I OW 132/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędziowie NSA: Małgorzata Borowiec Izabella Kulig - Maciszewska Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Ł. z dnia 28 listopada 2007 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Starostą Ł. a Starostą M. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie ponoszenia odpłatności za pobyt dzieci K. i T. M. w rodzinie zastępczej H. i T. L. postanawia: oddalić wniosek Starosta Ł. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość ze Starostą M. w sprawie odpłatności za pobyt dzieci w rodzinie zastępczej w okresach: od 13 lutego 2005 r. do 31 marca 2007 r. oraz od 1 kwietnia 2007 r. i nadal. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że zgodnie z art. 154 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), art. 86 ust. 3 tej ustawy nie stosuje się do dzieci umieszczonych w rodzinach zastępczych przed dniem 1 stycznia 2004 r. Przepis ten stanowi, że w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej na terenie innego powiatu, powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej ponosi wydatki na jego utrzymanie w łącznej kwocie świadczeń przysługujących danej rodzinie zstępczej. W kwietniu 2000 r. małoletni K. i T. M. zostali umieszczeni w rodzinie zastępczej H. i T. L. w S. K. - Powiat Ł.. Rodzina ta została rozwiązana postanowieniem Sądu. Następnie od stycznia 2002 r. dzieci zostały umieszczone w rodzinie zastępczej G. i S. M. w G. - Powiat M.. Rodzina ta została rozwiązana i w lutym 2005 r. dzieci trafiły do rodziny zastępczej H. i T. L.. Dzieci zatem zamieszkały na terenie powiatu m. w rodzinie zastępczej. W tej sytuacji ma zastosowanie art. 154 ust. 1 w związku z art. 86 ust. 3 ustawy, w której regulacja art. 86 ust. 3 jest wyłączona w stosunku do rodzin zastępczych utworzonych przed 1 stycznia 2004 r., a ma zastosowanie do rodzin utworzonych po tej dacie. Dlatego też na dzieci umieszczone w rodzinie zastępczej od lutego 2005 r. powinien płacić Starosta M.. Bez wątpienia dzieci umieszczone przed 13 lutego 2005 r. w rodzinie zastępczej zamieszkiwały na terenie powiatu m., co potwierdza § 1 porozumienia. Starosta M. przyjął interpretację, że utworzona w lutym 2005 r. rodzina zastępcza H. i T. L. jest kontynuacją "starej rodziny" utworzonej przez H. i T. L. od kwietnia 2000 r. W tej sytuacji regulacja art. 86 ust. 3 ustawy jest wyłączona. Od 1 kwietnia 2007 r. dokonano nowelizacji ustawy o pomocy społecznej wprowadzając art. 86a, z którego jednoznacznie wynika właściwość Starosty M. do ponoszenia odpłatności, jako że miejscem zamieszkania dzieci przed ich umieszczeniem w pierwszej formie pieczy zastępczej, tj. w kwietniu 2000 r. był powiat m., miejscowość G.. Sąd Rejonowy w B. I Wydział Cywilny odrzucił pozew skarżącego stwierdzając, że w sprawie droga sądowa jest niedopuszczalna. Starosta M. poparł wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość. W uzasadnieniu wskazał, że 24 lutego 2005 r. Starosta M. zawarł ze Starostą Ł., zgodnie z art. 86 ust. 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej porozumienie, na mocy którego w rodzinie zastępczej znajdującej się na terenie Powiatu Ł. zostały umieszczone dzieci zamieszkałe wcześniej na terenie Powiatu M.: K. i T. M.. Na mocy tego porozumienia Starosta M. w okresie od lutego 2005 r. do grudnia 2006 r. regularnie opłacał wydatki na utrzymanie ww. dzieci w wysokości należnej rodzinie zastępczej. Z uwagi na wykładnię art. 154 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którą art. 86 ust. 3 i 4 nie stosuje się, zastosowanie ma art. 154 w sytuacji gdy po 1 stycznia 2004 r. nastąpiła zmiana rodziny zastępczej. Właściwy do ponoszenia odpłatności będzie powiat zamieszkania kolejnej rodziny zastępczej. Z tego względu odstąpił od wcześniej zawartego porozumienia. Pomimo wezwania Powiatu Ł. do zwrotu wypłaconych w ramach porozumienia środków w kwocie 28 197 zł 46 gr nie zostały one zwrócone. Nie kwestionuje natomiast, że od 1 kwietnia w związku ze zmianą ustawy o pomocy społecznej i treścią dodanego art. 86a to Powiat M. zobowiązany jest płacić za pobyt dzieci K. i T. M. w rodzinie zastępczej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sporem o właściwość jest sytuacja prawna, w której co do zakresu działania organów państwowych zachodzi rozbieżność poglądów, która powinna być usunięta na skutek podjętych w tym kierunku środków prawnych. