III SA/Kr 864/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Bożenna Blitek Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. D. na decyzję Rektora Politechniki z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu tytułu zawodowego postanawia: skargę odrzucić Decyzją z dnia [...] Nr [...], Rektor Politechniki, po rozpatrzeniu wniosku E. D. o stwierdzenie nieważności "decyzji wyrażonej w dyplomie Politechniki Wydziału Architektury Kierunek [...]" z dnia [...] "utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] w sprawie nadania tytułu zawodowego magistra inżyniera". W podstawie prawnej decyzji Rektora powołano przepisy art. 207 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) oraz art. 158 § 1 Kpa. Uzasadniając decyzję z dnia [...], wydaną w związku z wnioskiem E. D. złożonym dnia 14 sierpnia 2007r. o stwierdzenie nieważności decyzji wyrażonej w dyplomie z dnia [...] w przedmiocie nadania tytułu zawodowego magistra inżyniera, Rektor uznał, iż dyplomem tym nadał E. D. tytuł zawodowy magistra inżyniera, wobec odbycia studiów na Wydziale Architektury, kierunek [...]. Organ stwierdził, że Absolwentka odebrała dyplom 20 marca 2006r., a dnia 14 sierpnia 2007r. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wyrażonej w dyplomie, którą nadano tytuł zawodowy magistra inżyniera. Zdaniem absolwentki uzasadniającej wniosek decyzja rażąco narusza prawo przez zastosowanie § 3 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 23 listopada 2004r. w sprawie rodzajów dyplomów i tytułów zawodowych oraz wzorów dyplomów wydawanych przez uczelnię (Dz. U. Nr 182, poz. 1881). Powołany przepis zdaniem Absolwentki narusza zakaz retroakcji wynikającej z wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP, zasady demokratycznego państwa prawa. Składająca wniosek podnosiła, że w okresie rekrutacji i początkowych lat studiów, które odbyła w latach 2000/2001 - 2004/2005, absolwenci kierunku [...] na wydziale Architektury Politechniki byli uprawnieniu do otrzymania tytułu zawodowego magistra inżyniera architekta, a przepisy powołanego zarządzenia, które wchodzą w życie w toku studiów przewidują dla absolwentów tego kierunku tytuł zawodowy magistra inżyniera. Zdaniem wniosku "brak klauzuli międzyczasowej" w rozporządzeniu powoduje, iż narusza ono zasady nie działania prawa wstecz. Uzasadniając decyzję Rektor przyjął, iż nie zachodzi przewidziana art. 156 § 1 pkt 2 Kpa przesłanka wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rektor wskazał, że z przepisu § 3 pkt 3 powołanego Rozporządzenia z 23 lipca 2004r. (Dz.U. Nr 182, poz. 1881) wynika, że tytuł zawodowy magistra inżyniera architekta nadawany jest tylko absolwentom studiów magisterskich na kierunku urbanistyki i architektury, zaś absolwentom kierunku [...] przysługuje tytuł zawodowy magistra inżyniera. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Rektora Politechniki z dnia [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] zawartej w dyplomie potwierdzającym ukończenie studiów i uzyskanie tytułu zawodowego - zgodnie z zawartym w decyzji pouczeniem - wniosła E. D. Skarżąca w skardze i uzupełniającym ją piśmie z dnia 28 września 2007r. podnosiła, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja z [...] rażąco naruszają przepisy § 3 pkt 3 a nadto pkt 2 powołanego Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 23 lipca 2004 przez to, że opierając się na § 3 pkt 3 zastosowano negatywne rozstrzygnięcie, a nadając skarżącej tytuł zawodowy magistra inżyniera, zastosowano § 3 pkt 2. Ponadto w złożonym na rozprawie w dniu 28 lutego 2008r. załączniku do rozprawy skarżąca wskazała na orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego na poparcie zarzutu, iż rozporządzenie w oparciu o które nadano jej tytuł zawodowy magistra inżyniera narusza zasadę Lex retro non agit. W odpowiedzi na skargę Rektor Politechniki wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Organ podkreślił, że uchwałą Senatu Akademickiego Politechniki z dnia [...] 1999, kierunek [...] na Wydziale Architektury - studia magisterskie dzienne utworzono od roku akademickiego 2000/2001, oraz że w związku z wejściem w życie Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 lipca 2004r. Uczelnia niezwłocznie zawiadomiła Ministra Edukacji Narodowej, że absolwenci tego kierunku będą otrzymywali tytuł zawodowy magistra inżyniera, co MEN potwierdził. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Stosownie do przepisu art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn (niż wskazane w pkt 1-5) wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Zgodnie z przepisem art. 52 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej ustawa ppsa - skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przepis art. 52 § 2 ppsa stanowi, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Przedmiotowa skarga - w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji - wniesiona została właśnie przed wyczerpaniem dostępnego skarżącej środka w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co skutkuje odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej. Należy mieć na uwadze, że przepis art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164 poz. 1365) - dalej ustawa - wyraża ogólną zasadę, iż do decyzji podjętych przez organy uczelni m.in. w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów stosuje się odpowiednio przepisy Kpa oraz przepisy o zaskarżeniu decyzji do sądu administracyjnego. Dalsze regulacje zawarte w przepisie art. 207 ust. 2-3 stanowią przepisy szczególne dotyczące charakteru jako ostatecznych decyzji podjętych przez rektora w pierwszej instancji, oraz