VI SA/Wa 83/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2008 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdem 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zakreślonego terminu na poddanie się sprawdzeniu kwalifikacji i w takim samym zakresie uchyla utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] września 2004r.; 2. stwierdza, że decyzje, o których mowa w pkt 1 w zakresie uchylonym nie podlegają wykonaniu; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. Z. z Kancelarii Adwokackiej [...] W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) zł stanowiącą 22% podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Starosty Ż. z dnia [...] sierpnia 2004 r. w przedmiocie skierowania P. Z. skarżącego w niniejszej sprawie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w R. wystąpił do Starosty Ż. z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji P. Z. do kierowania pojazdem wskazując, iż otrzymał on łącznie 31 pkt za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Starosta Ż. i decyzją z dnia [...] września 2004 r. wydaną na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602, ze zm.), skierował P. Z. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Jednocześnie orzekł, że niepoddanie się sprawdzeniu kwalifikacji do 24 października 2004 r. spowoduje wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że P. Z. zwrócił się do organu z prośbą o przesunięcie terminu do złożenia egzaminu na okres po zakończeniu odbywania kary pozbawienia wolności, informując przy tym, że koniec tej kary został określony na dzień 16 lutego 2007 r. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, iż skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji ma na celu ustalenie, czy osoba nagminnie naruszająca zasady ruchu drogowego przyswoiła w dostatecznym stopniu wiedzę teoretyczną i praktyczną w zakresie prowadzenia pojazdów. Bez pozytywnego wyniku takiego sprawdzianu osoba ta nie powinna prowadzić pojazdu, bowiem stwarza potencjalne zagrożenie dla innych uczestników ruchu. Ponieważ w aktach sprawy brak dowodu, iż prawo jazdy P.Z. zostało zatrzymane, przedłużenie terminu mogłoby, zdaniem organu spowodować, iż skarżący korzystałby z prawa jazdy np. w razie uzyskania przepustki z zakładu karnego. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P.Z.. W uzasadnieniu wskazał, że wnosił o zmianę terminu złożenia egzaminu, gdyż ze względu na osadzenie w zakładzie karnym nie będzie mógł go złożyć w wyznaczonym czasie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia [...] maja 2006 r. sygn. [...]uzupełnionym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r., uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdem, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. Przepisy powyższej ustawy, jak również przepisy rozporządzenia wykonawczego Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 236, poz. 1998), nie odnoszą się jednak do terminu, w jakim powinien zostać przeprowadzony egzamin sprawdzający kwalifikacje. Nie ulega wątpliwości, że z uwagi na bezpieczeństwo ruchu drogowego powinien on być możliwie krótki, a jednocześnie realny. Organ nie może bowiem wydać decyzji, która już w dacie jej wydania byłaby niewykonalna z przyczyn niezależnych od adresata. Ponieważ w odwołaniu P.Z. podniósł, iż z uwagi na osadzenie go w zakładzie karnym nie jest w stanie złożyć egzaminu w wyznaczonym terminie, organ odwoławczy powinien był dokonać ustaleń między innymi czy faktycznie odbywa on karę pozbawienia wolności oraz kiedy przewidywany jest koniec tej kary. Brak poczynienia powyższych ustaleń skutkował, zdaniem Sądu, naruszeniem art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie wyjaśnił bowiem wszechstronnie okoliczności sprawy, nie ustosunkował się do zgłaszanych w toku postępowania twierdzeń i wniosków strony, a ponadto uwzględnił jedynie interes publiczny, bez podjęcia próby zharmonizowania go z interesem indywidualnym strony. W skardze kasacyjnej od tego wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., wniosło o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji zarzucając naruszenie: przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej ustawa p.p.s.a.), poprzez przyjęcie, że fakty znane sądowi z urzędu wymagają dalszego postępowania wyjaśniającego, oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez przyjęcie, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji do kierowania pojazdami kierujący winien poddać się w możliwym dla niego terminie. Wyrokiem z dnia [...] września 2007 r. sygn. akt [...] Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania przyznając w pkt 2 sentencji wyroku ze środków budżetowych WSA w Warszawie adwokatowi A. Z. kwotę 150 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej urzędu wraz z 22% podatkiem od towarów i usług. NSA uznał, iż Sąd I instancji naruszył art. 114 ust. 1 pkt 1 lit.b wraz z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit.a ustawy Prawo o ruchu drogowym przez błędną ich wykładnię. Art. 114 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym nie upoważnia bowiem starosty, w razie przekroczenia przez kierowcę liczby 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1, do wyznaczenia terminu na złożenie egzaminu sprawdzającego kwalifikacje a tym samym organ nie jest upoważniony do wyznaczenia daty wykonania przedmiotowego rozstrzygnięcia. Decyzja wydawana przez organ w trybie przewidzianym art. 114 ust. 1 pkt. 1 lit. b rozstrzyga wyłącznie o obowiązku poddania się sprawdzeniu kwalifikacji, a nie o terminie wykonania takiego rozstrzygnięcia. Ewentualne cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami, na podstawie art. 140 ust. 1 pkt. 4 lit. a cyt. ustawy będzie w tej sytuacji efektem każdorazowej oceny przez organ kiedy w okolicznościach konkretnej sprawy można mówić o niewykonaniu przedmiotowego obowiązku. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 29 lutego 2008 r. pełnomocnik skarżącego sprecyzował skargę w ten sposób, że wniósł o uchylenie decyzji, w części dotyczącej wyznaczonego terminu na poddanie się skarżącego kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji do kierowania pojazdem. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] września 2004 r. w części, w jakiej rozstrzygają o terminie poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.utrzymało w mocy decyzję Starosty Ż., którą organ skierował P. Z. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego oraz wyznaczył termin na wykonanie powyższego skierowania. Jednocześnie orzekł, że niepoddanie się sprawdzeniu kwalifikacji we wskazanym terminie spowoduje wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowił art. 114 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy prawo o ruchu drogowym, z którego wynika, iż kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdem, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ww. ustawy. Przepis ten nie przewiduje terminu do złożenia egzaminu sprawdzającego kwalifikacje i nie upoważnia Starosty do wyznaczenia takiego terminu. Natomiast art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a cyt. ustawy stanowi, iż w razie niepoddania się obowiązkowi złożenia egzaminu, starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Ten przepis nie określa daty sprawdzenia kwalifikacji kierowcy tym samym nie precyzuje po jakim czasie odwołania starosta może zastosować przewyższa sankcję. Z powołanych przepisów nie wynika zatem dla organu uprawnienie do wyznaczenia w decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji terminu do złożenia przez kierowcę egzaminu sprawdzającego. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 114 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy, upoważnia organ jedynie do skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, a więc rozstrzyga wyłącznie o obowiązku poddania się przez posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami temu badaniu. Organ zaś każdorazowo, badając okoliczności konkretnej sprawy dokona oceny kiedy, w przypadku niepodania się przez kierowcę sprawdzeniu kwalifikacji, zostaną spełnione przesłanki uzasadniające wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy prawo o ruchu drogowym. Ewentualne jednak cofnięcie jednak uprawnień będzie efektem rozstrzygnięcia prowadzonego na podstawie powołanego art. 140 ust. 1 pkt 4 lit.a, w trakcie którego organ dokona oceny zachowania kierowcy pod kątem wypełnienia nałożonego na niego w trybie art. 114 obowiązku. Tak też przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku z dnia 27 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny z mocy art. 190 p.p.s.a. jest związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA w tej sprawie. Sąd uznał zatem, iż w obowiązujących przepisach brak jest podstawy materialnoprawnej upoważniającej Starostę do wyznaczenia terminu do złożenia egzaminu sprawdzającego przez osobę, która przekroczyła liczbę 24 pkt otrzymywanych za naruszenie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Podejmując ww. decyzje w zaskarżonej części organy dokonały zatem błędnej wykładni art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b powołanej ustawy, a skutkiem tego stanu rzeczy jest naruszenie powołanego przepisu mające wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji, w pkt 2 po myśli art. 152 p.p.s.a. zaś o kosztach orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. i przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2004 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).