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów państwowych zachodzi w odniesieniu do rozpatrywania tej samej sprawy, czyli gdy mamy do czynienia z tożsamością sprawy, którą zajmują się co najmniej dwa organy. A zatem wtedy, gdy w postępowaniu przed organami chodzi o rozstrzygnięcie tożsamej sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym (tożsamości strony), przedmiotowym (tożsamości żądania), przy stosowaniu tej samej podstawy prawnej. Przepis art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dotyczy właśnie sytuacji kiedy między organami administracji publicznej zachodzi rozbieżność poglądów co do właściwości do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. Chodzi tu więc nie o każdą sprawę, którą upoważniony jest załatwić organ administracji publicznej, ale indywidualną sprawę należącą do jego właściwości, a więc nie tylko rozstrzyganą przez organ administracji publicznej, ale też w postępowaniu uregulowanym procedurą administracyjną. W rozpoznawanym przypadku ze sprawą administracyjną nie mamy do czynienia, przedmiotem sporu nie jest właściwość do wydania decyzji o udzieleniu pomocy na pokrycie kosztów utrzymania dzieci a spór na tle zawartego na podstawie art. 86 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), porozumienia w sprawie umieszczenia dziecka i wysokości wydatków, o których mowa w art. 86 ust. 2 lub 3 tej ustawy. Zgodnie z art. 86 ust. 4 powołanej ustawy o pomocy społecznej "Powiat prowadzący całodobową placówkę opiekuńczo-wychowawczą lub rodzinę zastępczą przyjmującą dziecko oraz powiat na terenie którego funkcjonuje całodobowa placówka opiekuńczo-wychowawcza zawiera z powiatem właściwym ze względu na miejsce zamieszkania przejętego dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej lub skierowaniem do całodobowej placówki opiekuńczo-wychowawczej porozumienie w sprawie umieszczenia dziecka i wysokości wydatków, o których mowa w ust. 2 lub 3". Porozumienie, o którym mowa w tym przepisie prawa nie ma charakteru aktu administracyjnego lecz umowy cywilnoprawnej. Z tego względu sporu powstałego na podstawie porozumienia, Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozstrzygnąć na podstawie art. 4 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie ma przy tym zastosowania art. 58 § 4 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi "Sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy". Zgodnie z art. 15 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozstrzygnięcia sporu stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przyjęta konstrukcja stosowania odpowiedniego przepisu wymaga przy ustaleniu zastosowania przepisu prawa rozważenia przedmiotu rozstrzygnięcia co daje podstawę do wykładni zastosowania tego przepisu prawa wprost bądź wyłączenia zastosowania tego przepisu lub do wykładni stosowania tego przepisu prawa odpowiednio. Rozstrzygnięcie sporu o właściwość nie jest rozstrzygnięciem sprawy sądowoadministracyjnej, a zatem art. 58 § 4 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma zastosowania w zakresie rozstrzygania sporów o właściwość. Rozstrzygnięcie sporu powstałego na podstawie porozumienia oznaczałoby rozstrzygnięcie sprawy cywilnej, a sprawy te nie są rozpoznawane i rozstrzygane w formie decyzji w trybie postępowania administracyjnego. Stanowi o tym expressis verbis § 9 porozumienia Nr 8 zawartego 24 lutego 2005 r., który stanowi "W sprawach nieuregulowanych niniejszym porozumieniem mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego". Z powyższych względów wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, na podstawie art. 151 w związku z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił.