II GSK 1008/08
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-06-03
Skład orzekający: Andrzej Kisielewicz, Janusz Drachal, Urszula Raczkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna nałożona na przewoźnika drogowego za naruszenie przepisów dotyczących czasu pracy kierowców i dokumentacji pracy kierowcy może zostać umorzona, jeśli przedsiębiorca twierdzi, że brakujące wykresówki zostały skradzione, a postępowanie karne w tej sprawie zostało umorzone z powodu braku danych uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy administracji miały podstawy do nałożenia kary pieniężnej. Odpowiedzialność za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym ma charakter obiektywny i nie jest uzależniona od winy przewoźnika. Twierdzenia o kradzieży wykresówek nie mogły stanowić podstawy do odstąpienia od nałożenia kary, zwłaszcza gdy postępowanie karne w tej sprawie zostało umorzone z powodu braku danych uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa. Kara pieniężna ma charakter administracyjny i służy zapewnieniu realizacji zadań administracji, a jej nałożenie jest obligatoryjne w każdym przypadku naruszenia prawa, z wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, które nie miały miejsca w tej sprawie.Stan faktyczny
W wyniku kontroli przedsiębiorcy P. M. stwierdzono naruszenia przepisów dotyczących przewozów drogowych i czasu pracy kierowców, w tym brak wymaganej dokumentacji, skrócenie czasu odpoczynku i nieprawidłowe używanie wykresówek. Na przedsiębiorcę nałożono karę pieniężną, która została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. Przedsiębiorca twierdził, że brakujące wykresówki zostały skradzione, jednakże postępowanie karne w tej sprawie zostało umorzone z powodu braku danych uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę przedsiębiorcy, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i zasądzono od P. M. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 1200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz (spr.) Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 13 czerwca 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 2038/07 w sprawie ze skargi P. M. – T. M. i K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od P. M. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 1200 (słownie: tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 2038/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę P. M. na decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2007 r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym:
W wyniku kontroli przeprowadzonej w dniach od [...] stycznia 2007 r. do [...] lutego 2007 r. w przedsiębiorstwie skarżącego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. M. T. M. i K., stwierdzono, że analiza dokumentów udostępnionych przez przedsiębiorcę wykazała naruszenia przepisów dotyczących przewozów drogowych oraz przepisów regulujących czas pracy kierowców.
Skarżący, ustosunkowując się do stwierdzonych w wyniku kontroli naruszeń, dotyczących pracy kierowców, w piśmie z dnia [...] lutego 2007 r. wyjaśnił, iż w "zakresie czynności", każdy kierowca podpisuje, że będzie przestrzegał czasu pracy, a żaden pracodawca nie jest w stanie dopilnować wszystkich kierowców i nie może odpowiadać za wszystkich.
Pismem z dnia [...] lutego 2007 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w B. zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w związku z przeprowadzoną kontrolą, pouczając go jednocześnie o treści art. 10 k.p.a.
W oparciu o dokumenty i informacje uzyskane z Prokuratury Rejonowej [...] w B. organ ustalił, że przedsiębiorca P. M. dwukrotnie zgłosił kradzież wykresówek w 2006 r., jednakże wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa, prokuratura odnośnie do pierwszego zgłoszenia umorzyła dochodzenie, zaś w drugim przypadku postanowiła o odmowie wszczęcia dochodzenia. Nadto organ stwierdził, że przedsiębiorca pierwszego zgłoszenia kradzieży 1000 sztuk wykresówek dokonał dnia [...] stycznia 2006 r., po próbie podjęcia czynności kontrolnych przez Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego w B., co miało miejsce w dniu [...] stycznia 2006 r., natomiast drugiego zgłoszenia dotyczącego kradzieży wykresówek dokonano w dniu [...] listopada 2006 r. odpowiednio po drugiej próbie podjęcia czynności kontrolnych przez Inspektorat w dniu [...] listopada 2006 r.
Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, w związku ze stwierdzonymi w wyniku kontroli naruszeniami, nałożył na P. M. karę pieniężną w wysokości 30 000 zł na podstawie lp. 11.4. ust. 1, lp. 11.4. ust. 2, lp. 11.4. ust. 7 lit. a, d, f, lp. 11.2. ust. 2, lp. 11.1. ust. 1 lit. b, lp. 10.2. lit. a i b, lp. 10.4. lit. a i b, lp. 10.3. lit. a i b, lp. 11.2. ust. 1, lp. 11.2. pkt 4, lp.1.8. pkt 1, 2, 3 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 z późn. zm.), dalej: ustawa o transporcie drogowym. Łączna kara, wynikająca ze stwierdzonych w decyzji naruszeń wyniosła wprawdzie 88 550 zł, jednakże stosownie do art. 92 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy wysokość kary ograniczono do kwoty 30 000 zł.
Kara pieniężna orzeczona została za następujące naruszenia:
1. wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie:
- prowadzenia wymaganej dokumentacji dotyczącej pracy kierowcy;
- kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne
- wystawiania kierowcy zaświadczenia poświadczającego jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą;
2. skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego;
3. przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy przy wykonywaniu przewozu drogowego;
4. przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu przy wykonywaniu przewozu drogowego;
5. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, które nie rejestruje wszystkich wymaganych elementów;
6. wadliwe działanie urządzenia rejestrującego - nieuzasadnione użycie kilku wykresówek w ciągu tego samego 24 - godzinnego okresu;
7. nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego - wykresówka zapisywana była za długo;
8. nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego - nieprawidłowe operowanie przełącznikiem grup czasowych (selektorem);
9. nieokazanie wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli w przedsiębiorstwie;
10. okazane podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki nie zawierały wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy;
11. okazane podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki nie zawierały wpisu imienia lub nazwiska kierowcy, miejsca lub daty końcowej używania wykresówki, stanu licznika w chwili zakończenia użytkowania pojazdu.
Organ II instancji, po rozpoznaniu sprawy wskutek złożonego przez skarżącego odwołania, decyzją z dnia [...] września 2007 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.
Organ odwoławczy stwierdził, że wyszczególnione w decyzji organu I instancji naruszenia miały miejsce i zostały szczegółowo opisane w decyzji organu I instancji, że łączna kwota kar za stwierdzone naruszenia wynosi 88 550 zł, natomiast na podstawie art. 92 ust. 2 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym została ograniczona do kwoty 30 000 zł. Podnoszony przez skarżącego argument o kradzieży części wykresówek oraz celowym ukryciu części z nich przez jednego z kierowców nie stanowi – w ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego – uzasadnienia dla odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Organ orzekający ma bowiem obowiązek stwierdzenia, czy nastąpiło wykroczenie określone powołanymi przepisami, bez wnikania w jego przyczyny. Istotne jest bowiem stwierdzenie faktu popełnienia wykroczenia przy założonej odpowiedzialności przedsiębiorcy niezależnie od jego winy, czy możliwości przyczynienia się do powstania naruszenia.
Rozpatrując skargę WSA w W. stwierdził, że organy administracji obu instancji wyczerpująco zbadały okoliczności faktyczne związane ze sprawą będącą przedmiotem rozstrzygnięcia oraz prawidłowo oceniły ustalony w wyniku przeprowadzonej kontroli stan faktyczny.
Sąd wskazał, że w protokole kontroli z dnia [...] lutego 2007 r. zostały szczegółowo opisane stwierdzone przez organ nieprawidłowości, zaś w kwestionowanej decyzji powołano właściwe przepisy prawa materialnego, które stanowiły podstawę prawną stwierdzenia w wyniku kontroli naruszeń, tj. przepisy ustawy o transporcie drogowym, przepisy rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985), dalej: rozporządzenie Nr 3820/85, przepisy rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985), dalej: rozporządzenie Nr 3821/85, oraz przepisy rozporządzenia (WE) Nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006), dalej: rozporządzenie Nr 561/2006.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, w świetle ustaleń dokonanych przez organ w ramach czynności sprawdzających, nie istniały podstawy do tego, by dać wiarę wyjaśnieniom skarżącego odnośnie do kradzieży wykresówek z jego firmy i w tym zakresie odstąpić od nałożenia kary. Ponadto WSA w W. zauważył, że organ słusznie zwrócił uwagę na okoliczność, iż zgłoszenie przez skarżącego kradzieży wykresówek do organów ścigania nastąpiło dopiero kilka dni po tym, jak uzyskał on informację o zamiarze przeprowadzenia kontroli w jego przedsiębiorstwie przez Inspekcję Transportu Drogowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że zgodnie z art. 14 ust. 2 rozporządzenia Nr 3821/85 w związku z art. 26 ust. 3 rozporządzenia Nr 561/2006 podmiot prowadzący działalność w zakresie transportu drogowego ma obowiązek przechowywać wykresówki przez co najmniej rok po ich użyciu. W dacie kontroli szczegółowe wymagania odnośnie do zasad używania wykresówek oraz informacji, które musiały być na nich naniesione określał art. 15 ww. rozporządzenia Nr 3821/85. Wymagania odnośnie czasu pracy kierowców, okresów odpoczynku oraz obowiązkowych przerw w pracy określały natomiast art. 6, art. 7 i art. 8 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3820/85. Art. 39e ustawy o transporcie drogowym nakładał zaś na przewoźnika drogowego m. in. obowiązek kierowania kierowców na badania lekarskie i psychologiczne, prowadzenia dokumentacji dotyczącej pracy kierowcy oraz wystawienia kierowcy zaświadczenia poświadczającego jego zatrudnienie oraz spełnianie wszystkich wymagań określonych ustawą.
Sąd pierwszej instancji podzielił wyrażony przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego pogląd, iż odpowiedzialność wynikająca z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym ma charakter obiektywny i nie jest oparta na zasadzie winy. Wysokość kar za poszczególne rodzaje naruszeń jest natomiast ściśle określona w załączniku do tej ustawy i organ nie ma możliwości miarkowania ich wysokości w zależności od okoliczności danej sprawy. W ocenie WSA w W. organ prawidłowo ograniczył również wysokość nałożenia kary pieniężnej do kwoty 30 000 zł, stosownie do art. 92 ust. 2 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym. Sąd stwierdził, że w sytuacji gdy organy prokuratury z braku danych dostatecznie uzasadniających popełnienie przestępstwa kradzieży wykresówek umorzyły dochodzenie a następnie odmówiły wszczęcia dochodzenia, organy administracji nie miały podstaw by dać wiarę wyjaśnieniom skarżącego co do kradzieży wykresówek z jego firmy.
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. P. M. zaskarżył skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz orzeczenie o kosztach zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.,
– w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 §1, art. 80 i art. 107 § 4 k.p.a. poprzez pominięcie istotnej w sprawie okoliczności niewyjaśnienia przez organ administracji publicznej przyczyn braku wykresówek w siedzibie przedsiębiorcy i przyjęcie, że okoliczności te są jasne tylko w oparciu o postanowienia umarzające postępowania karne. Naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to przez niemożność dokonania oceny czy w świetle art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym i art. 2 Konstytucji RP przedsiębiorca może ponosić odpowiedzialność administracyjną za ich brak;
– w zw. z art. 80 oraz art. 15 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez pominięcie dokonania przez organ II instancji tylko częściowej oceny prawnej stwierdzonych naruszeń, a to w oparciu wyłącznie o przepisy prawa wspólnotowego, w sytuacji gdy z akt sprawy wynika, że przedsiębiorca wykonywał przewozy objęte poddanymi kontroli wykresówkami poza Wspólnotę Europejską i w konsekwencji ocena tych naruszeń (norm sankcjonowanych) mogła być dokonana w oparciu o przepisy umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR) sporządzonej w Genewie 1 lipca 1970 r., (dalej: umowa AETR) przyczyną czego było naruszenie przez Sąd I instancji art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie części akt sprawy - wykresówek dokumentujących przejazdy poza Wspólnotę Europejską i uznanie, że w sprawie znajdują zastosowanie wyłącznie przepisy prawa wspólnotowego,
II. Naruszenie prawa materialnego, a to:
– niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 1-5, art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 1, ust. 2, ust. 7 i ust. 9 rozporządzenia Nr 3820/85 oraz art. 15 ust. 2, ust. 5 i art. 14 ust. 2 rozporządzenia Nr 3821/85 poprzez ustalenie obowiązków strony w oparciu wyłącznie o te przepisy, w sytuacji gdy znaczna część przewozów była wykonywana poza obszarem Wspólnoty Europejskiej, a więc poza działaniem tych aktów prawnych,
– art. 14 ust. 2 rozporządzenia Nr 3821/85 oraz z Ip. 11.4 ust. 1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym - poprzez wadliwą wykładnię pierwszego z przywołanych przepisów i niewłaściwe zastosowanie drugiego, w konsekwencji nałożenie kary za nieokazanie wykresówek kierowców S. i G. za okres od dnia [...] stycznia 2006 r. do dnia [...] lutego 2006 r. (wydania decyzji w sprawie), w sytuacji gdy przedsiębiorca nie miał obowiązku ich przechowywać w czasie orzekania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił szczegółowe argumenty na poparcie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej zwany NSA) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy przez NSA, poza nieważnością postępowania, która w sprawie niniejszej nie zachodzi, jest ograniczony do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają podstawy kasacyjne, w których należy przywołać konkretne przepisy prawa, które naruszył Sąd I instancji oraz określić sposób naruszenia tych przepisów.
Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania jeśli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Wobec takich regulacji nie może budzić wątpliwości, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie i że uzasadnione jest odnoszenie się do poszczególnych zarzutów składających się na podstawy kasacyjne i wyznaczających zakres badania sprawy przez sąd drugiej instancji. Koniecznym warunkiem uznania, że strona powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych (art. 174 p.p.s.a.) jest wskazanie, które przepisy danego aktu prawnego zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r. OSK 421/04, zbiór LEX nr 146732). Dodać należy, że zgodnie z art. 176 p.p.s.a. wnoszący skargę kasacyjną obowiązany jest przytoczyć nie tylko podstawy kasacyjne ale i ich uzasadnienie.
W pierwszej kolejności odniesienia wymagają zarzuty procesowe, bowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego przez błędne zastosowanie powinny być rozważane na tle nie podważonego stanu faktycznego.
Autor skargi kasacyjnej zarzuca naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., przez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, iż organy administracji naruszyły art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 4 k.p.a. w ten sposób, że nie wyjaśniły okoliczności dotyczących przyczyn braku w siedzibie przedsiębiorstwa wykresówek. Zdaniem autora skargi kasacyjnej w warunkach umorzenia postępowania karnego w sprawie kradzieży wykresówek, okoliczności te przy pomocy zeznań świadków winien wyjaśniać organ administracji. Naruszenie to spowodowało według kasatora niemożność dokonania oceny, czy przepis art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym mógł znaleźć zastosowanie.
Zarzut ten nie jest uprawniony.
Autor skargi kasacyjnej błędnie mniema, jakoby organom administracji właściwym w sprawach transportu drogowego przysługiwały uprawnienia do ścigania przestępstw przynależne organom prokuratury, a zatem już z tego względu zarzut braku wyjaśnienia okoliczności dotyczących podejrzenia popełnienia kradzieży wykresówek nie jest trafny.
Ponadto stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji odnosząc się do dokonanych przez organ ustaleń co do stanu faktycznego i ich oceny uznał je za prawidłowe i zauważył, że podnoszona okoliczność, że wykresówki, których w toku kontroli skarżący nie okazał, zostały skradzione z siedziby firmy - nie potwierdziła się. Prokuratura Rejonowa [...] w B. umorzyła dochodzenie w sprawie usunięcia z pomieszczeń firmy P. M. około 1000 sztuk zużytych tarcz tachografu oraz odmówiła wszczęcia dochodzenia w związku z zawiadomieniem w dniu [...] listopada 2006 r. o podejrzeniu popełnienia kradzieży tarcz tachografu – w obydwu przypadkach z powodu braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa. W tych warunkach Sąd I instancji uznał, że organ administracji nie miał podstaw do tego, by dać wiarę wyjaśnieniom skarżącego co do kradzieży wykresówek i ta ocena nie nasuwa zastrzeżeń.
Zauważyć także należy, że przewidziane w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym kary pieniężne za naruszenia obowiązków lub warunków wynikających z ustawy i przepisów tam wymienionych mają charakter administracyjnych kar pieniężnych. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku w sprawie P19/06 istotą kary administracyjnej jest przymuszanie do respektowania nakazów i zakazów, sama zaś kara nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Nie jest zatem wyłącznie represją za naruszenie prawa, ale w istocie formą zabezpieczenia przed możliwością wystąpienia negatywnych skutków takiego naruszenia prawa. W wyroku w sprawie P75/07 Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że kara pieniężna statuowana w art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym nie stanowi odpłaty za popełniony czyn, lecz ma charakter środka przymusu służącego zapewnieniu realizacji wykonawczo-zarządzających zadań administracji agregowanych przez pojęcie interesu publicznego. Jest więc "zapowiedzią negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z dyrektyw administracyjnych" (M. Szydło, Charakter i struktura prawna administracyjnych kar pieniężnych, "Studia Prawnicze" nr 4/2003, s. 124), w tym przypadku - zapewnienia wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Stanowi zatem przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną (por. sygn. akt SK 52/04).
Oznacza to, że przepisy dotyczące nakładania administracyjnych kar pieniężnych stosuje się obligatoryjnie w każdym przypadku naruszenia prawa. Jedyny wyjątek od tej zasady unormowany został w art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, przewidującym umorzenie postępowania w sytuacji gdy stwierdzone zostało, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonywający przewozy nie mógł przewidzieć. W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej nie wywodzi, by zaistniały i zostały stwierdzone zdarzenia lub okoliczności, których przedsiębiorca nie był w stanie przewidzieć a których skutkiem stało się naruszenie prawa.
Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. powiązany z naruszeniami przez organ II instancji przepisów art. 80, art. 15 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż autor skargi kasacyjnej nie zarzuca ani błędnej wykładni tych przepisów ani niewłaściwego ich zastosowania, natomiast kwestionuje zastosowanie w sprawie wyłącznie przepisów prawa wspólnotowego, podczas gdy część naruszeń winna być oceniana w oparciu o przepisy Umowy Europejskiej sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r., dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR) (Dz. U z 1999 r., Nr 94, poz. 1086).
Tak sformułowany zarzut naruszenia przepisów postępowania stanowi w istocie zarzut naruszenia prawa materialnego, który ze względu na wady konstrukcyjne nie może stanowić usprawiedliwionej podstawy skargi kasacyjnej. Nie można bowiem zarzutu naruszenia prawa procesowego uzasadniać brakiem zastosowania przepisów prawa materialnego.
W ramach uzasadnienia omawianej podstawy kasacyjnej autor skargi kasacyjnej sformułował także zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. przez pominięcie części akt sprawy - wykresówek dokumentujących przejazdy poza Wspólnotę Europejską. Zarzut ten jednak ze względu na jego ogólnikowość nie mógł stać się przedmiotem kontroli kasacyjnej zarówno w ramach podstawy z art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. jak i art. 133 p.p.s.a. Orzeczona wobec skarżącego łącznie kara pieniężna dotyczyła objętych zaskarżoną decyzją rozmaitych czynów opisanych szczegółowo w 46 punktach decyzji I instancji. Brak w kasacji uzasadnienia zarzutu, z którego wynikałoby, która z orzeczonych cząstkowych kar pieniężnych zdaniem autora kasacji naliczona została z pominięciem znajdujących się w aktach sprawy wykresówek, także wymagających konkretnego wskazania powoduje, iż zarzut w tej postaci usprawiedliwionej podstawy skargi kasacyjnej stanowić nie może. Zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., uznać należy za chybiony także i z tego powodu, że nie można Sądowi I instancji skutecznie zarzucić, by przy orzekaniu brał pod uwagę ewentualne dowody i fakty zaistniałe po wydaniu decyzji zaskarżonej.
W ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego autor skargi kasacyjnej kwestionuje prawidłowość zastosowania art. 7 ust. 1-5, art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 1, ust. 2, ust. 7 i ust. 9 rozporządzenia Nr 3820/85 oraz art. 15 ust. 2, ust. 5 i art. 14 ust. 2 rozporządzenia Nr 3821/85 poprzez ustalenie obowiązków strony w oparciu wyłącznie o te przepisy, w sytuacji gdy znaczna część przewozów była wykonywana poza obszarem Wspólnoty Europejskiej, a więc poza działaniem tych aktów prawnych.
Także i ten zarzut nie został prawidłowo skonstruowany, co powoduje, że nie może stanowić usprawiedliwionej podstawy skargi kasacyjnej. Podobnie jak przy zarzucie poprzednim, autor skargi kasacyjnej nie zadał sobie trudu by wskazać, który z wymienionych przepisów i w odniesieniu do której cząstkowej kary nie powinien być stosowany oraz sprecyzować, które przepisy danego aktu prawnego winny znaleźć zastosowanie przy konkretnym naruszeniu prawa skutkującym administracyjną karą pieniężną. Nadto, należało wykazać czy i jaki zarzucane naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Ubocznie jedynie należy zauważyć, że z treści decyzji I instancji utrzymanej w mocy decyzją zaskarżoną wynika, że w ocenie organów administracji niektóre z naruszeń prawa wiązały się z uchybieniem przepisom umowy AETR.
Ostatni z zarzutów skargi kasacyjnej dotyczy błędnej wykładni art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85, co skutkować miało niewłaściwym zastosowaniem Ip. 11.4 ust.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym i w konsekwencji ukaraniem za nie posiadanie wykresówek.
Zarzut ten jest chybiony. Przepis art. 14 ust. 2 wymienionego rozporządzenia stanowi, iż przedsiębiorca obowiązany jest przechowywać wykresówki przez co najmniej rok po ich użyciu. Sformułowanie zawarte w omawianym przepisie jest jasne i zgodnie z zasadą clara non sunt interpretanda nie wymaga wykładni. Jest bowiem oczywiste, iż roczny termin przechowywania wykresówek liczony jest od dnia po zakończeniu ich użycia do dnia kontroli a nie, jak chce autor skargi kasacyjnej, wstecz od dnia orzekania przez organ administracji.
Konkludując, należało uznać, iż skarga kasacyjna nie opiera się na uzasadnionych podstawach i na mocy art. 184 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
-----------------------
2
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło