III SA/Wa 2019/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Asesor WSA Hieronim Sęk, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2008 r. sprawy ze skargi D. P. i G. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie zmiany wymiaru podatku od nieruchomości za 2007 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz D. P. i G. C. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Jak wynika z akt sprawy decyzją z [...] stycznia 2007 r., wydaną na podstawie art. 21 § 1, art. 207, art. 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej "Op") oraz art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1, 2, 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.; dalej "upol") a także uchwały Rady Miejskiej w Błoniu Nr III/3/06 z dnia 8 grudnia 2006 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2007 r., Burmistrz Miasta i Gminy w B. ustalił G. C., T. C. oraz D. P. podatek od nieruchomości położonej w B. (obręb nr 9, działka nr 42/1) za 2007 r. w kwocie 672 zł. Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. Burmistrz Miasta i Gminy w B., działając na podstawie art. 254 Op oraz art. 6 ust. 3 upol, zmienił powołaną na wstępie decyzję z [...] stycznia 2007 r. poprzez ustalenie nowej kwoty, tj. 641 zł podatku od nieruchomości na 2007 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zmiana wymiaru podatku została dokonana na podstawie zawiadomienia o zmianach w ewidencji gruntów i budynków z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w O. Odwołanie od powyższej decyzji, domagając się jej uchylenia, wnieśli G. C. i D. P. (w dalszej części uzasadnienia zwani "Skarżącymi"). W uzasadnieniu odwołania Skarżący wskazali, że wbrew temu co wynika z powoływanej decyzji ich nieruchomość nie uległa zmniejszeniu. Ponadto Skarżący nie byli stroną żadnego postępowania dotyczącego ich nieruchomości. Nie dokonywali także jakiegokolwiek zbycia części przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z [...] września 2007 r., wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Op, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy w B. z [...] czerwca 2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, podkreślił, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.; dalej jako "upgk") podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Wskazał, że dla przedmiotowej nieruchomości w ewidencji gruntów wprowadzono zmianę, polegającą na zmniejszeniu powierzchni z 0.2109 ha na 0.1973 ha. Zmiany tej dokonano na podstawie księgi wieczystej [...] w wyniku zgłoszenia przez Urząd Miasta i Gminy. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że argumenty Skarżących nie mogły zostać uwzględnione w ramach postępowania podatkowego. Kolegium nie jest bowiem władne rozstrzygać kwestii prawidłowości i zgodności z prawem wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów i budynków. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wnieśli o uchylenie ww. decyzji, wskazując, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie wyjaśniło wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Zdaniem Skarżących, organ odwoławczy nie dostrzegł, że decyzja z [...] czerwca 2007 r. została wydana z naruszeniem przepisów Op. W szczególności w niniejszej sprawie nie wydano postanowienia o wszczęciu postępowania z urzędu i nie powiadomiono o tym stron. W toku postępowania nie umożliwiono Skarżącym zapoznania się z materiałem dowodowym. Na poparcie słuszności swojego stanowiska Skarżący dołączyli kserokopię decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., wydanej w analogicznym stanie prawnym, którą uchylono rozstrzygnięcie organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej, wniosło o oddalenie skargi. Obecni na rozprawie w dniu 3 marca 2007 r. Skarżący wnieśli o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "ppsa") lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa). Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione, jak również ma prawo uwzględnić jedynie część wniosków skargi. Ponadto zgodnie z art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Dokonując kontroli legalności działań organów podatkowych według ww. zasad, Sąd stwierdził, że skargę należało uwzględnić poprzez uchylenie obu wydanych w niniejszej sprawie decyzji. Powodem uchylenia decyzji organów obu instancji są stwierdzone przez Sąd naruszenia przepisów postępowania, który mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stwierdzenie naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Jak już wspomniano zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy wydaną z urzędu, w trybie art. 254 Op, decyzję Burmistrza Miasta i Gminy w B. z [...] czerwca 2007 r. Zgodnie z art. 254 § 1 Op decyzja ostateczna, ustalająca lub określająca wysokość zobowiązania podatkowego na dany okres, może być zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli po jej doręczeniu nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach prawa podatkowego obowiązujących w dniu wydania decyzji. Jednocześnie zmiana decyzji ostatecznej może dotyczyć tylko okresu, za który ustalono lub określono wysokość zobowiązania podatkowego, o czym stanowi § 2 powoływanego przepisu. Przepis art. 165 § 1 Op stanowi, że postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, tzn. z inicjatywy organu podatkowego. Wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia (art. 165 § 2 Op), które należy doręczyć stronie. Zgodnie z art. 165 § 4 Op dzień doręczenia stronie tego postanowienia stanowi datę wszczęcia postępowania z urzędu. Jednocześnie ustawodawca od ww. zasady przewidział wyjątek m.in. w art. 165 § 5 pkt 1 Op. Stosownie do treści tego ostatniego przepisu § 2 i § 4 art. 165 nie stosuje się do postępowania w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie. Z powyższego uregulowania wynika zatem, że organy mogą nie wydawać postanowienia o wszczęciu postępowania (i nie doręczać go stronie) w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie. Taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie miała jednak miejsca. Decyzja Burmistrza Miasta i Gminy w B. z [...] czerwca 2007 r. została wydana, w oparciu o art. 254 § 1 Op, właśnie z uwagi na zmianę stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji należało uznać, że wydanie ww. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy w B., wbrew wyraźnemu obowiązkowi ustawowemu, nie zostało poprzedzone wszczęciem postępowania z urzędu w formie postanowienia. Oznacza to, że jakiekolwiek czynności podejmowane przez organy podatkowe przed skutecznym doręczeniem stronie ww. postanowienia nie mogą wywoływać żadnych skutków prawnych. Należy mieć także na uwadze, że ww. uchybienie procesowe skutkowało w niniejszej sprawie niezawinionym nieuczestniczeniem strony w postępowaniu, co stanowi przesłankę do wznowienia postępowania wyrażoną w art. 240 § 1 pkt 4 Op. Przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 4 zostaje spełniona zarówno wtedy, gdy strona nie brała udziału w całym postępowaniu, jak i wtedy gdy nie uczestniczyła w niektórych istotnych czynnościach. Nie ma przy tym znaczenia przyczyna nieuczestniczenia strony ani też wpływ tego faktu na treść decyzji. W niniejszej sprawie, organy dopuściły przed wydaniem decyzji jako dowód "Wypis z rejestru gruntów – wykaz zmian", nie informując o tym strony. W ocenie Składu orzekającego takie działanie organów, stanowi klasyczny przypadek przewidziany w art. 240 § 1 pkt 4 Op (por. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z 25 kwietnia 2005 r. FPS 6/04, ONSAiWSA 2005, nr 4, poz. 66). Jednocześnie wskazać należy, że w postępowaniu odwoławczym Skarżący podnosili, że bez własnej winy nie wzięli udziału w istotnych czynnościach przed organem I instancji. Dążyli więc w trybie zwykłym do uchylenia decyzji I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem Sądu, dowiedli przy tym braku winy nieuczestniczenia w postępowaniu. Nieskorzystanie z tej możliwości stanowiłoby o ich zawinieniu, które wyklucza istnienie podstawy wynikającej z art. 240 § 1 pkt 4 Op. Skoro bowiem strona miała możliwość spowodowania rozpoznania sprawy od początku, a tym samym czynnego udziału w obu instancjach, to nie sposób przyjąć, że "nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu". Ponownie rozpatrując sprawę organy podatkowe będą zobowiązane uwzględnić powyższe wskazania Sądu i prowadzić według nich dalsze postępowanie w sprawie. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) w zw. z art. 135 ppsa, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy w B. z [...] czerwca 2007 r. Zakres, w jakim uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu określono w oparciu o art. 152 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i art. 202 § 2 ppsa.