I SA/Sz 684/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Kazimiera Sobocińska Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk - Gawęcka (spr.) Sędzia WSA Marzena Kowalewska Protokolant st. sekr. Krzysztof Kapelczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2008 r. sprawy ze skargi U. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Postanowieniem z [...] o nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 123 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), art. 18 i art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. - o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej w S. po rozpoznaniu sprawy na skutek zażalenia Prezydenta Miasta Ś. na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w S. z [...] - znak: [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] , [...] , [...] w stosunku do Urzędu Morskiego w S., uchylił w całości zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji oraz orzekł o prowadzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny sprawy wskazując, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w S. wszczął w dniu 28 grudnia 2006 r. postępowanie egzekucyjne w stosunku do zobowiązanego - Urzędu Morskiego w S., na podstawie wystawionych przez Prezydenta Miasta Ś. tytułów wykonawczych obejmujących podatek od nieruchomości. W tym samym dniu organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego w Narodowym Banku Polskim Oddział w S.. Z tytułu powyższego zajęcia, NBP przekazał na konto organu egzekucyjnego, w dniu 29 grudnia 2006 r. kwotę 2 308 757,59 zł, która w części została zaliczona na zobowiązanie oraz w całości zaspokoiła powstałe koszty egzekucyjne. Następnie, organ odwoławczy wskazał, że pismem z 2 stycznia 2007 r. Urząd Morski w S. wniósł zarzuty na wszczęte postępowanie egzekucyjne, wskazując brak wymagalności obowiązku, ze względu na wstrzymanie wykonania decyzji, która była podstawą wszczęcia egzekucji, co zostało potwierdzone załączonym postanowieniem Prezydenta Miasta Ś. z dnia [...] Także pismem z 2 stycznia 2007 r. wierzyciel wystąpił do organu egzekucyjnego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko Urzędowi Morskiemu w S. i uchylenie dokonanych czynności - zajęcia rachunku bankowego, co skutkowało wystąpieniem przez organ egzekucyjny, pismem z 3 stycznia 2007 r., do NBP Oddziału w S. o uchylenie dokonanego zajęcia oraz zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. Jeżeli chodzi o wniesione zarzuty organ odwoławczy wskazał natomiast, że pismem z 5 stycznia 2007 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w S., przekazał sprawę zarzutów do Prezydenta Miasta Ś., celem zajęcia stanowiska. Wierzyciel, postanowieniem z [...] podtrzymał zasadność egzekucji. Na powyższe postanowienie zobowiązany nie złożył zażalenia. Mając na uwadze powyższe, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w S., uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione. Na postanowienie to Urząd Morski w S. także nie wniósł zażalenia. Następnie, pismem z [...] Urząd Morski w S. wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na brak wymagalności zobowiązania (art. 59 § 1 pkt 2) oraz błąd co do osoby zobowiązanego (art. 59 § l pkt 4 ustawy), a ponadto wniósł o uchylenie dokonanych czynności i zwrot wyegzekwowanych kwot, co skutkowało postanowieniem organu egzekucyjnego z dnia [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W dalszej części uzasadnienia omawianego rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że pismem z dnia 23 maja 2007 r., wierzyciel - Prezydent Miasta Ś., wniósł zażalenie, w którym zarzucił organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 59 § 1 pkt 1 i pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Mając na uwadze stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy Dyrektor Izby Skarbowej w S., wskazanym na wstępie postanowieniem, uchylił w całości zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji oraz orzekł o prowadzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych, wskazując jednocześnie, że, w jego ocenie, uchylenie decyzji Prezydenta Miasta Ś. z dnia [...] przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] w sprawie określenia zobowiązania podatkowego i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia nie oznacza, że powyższe zobowiązanie stało się niewymagalne i że powstała przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek enumeratywnie wymienionych w tym przepisie. W rozpoznawanej sprawie przesłanki takie nie zaistniały, a uchylenie decyzji określającej zobowiązanie wywołuje tylko skutki ex nunc, wobec czego, zdaniem organu odwoławczego nie można stwierdzić, że zobowiązanie stało się niewymagalne. Uchylenie decyzji wymiarowej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia spowodowało jedynie, że organ egzekucyjny do momentu ponownego wydania decyzji nie posiada aktualnej informacji o wysokości tego zobowiązania, co uzasadniało jedynie zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, do czasu wydania przez organ podatkowy pierwszej instancji nowej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. Jednocześnie, Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że w przedmiotowej sprawie w dalszym ciągu obowiązuje wniosek wierzyciela z 2 stycznia 2007 r. w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a Prezydent Miasta Ś., w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, wydał w dniu [...] nową decyzję określającą Urzędowi Morskiemu w S. zobowiązanie podatkowe za 2001 r. w łącznej kwocie [...] , tj. w wysokości określonej w tytułach wykonawczych o numerach [...], [...] i [...]. Odnosząc się natomiast do zarzutu błędu co osoby zobowiązanej Dyrektor Izby Skarbowej w S. stwierdził, że taka okoliczność w niniejszej sprawie nie wystąpiła bowiem zgodnie z dokonanym zgłoszeniem: • REGON - wyciąg z dnia 21 maja 2007 r., numer REGON [...] nadany został Urzędowi Morskiemu w S. jako organowi władzy rządowej - własność Skarb Państwa, • rejestracyjnym dla potrzeb podatku od towarów i usług złożonym w Drugim Urzędzie Skarbowym w S. z dnia [...] numer ewidencyjny NIP [...] został nadany Urzędowi Morskiemu z siedzibą w S. w trybie ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników. Również w deklaracji na podatek od nieruchomości złożonej do Prezydenta Miasta Ś. za 2001 r. zobowiązany wskazał, jako dane indentyfikacyjne, nazwę - Urząd Morski w S. oraz numery REGON [...] i numer NIP [...] . W konsekwencji zatem w decyzji Prezydenta Miasta Ś. z dnia [...] określającej zobowiązanie, jako podatnika wskazano Urząd Morski w S. A zatem, mając na uwadze, że powyższa decyzja została wskazana w odpowiedniej rubryce tytułów wykonawczych [...], [...], [...] jako podstawa prawna należności, zobowiązany w rubryce 10 ww. tytułów wykonawczych określony został jako - Urząd Morski w S. Reasumując, po przytoczeniu stosownych przepisów ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1502 ze zm.), organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowym postępowaniu nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. Na powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego zobowiązany wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] narusza następujące przepisy: • art. 59 § 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne przyjęcie, że nie wystąpiły określone w nich przesłanki dające podstawę organowi pierwszej instancji do umorzenia postępowania egzekucyjnego; • art. 29 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez badanie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym przy ocenie postanowienia o umorzeniu egzekucji przez organ pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd dokonuje kontroli zgodności ostatecznych decyzji administracyjnych z prawem. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji ostatecznej, dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, doprowadziła do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, ze zm.), postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Przepis ten dotyczy więc sytuacji trojakiego rodzaju: po pierwsze, sytuacji, gdy obowiązek nie jest wymagalny, co oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Z tym, że należy pamiętać, że okoliczności te muszą istnieć w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego i trwać w momencie wydawania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, albowiem jeżeli pojawią się one dopiero w toku postępowania egzekucyjnego, to będą stanowić podstawę do zawieszenia tego postępowania na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 ww. ustawy. Po drugie, obowiązek został umorzony lub wygasł z innego powodu, co oznacza, że obowiązek powstał i nie został wykonany, ale z innych powodów przestał istnieć przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Po trzecie, obowiązek nie powstał, czyli np. nie została wydana decyzja administracyjna nakładająca obowiązek lub wydana została taka decyzja, ale uchylono ją zanim stał się wymagalny obowiązek nałożony tą decyzją (Piotr Przybysz - "Postępowanie egzekucyjne w administracji - Komentarz", Wydawnictwo Lexis-Nexis Sp. z o. o. Warszawa 2008, wydanie 4, str. 204 - 205). Mając na uwadze powyższe, stwierdzić zatem należy, że prawidłowe jest stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, że w przedmiotowej sprawie żadna z ww. przesłanek nie zaistniała. Obowiązek w podatku od nieruchomości za 2001 r. powstał w związku z złożoną deklaracją przez Urząd Morski w S. Wprawdzie, wobec zakwestionowania wskazanej deklaracji organ podatkowy - Prezydent Miasta Ś., wydał decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego, która stała się podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego, i która następnie została przez organ nadrzędny uchylona, to jednak to uchylenie nie spowodowało, że obowiązek stał się niewymagalny, czy wygasł z innego powodu, bowiem sytuacja skutkująca koniecznością umorzenia postępowania w przedmiotowej sprawie miałaby miejsce wtedy, gdyby postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zapadło przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. A zatem, jak trafnie wskazał organ odwoławczy, należało zawiesić postępowanie egzekucyjne, mając na uwadze wniosek wierzyciela, na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednocześnie, wskazać należy, że sposób postępowania organu egzekucyjnego w przypadku zaistnienia w toku prowadzonej egzekucji takich okoliczności, jak zmiana wysokości egzekwowanego obowiązku lub podstawy prawnej prowadzenia egzekucji, został przez ustawodawcę przewidziany w § 9 ust. 1b Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), który stanowi, że "jeżeli w trakcie postępowania egzekucyjnego zostanie wydane orzeczenie określające lub ustalające inną wysokość należności pieniężnej niż objęta tytułem wykonawczym, wierzyciel niezwłocznie aktualizuje tytuł wykonawczy w ten sposób, że wypełnia pierwszą stronę druku tytułu wykonawczego, a drugą stronę opatruje pieczęcią urzędową oraz podpisem i pieczątką upoważnionej osoby. Dwa egzemplarze tych stron, oznaczone wyrazem "aktualizacja", wierzyciel przesyła organowi prowadzącemu egzekucję". Także poniesiony w skardze zarzut nie uwzględnienia przez organ odwoławczy przesłanki z art. 59 § 1 ust. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. błędu co do osoby zobowiązanego, nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem podnoszona przez zobowiązanego w skardze okoliczność, iż nie był on zarządcą trwałym, winna być wyjaśniona w toku prowadzonego postępowania podatkowego lub na etapie składnia zarzutów, a nie dopiero w trakcie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jako niezasadny należy także ocenić zarzut naruszenia przepisu art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, że to na organie egzekucyjnym ciąży obowiązek badania z urzędu dopuszczalność egzekucji, a nie jest on uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, bowiem na analizowanym etapie postępowania nie znajdował on zastosowania. Sąd, rozpoznając skargę, bada zaskarżone rozstrzygnięcie, a nie postanowienie organu pierwszej instancji, które nota bene zostało przez Dyrektora Izby Skarbowej uchylone, i nie dopatrzył się aby organ odwoławczy badał, wbrew przepisom prawa, zasadność i wymagalność egzekwowanego obowiązku, które to okoliczności powinny być wyjaśniane na wcześniejszych etapach postępowania jako, że organy egzekucyjne nie stanowią organów odwoławczych od decyzji podatkowych. Nie znajdując, w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie ostateczne nie odpowiada przepisom prawa materialnego, jak również podstaw do stwierdzenia, iż wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania podatkowego w stopniu, co najmniej, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzec należało o oddaleniu skargi, jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).