wskazania rektora jako organu właściwego do wznowienia postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego i wydania dyplomu oraz do stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu tytułu zawodowego i wydaniu dyplomu. Zawarte w art. 207 ust. 1 ustawy odesłanie do odpowiedniego stosowania w sprawach studenckich przepisów Kpa oznacza, iż postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nadal mieści się w trybach tzw. postępowań nadzwyczajnych, przewidzianych art. 154 in. Kpa, w których przedmiotem sprawy jest rozpoznanie innego środka prawnego niż odwołanie złożone w toku instancji. Przepis art. 157 § 1 Kpa stanowi, że właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 Kpa jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten sam organ. Właśnie z uwagi na taką regulację, nie uwzględniającą pozycji rektora uczelni dodano przepis art. 207 ust. 3 w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym. Z mocy tego przepisu rektor uczelni wskazany został jako organ właściwy do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji, której przedmiotem jest nadanie tytułu zawodowego i wydanie dyplomu. Nawet zatem, gdyby przyjąć, iż decyzją nadającą skarżącej tytuł zawodowy jest akt wydania przez Rektora Politechniki w dniu [...] dyplomu ukończenia studiów, to decyzja ta jako mająca charakter ostateczny, nie podlegałaby odwołaniu (do organu wyższej instancji - którego brak), lecz dopuszczalność wniesienia skargi do Sądu byłaby warunkowana przepisem art. 127 § 3 Kpa zgodnie z art. 207 ust. 2 ustawy. Dopuszczalność skargi warunkowana byłaby złożeniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skoro jednak skarżąca wystąpiła z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji Rektora z dnia [...] to uruchomiony został przewidziany Kpa tryb postępowania w tym postępowaniu nadzwyczajnym, z tym zastrzeżeniem, że to Rektor w myśl art. 207 ust. 3 jest organem właściwym do stwierdzenia nieważności, także własnych decyzji ostatecznych. Zaskarżona przeto decyzja z dnia [...] wydana w trybie art. 207 ust. 3 ustawy w zw. z art. 158 § 1 Kpa jest w istocie nie decyzją "utrzymującą w mocy decyzję z [...]", lecz wydaną w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności, decyzją odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]. Taka decyzja Rektora Politechniki, również ma charakter ostateczny. Skarżącej służyło zatem uprawnienie przewidziane art. 207 ust. 2 w zw. z art. 127 § 3 Kpa do złożenia w terminie 14 dni od doręczenia decyzji z dnia [...] wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wprawdzie w zaskarżonej decyzji nie zawarto takiego pouczenia, lecz jego brak nie może sanować niewyczerpania, przed wniesieniem skargi, dostępnego stronie środka odwoławczego w postaci takiego wniosku. W myśl natomiast przepisu art. 112 Kpa błędne pouczenie nie może skarżącej szkodzić, w złożeniu takiego wniosku jako poprzedzającego wniesienie skargi. Na marginesie tego rozstrzygnięcia Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 167 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym dyplom państwowy ukończenia studiów wyższych potwierdza uzyskanie odpowiedniego tytułu zawodowego. Za datę ukończenia studiów ustawa uważa - art. 167 ust. 2- w zasadzie datę złożenia egzaminu dyplomowego. Z tymi przepisami ustawy koreluje treść, sporządzonego z datą [...] dyplomu stwierdzającego odbycie przez skarżącą studiów na kierunku [...] na Wydziale Architektury Politechniki i uzyskanie w dniu [...] tytułu zawodowego magistra inżyniera. Z przedłożonych akt wynika, iż skarżąca w dniu [...] złożyła przed Komisją Obrony Pracy Dyplomowej egzamin dyplomowy i w tym dniu nadany jej został tytuł zawodowy magistra inżyniera. W świetle powyższych regulacji, przydanie przez przepis art. 207 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym aktowi wydania dyplomu charakteru decyzji rektora uczelni, nie przesądza o tym, iż Rektor Uczelni jest organem, który nadaje (a nie tylko potwierdza dyplomem - art. 167 § 1) absolwentowi tytuł zawodowy. W świetle regulacji zawartych w art. 167 ust. 1 i 2 ustawy dyplom ukończenia studiów i uzyskania tytułu zawodowego jest tylko aktem potwierdzającym, a więc zaświadczającym o określonych zdarzeniach faktycznych. Zarazem z przepisu art. 207 ust. 3 ustawy wynika, że ustawa akt wydania dyplomu - jako dokumentu potwierdzającego ukończenie studiów i nadanie tytułu zawodowego, traktuje jako samoistną decyzję. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy stanowi, że uczelnia ma w szczególności prawo do wydawania dyplomów państwowych ukończenia studiów, potwierdzających uzyskanie tytułu zawodowego. Zgodnie z art. 66 ust. 1 i 2 Rektor reprezentuje Uczelnię na zewnątrz i podejmuje decyzję w sprawach dotyczących uczelni. Należy zatem rozróżnić pomiędzy decyzją Rektora - aktem wydania dyplomu jako dokumentu, który potwierdza ukończenie studiów w konkretnej uczelni i uzyskanie tytułu zawodowego, a pomiędzy aktem materialnym, który nadaje tytuł zawodowy absolwentowi wobec ukończenia studiów. Ten drugi - a w chronologii zdarzeń pierwszy - akt, podejmowany jest przez organ inny niż Rektor, a określony Regulaminem Studiów. W niniejszej sprawie organem tym była Komisja Obrony Pracy Dyplomowej. I w takiej jednak sytuacji, Rektor z mocy art. 207 ust. 3 ustawy pozostałby nadal organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji - uchwały Komisji Pracy Dyplomowej w przedmiocie nadania tytułu zawodowego, a do wydanej w pierwszej instancji ostatecznej decyzji Rektora, miałby zastosowanie tryb art. 127 § 3 Kpa. Z tych przyczyn na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.