II SA/Kr 1232/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie: AWSA: Inga Gołowska (spr.) WSA: Mariusz Kotulski Protokolant: Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2008r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala. Organ I instancji, Prezydent Miasta [...], decyzją z dnia [...] r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 4 pkt 9b¹, art.136 ust. 3, art.142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm) oraz upoważnienia Prezydenta Miasta [...] Nr [...]z dnia [...]2004r.- orzekł o odmowie zwrotu części działek nr [...] i nr [...] obr. [...] jedn.ewid. [...] m. [...], objętych księgą wieczystą nr [...] w granicach zbytej na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...] o pow. 9058 m² obr. 61 b.dz.adm. [...] – na rzecz T. G. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że T. G. wystąpiła w dniu [...] 2001r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości tzn. działki nr [...] ujawnionej w księdze wieczystej [...] b.gm.kat [...]. Działka objęta wnioskiem została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego zawartej w dniu [...]1975r. [...], oparciu o art.6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U z 1974r. Nr 10, poz. 64) Nieruchomość ta była przeznaczona pod budowę Centrum [...] w [...], zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny wydany przez Urząd Miasta [...], Wydział Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska z dnia [...] 1974r. nr [...]. W dacie wywłaszczenia działka nr [...] stanowiła własność J. G. Działka nr [...] podzieliła się na działki [...] nr [...] i nr [...] . Planem podziału [...] działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...] i [...]. Na podstawie operatu z [...] 1997r. [...] działka nr [...] zniosła się do działki nr [...], która tak powiększona zmieniła oznaczenie i powierzchnię na działkę nr [...] o pow. 6775 m². Działka nr [...]wraz z innymi utworzyła działkę nr [...] o pow. 12 ha 44 ar 45 m², która uległa podziałowi na [...] działek, oznaczonych od nr [...] do nr [...] zgodnie z operatem nr [...]. Działka nr [...] o pow. 2283 m² stanowi własność Gminy Miejskiej [...] i jest ujawniona w księdze wieczystej nr [...] . Działki nr [...] i [...] stanowią własność [...] Promocji Zdrowia im. [...] w [...]. Dodatkowo podniesiono, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przysługuje spadkobiercy poprzedniego właściciela czyli osobie , która pod tytułem ogólnym przejęła majątek poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości i legitymuje się prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] 1991r. sygn. akt: [...] ustalono, że spadek po poprzednim właścicielu J. G. nabyły: T. G. i G. D. po ½ części z tym, że prawo własności gospodarstwa rolnego nabyła T. G. w całości. Obowiązkiem organu było ustalenie czy z wnioskiem o zwrot nieruchomości wystąpiły wszystkie legitymowane osoby. Pismami z dnia [...] 2001r., [...] 2001r., [...] 2007r. i [...] 2007r. organ zwracał się do wnioskodawczyni o uzupełnienie wniosku poprzez dołączenie oświadczenia woli drugiej spadkobierczyni tzn. G. D. W odpowiedzi na pisma wnioskodawczyni zarzuciła organowi błędną interpretację prawa dotyczącą konieczności udziału w postępowaniu G. D. oraz domagała się rozpoznania sprawy na podstawie zebranych w sprawie dokumentów. Postanowieniem z dnia [...] 2007r.organ I instancji, dokonał z urzędu sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w ten sposób, iż miejsce ,,części działek nr [...] i nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] m. [...]" winno być wpisane ,,części działek nr [...] i nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] m. [...]". Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyła T. G. działająca przez pełnomocnika M. K. i podtrzymała wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu odwołania podniosła, że wywłaszczona nieruchomość stanowiła część gospodarstwa rolnego, którego prawo własności nabyła w całości T. G. a żaden z powołanych przez Prezydenta Miasta [...] przepisów nie potwierdza stanowiska, że stroną tego postępowania powinna być także G. D. Organ II instancji, Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] 2007r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 138§ 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm) – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] 2007r. znak: [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono m.in., że zgodnie z konstrukcją prawną wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej ukształtowaną przez art. 136 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, uprawnionymi do wystąpienia z wnioskiem o zwrot nieruchomości wywłaszczonej są poprzedni właściciel wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobiercy. Okoliczność, że T. G. na mocy przepisów szczególnych nabyła w całości wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne nie ogranicza prawa G. D. do wystąpienia z takim wnioskiem ponieważ zgodnie z postanowieniem spadkowym jest ona spadkobierczynią J. G. w ½ części. Brak zgody wszystkich poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców na zwrot nieruchomości w świetle art. 136 ust. 3 ustawy , stanowi negatywna przesłankę zwrotu nieruchomości. Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez T. G. , która wniosła o jej uchylenie i zasadzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniosła, że nieruchomość będąca przedmiotem wniosku o zwrot wchodziła w skład gospodarstwa rolnego, którego jedynym spadkobiercom jest T. G. tak więc zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami tylko T. G. była uprawniona do wystąpienia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Żaden z powołanych przez Wojewodę [...] przepisów nie potwierdza stanowiska , że G. D. ma być stroną postępowania o zwrot przedmiotowej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył , co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Artykuł 136 ust. 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami postanawia, że z żądaniem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może wystąpić poprzedni właściciel lub jego spadkobierca. Przepis ten zatem w sposób precyzyjny określa również krąg podmiotów, które mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a więc mają czynną legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym w sprawie, której przedmiotem jest zwrot nieruchomości i dokonanie rozliczeń z tytułu jej zwrotu. Zgodnie z tym przepisem, legitymację taką ma przede wszystkim poprzedni właściciel wywłaszczonej nieruchomości. Stosownie do art. 4 pkt 4 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami przez poprzedniego właściciela należy rozumieć osobę, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości wskutek jej wywłaszczenia albo przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego na podstawie innych tytułów. Ponadto krąg podmiotów, które mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a więc mają czynną legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym w sprawie, której przedmiotem jest zwrot nieruchomości i dokonanie rozliczeń z tytułu jej zwrotu, ustalony w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami nie może być interpretowany w sposób rozszerzający. Poza sporem pozostaje okoliczność, że w każdym postępowaniu administracyjnym, w tym także w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości obowiązkiem organu administracji publicznej jest ustalenie pełnego kręgu osób i podmiotów, którym w tym postępowaniu przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Przypomnieć więc należy, że stosownie do treści art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) do podmiotów uprawnionych do zgłoszenia żądania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ustawodawca zaliczył poprzedniego właściciela oraz jego spadkobierców. Oznacza to, że w postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, wniosek musi pochodzić od wszystkich poprzednich właścicieli (współwłaścicieli), bądź od wszystkich spadkobierców poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Tym samym osoby te są stronami postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Poza wskazanymi wyżej osobami, których udział w charakterze stron w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest oczywisty, w postępowaniu tym winny brać udział także te osoby bądź podmioty, którym w chwili rozstrzygania sprawy o zwrot nieruchomości, do nieruchomości objętej tym postępowaniem przysługuje tytuł prawno-rzeczowy. (Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 05 stycznia 2001r. sygn. akt: IV SA 2217/1998 LEX nr 53398) Jak wynika z akt sprawy , organ I instancji cztery razy ( w pismach z dnia: [...].2001r., [...] .2001r., [...].2007r. i [...].2007r.) zwracał się do wnioskodawczyni T. G. o uzupełnienie wniosku z dnia [...] 2001r. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej wówczas jako działka nr [...] obr. [...][...]. Organ wzywał do uzupełnienia wniosku o osobę drugiego spadkobiercy po zmarłym J. G. G. D. Wnioskodawczyni nie uzupełniła wniosku a dodatkowo podnosiła, że jest jedyną osobą uprawnioną do wystąpienia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Organ II instancji w sposób prawidłowy i zgodnie z przepisem art. 136 ust. 3 cyt. ustawy przyjął, że z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie wystąpili wszyscy spadkobiercy wywłaszczonego właściciela a jedynie jeden z nich tzn. T. G. Drugi spadkobierca G. D. nie wystąpiła z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W tej sytuacji organ II instancji działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm) utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Decyzja ta odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm) gdyż zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa zarówno procesowego jak i materialnego a przeprowadzone postępowanie rozpoznawcze wykazało nieistnienie naruszenia prawa w działalności organu administracji , której skarga dotyczy. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.