Zadaniem organów było ustalenie, czy opuszczenie przez uczestnika postępowania miejsca zameldowania, miało charakter trwały i dobrowolny. Jeżeli zaś działał pod przymusem to, czy podjął przewidziane prawem środki w celu obrony swoich praw do przebywania w lokalu. Zdaniem Sądu, przeprowadzone przez organ l instancji postępowanie wyjaśniające, jak również analiza zebranego materiału zostały dokonane stosownie do wymogów zawartych w kpa, a wnioski i ustalenia poczynione przez ten organ należy uznać za prawidłowe. Bezspornym w sprawie jest, że uczestnik opuścił lokal położony w Z. przy ul. P. w sierpniu 2004r. i od tego czasu nie przebywa w nim, jego życie osobiste i zawodowe koncentruje się w innym lokalu. W ocenie Sądu, ponad trzyletni okres nieprzebywania w lokalu jest wystarczająco długi, aby można było zasadnie twierdzić, że uczestnik opuścił lokal w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy. W toku postępowania administracyjnego uczestnik postępowania A. S. twierdził, że nie opuściła lokalu dobrowolnie, a został do tego zmuszony na skutek wymiany zamków w drzwiach przez wnioskodawczynię E. S.. Sąd stanął na stanowisku, iż nawet przymusowe opuszczenie przez niego spornego lokalu nie daje obecnie podstaw do przyjęcia, iż opuszczenie to nie odniosło skutków w sferze prawa meldunkowego. Skoro uczestnik postępowania od ponad 3 lat nie przebywa w miejscu stałego zameldowania, nie podjął również skutecznych środków prawnych 10 umożliwiających powrót do lokalu, prawidłowo organ l instancji przyjął, iż opuszczenie lokalu ma charakter definitywny i trwały. Treść samych wyjaśnień i pism uczestnika postępowania wskazuje, iż nie budzi żadnej wątpliwości prawidłowość ustalenia, że uczestnik nie zdecydował się na skorzystanie z właściwej, sądowej drogi dochodzenia roszczenia o przywrócenie poprzedniego stanu posiadania oraz zaniechanie naruszeń, tj. roszczenia posesoryjnego, przewidzianego przez ustawodawcę na gruncie przepisu art. 344 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, póz. 93 ze zm.). Zauważyć przy tym trzeba, że roszczenie to jako służące wyłącznie ochronie stanu faktycznego, a nie ochronie praw podmiotowych winno być wykorzystywane w ciągu roku od chwili naruszenia posiadania, albowiem po upływie tego okresu wygasa (art. 344 § 2 Kc). Przejawem woli opuszczenia miejsca pobytu jest niepodejmowanie we właściwym czasie środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania lokalu. Wprawdzie w odwołaniu A. S. podnosi fakt utrudniania mu korzystania z mieszkania przez wnioskodawczynię poprzez wymianę zamków w drzwiach wejściowych, jednak nie wskazuje, że podjął czynności prawne zmierzające do przywrócenia utraconego posiadania lokalu W ocenie Sądu, przyczyną opuszczenia przez uczestnika miejsca zamieszkania były konflikty z byłą żoną. Konflikty te okazały się na tyle trwałe, iż doszło do rozkładu pożycia małżeńskiego i w konsekwencji orzeczenia rozwodu. Skutkiem natomiast wyroku rozwodowego jest postępowanie o podział majątku dorobkowego. Obecny konflikt między byłymi małżonkami ma podłoże majątkowe. Uczestnik postępowania w odwołaniu wyraźnie stwierdził, iż wymelduje się dopiero po przeprowadzeniu sprawy o podział majątku. Sąd uznał, iż kwestia rozliczeń finansowych po rozwodzie nie ma znaczenia przy rozpoznaniu sprawy o wymeldowanie. Przepisy meldunkowe mają wyłącznie znaczenie ewidencyjne i nie rodzą żadnych uprawnień w sferze stosunków cywilnoprawnych, które mają decydujące znaczenie przy ocenie praw podmiotowych związanych, np. z własnością lokalu. Fakt, że w mieszkaniu znajdują się rzeczy uczestnika, w ocenie Sądu na tle ustalonego stanu sprawy, może jedynie oznaczać że przechowywanie rzeczy w mieszkaniu miało na celu stworzenie pozoru przesłanki wyłączającej wymeldowanie. Nie ma też znaczenia podnoszona przez uczestnika okoliczność, iż częściowo ponosił koszty utrzymania domu, ponieważ przesłanki, które podlegają badaniu w 11 postępowaniu o wymeldowanie zostały zawarte w zacytowanym art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. W ocenie Sądu, brak zgody A. S. na wymeldowanie ma jedynie związek z roszczeniami majątkowymi, związanymi z rozliczeniem majątku wspólnego po rozwodzie, a nie wynika z rzeczywistej woli przebywania na stałe w tym miejscu. Do tej pory uczestnik nie przejawiał i nie przejawia również teraz takiej woli. W konsekwencji Sąd przyjął, że opuszczenie przez uczestnika postępowania miejsca stałego pobytu ma charakter trwały i definitywny. W ocenie Sądu, okoliczności faktyczne niniejszej sprawy stanowiły wystarczającą podstawę do zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Powyższe oznacza, iż Sąd podziela stanowisko organu l instancji co do wykładni i zastosowania tego przepisu. Rozstrzygnięcie podjęte przez organ l instancji w niniejszej sprawie uznać należy zatem za prawidłowe. W świetle powyższego, nie można uznać za prawidłową ocenę zaprezentowaną przez organ II instancji wykładni art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, jak i oceny stanu faktycznego, do którego przedmiotowy przepis miał zastosowanie. Całkowicie wadliwe jest stanowisko organu II instancji uznające konieczność uzupełnienia postępowania wyjaśniającego poprzez ustalenie poniesionych przez uczestnika kosztów utrzymania spornego lokalu oraz z jakiego powodu A. S. opuścił sporny lokal, czy wyrażą chęć powrotu do niego oraz ustalenia jego obecnego miejsca zamieszkania. W niniejszej sprawie, stan faktyczny mający istotne dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenie, jest bezsporny i nie wymaga z żadnej mierze uzupełnienia. Skoro w niniejszej sprawie ustalono w sposób niebudzący wątpliwości, że uczestnik nie przebywa od ponad 3 lat pod adresem zameldowania na pobyt stały, centrum życiowe jest poza nim, i nie podjął przewidzianych prawem sposobów powrotu do niego, to brak jest uzasadnienia dla dalszego utrzymywania fikcji meldunkowej w tym przedmiocie. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja organu drugiej instancji wydana została z naruszeniem art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, póz. 960 ze zm.), co w konsekwencji uzasadnia uchylenie jej na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 12 Konsekwencją uwzględnienia skargi była konieczność zamieszczenia w wyroku stwierdzenia o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku ( art. 152 ppsa).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło