II SA/Rz 490/07

WyrokWSA w Rzeszowie2008-03-05

Skład orzekający: Anna Lechowska, Małgorzata Wolska, Robert Sawuła

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie w sprawie ustalenia linii brzegowej sztucznego zbiornika wodnego (zalewu) może zostać wszczęte i prowadzone na podstawie art. 15 ustawy Prawo wodne, który dotyczy naturalnych zbiorników wodnych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że postępowanie w sprawie ustalenia linii brzegowej sztucznego zbiornika wodnego nie może być prowadzone na podstawie art. 15 ustawy Prawo wodne, ponieważ przepis ten dotyczy wyłącznie naturalnych zbiorników wodnych. W związku z tym, umorzenie postępowania przez organ administracji pierwszej instancji było zasadne, a skarga prokuratora, kwestionująca tę decyzję, została oddalona jako nieuzasadniona.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Okręgowego na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia linii brzegowej Zalewu [...]. Wnioskodawcy domagali się ustalenia linii brzegowej sztucznego zbiornika wodnego, argumentując potrzebą uporządkowania stanu prawnego gruntów. Organy administracji uznały, że art. 15 ustawy Prawo wodne, regulujący ustalanie linii brzegowej, dotyczy jedynie naturalnych zbiorników wodnych, a zatem postępowanie w tej sprawie jest bezprzedmiotowe. Prokurator zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego, wskazując na możliwość zastosowania innych przepisów oraz na szkodę Skarbu Państwa wynikającą z błędnej klasyfikacji gruntów.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę Prokuratora Okręgowego jako nieuzasadnioną.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Anna Lechowska /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Robert Sawuła Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 21 lutego 2008 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia linii brzegowej Zalewu [...] -skargę oddala- II SA/Rz 490/07 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...].10.2006r nr [...] Starosta umorzył postępowanie z wniosku Gminnego Komitetu [...] w P. i T. P. w sprawie ustalenia linii brzegowej na terenie Zalewu [...] oraz powołania biegłego geodety w ramach postępowania administracyjnego z udziałem stron celem ustalenia linii brzegowej. W postawie prawnej decyzji wskazał art. 105 kpa, zaś w jej uzasadnieniu przedstawił przebieg dotychczasowych czynności podjętych w sprawie stwierdzając, że pismem z dnia 19 października 2006r. Wojewoda przekazał mu adresowane doń pismo wnioskodawców o interwencję w celu wyegzekwowania postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2005r. nr [...] Do pisma dołączony był wniosek Komitetu Gminnego [...] w P. opatrzony podpisem Pełnomocnika B. M. oraz podpisem T. P. Podmioty te zwróciły się do Starosty o wszczęcie postępowania administracyjnego o wyznaczenie linii brzegowej na terenie Zalewu [...] oraz o powołanie biegłego geodety w ramach postępowania administracyjnego z udziałem stron celem wyznaczenia tej linii i ustanowienia znaków geodezyjnych - wskazując jako podstawę tego wniosku w sposób ogólny ustawę Prawo Wodne z dnia 18 lipca 2001r. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2005r. Starosta przekazał wniosek Wojewodzie, jako właściwemu w sprawie z uwagi na okoliczność , ze zbiorniki wodne o pojemności nie mniejszej 10 mln. m3 do których należy zbiornik w S. zostały §2 pkt 33 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. nr 257, poz.2573). Po otrzymaniu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazującego na właściwość Starosty w sprawie pismem z dnia 8 czerwca 2005r. nr [...] poinformował on wnioskodawców, że ustawa z dnia 18 lipca 2001r. Prawo Wodne (Dz.U. nr 115, poz.1229, zezm.) nie przewiduje regulacji linii brzegowej sztucznych zbiorników jaki jest Zalew [...]. Art. 15 ustawy stwarza podstawę dla ustalenia linii brzegowej zbiorników naturalnych. Starosta wskazał na właściwość sądu do rozgraniczenia nieruchomości i przywrócenia własności poprzednim właścicielom. Rozpatrując ponownie wniosek w związku z przekazaniem go przez Wojewodę Starosta wydał opisaną wyżej decyzję o umorzeniu postępowania, w której ponowił argumentację swojego pisma z dnia 8 czerwca 2006r. podkreślając bezprzedmiotowość postępowania w sprawie skorygowania stanu faktycznego linii brzegowej Zalewu [...]. Decyzja została doręczona T. P. i Komitetowi Gminnemu [...] w P. w dniu 31 .10 2006r. Odwołanie od tej decyzji do Wojewody złożyli Komitet Gminny [...] w P. i T. P. domagając się jej uchylenia. W odwołaniu zarzucono , że powołany w decyzji przepis art. 15 Prawa wodnego nie zawiera katalogu zamkniętego zbiorników, dla których ustalana jest linia brzegowa. Precyzuje jedynie jakie kryteria decydują przy wyznaczeniu linii brzegowej dla cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych. W tym samym art. 15 pkt 9 zawarte jest wskazanie jak postępować przy wyznaczaniu linii brzegowej w innych okolicznościach. Zawarte tym przepisie pojęcie urządzenia wodne są szeroko omówione w art.9 pkt 19 a,b,c,d,e,f,g,h. W przypadku S. jest to budowla piętrząca usytuowana na cieku naturalnym. Decyzje o wyznaczeniu linii brzegowej przeprowadza się łącznie z postępowaniem w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego. Ma to duże znaczenie, gdyż w decyzji wodnoprawnej zawarty jest najwyższy dopuszczalny poziom piętrzenia wody, który jest najbardziej istotny przy wyznaczeniu linii brzegowej dla tego typu zbiornika wodnego. Wojewoda rozpatrzył odwołanie i utrzymał w mocy decyzję nim zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2006r . nr [...]. Uznając decyzję za zgodną z prawem organ II instancji stwierdził, że została ona wydana w oparciu o wspomniany art. 15 Prawa wodnego. Literalna wykładnia tego przepisu , który stanowi , że linię brzegową ustala w drodze decyzji właściwy organ w oparciu o kryterium krawędzi brzegu, linii stałego porostu trawa lub linii ustalanej według średniego stanu wody z okresu co najmniej 10 lat dotyczy jedynie cieków naturalnych , jezior oraz innych naturalnych zbiorników wody. Pojęcie cieków naturalnych zostało zdefiniowane art. 9 ust 1 pkt 9 ustawy, który określa , że należy przez nie rozumieć rzeki , strumienie, potoki oraz inne wody płynące w sposób ciągły naturalnymi lub uregulowanymi korytami. Zalew [...]. jest sztucznym zbiornikiem wodnym a zatem nie jest objęty dyspozycją art. 15 Prawa wodnego. Oznacza to, że nie można doń zastosować procedury przewidzianej tym przepisem. Skargę na tę decyzję wniósł Prokurator Okręgowy domagając się jej uchylenia. Decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art.15 i 15 a ustawy Prawo wodne poprzez błędne uznanie, że z literalnej wykładni art. 15 ust 1 i art.9 ust 1 pkt 1 tej ustawy wynika, iż wyznaczenie linii brzegu znajduje zastosowanie jedynie w odniesieniu do cieków naturalnych , którym Zalew [...]. nie jest, jak również naruszenie prawa procesowego a to art.7 kpa , polegające na rażącym naruszeniu wyrażonej tam zasady nakazującej wszechstronne wyjaśnienie sprawy, przy uwzględnieniu z urzędu interesu państwowego, publicznego i społecznego - poprzez niezastosowanie przepisów innych aktów prawnych , które mogłyby mieć zastosowanie przy załatwieniu sprawy. W uzasadnieniu skargi prokurator podniósł, że zasadniczy problem w sprawie polega na tym , iż na potrzeby Zalewu [...]. zostały wywłaszczone grunty leżące powyżej maksymalnego awaryjnego poziomu piętrzenia wody, tj. pow.41,5 m n.p.m.. Gruntów tych jest ponad 600ha. Grunty te uznane są grunty pod wodami płynącymi, choć nie są wykorzystywane na ten cel. Powoduje to straty Skarbu Państwa w kwocie około 4 mln. rocznie wynikające z różnicy opodatkowania między gruntami zajętymi pod takie wody , gdzie stawka podatku wynosi 3 zł za 1 ha , podczas, gdy po przeklasyfikowaniu tych gruntów zgodnie ze stanem faktycznego użytkowania wynosiłaby 6.500 zł.za 1 ha. Wójt Gminy C. zwrócił się o zmianę klasyfikacji tych gruntów do Wojewody jeszcze w 1994r , jednak do takiego przeklasyfikowania nie doszło. Wniosek złożony w sprawie przez Gminny Komitet [...] w P. znajduje zdaniem skarżącego prokuratora oparcie w art. 15 ustawy Prawo wodne interpretowanym jako całość. Powołany w zaskarżonej decyzji art. 15 ust. 1 określa procedurę ustalania linii brzegowej i nie wylicza enumeratywnie wód, co do których procedura ta ma zastosowanie. Nie zabrania on ustalania takiej linii dla innych wód . Nadto zdaniem Prokuratora Zalew [...] może być traktowany , jako ciek naturalny , bowiem z art.9 ust. 1 wynika , że w pojęciu cieków naturalnych mieszczą się inne wody płynące. Art. 5 ust. 3 pkt 1 zalicza do wód płynących, wody w sztucznych zbiornikach wodnych usytuowanych na wodach płynących. Zalew [...] jest takim zbiornikiem usytuowanym na rzekach S. i S., które z zalewu wypływają ponownie jako rzeka S. - w miejscowości Z. Zastosowana przez organ interpretacja art. 15 nie znajduje także uzasadnienia w świetle dalszych przepisów tego artykułu, który w ust. 2 pkt 1 wskazuje na właściwość organów administracji morskiej w kwestii ustalenia linii brzegu w stosunku do morskich wód wewnętrznych wraz z morskimi wodami zewnętrznymi. Do stanu faktycznego sprawy jeszcze bardziej pasuje art. 15 ust.9. Przegrodzenie rzeki S. tamą było wykonaniem urządzenia wodnego. Spowodowało to zmianę stosunków wodnych wymagającą pozwolenia wodnoprawnego, w ramach którego winno nastąpić ustalenie linii brzegowej zbiornika. Obowiązek taki nałożyła ustawa z 18 lipca 2001r. ale nic nie stoi na przeszkodzi , by pozwolenie takie zweryfikować. Potrzeby takiej weryfikacji nie dostrzegano przez lata zadowalając się fikcją, że linię brzegową stanowi granica wywłaszczenia. Niezależnie od powyższego istnieje możliwość dokonania rozgraniczenia gruntów w trybie art. 15 a ustawy. Przy rozgraniczeniu tam przewidzianym znajduje zastosowanie art. 15 ustawy i w efekcie następuje też ustalenie linii brzegowej. Ustalenie tej linii wynika z dokumentacji sporządzonej dla potrzeb urządzenia wodnego , co w przypadku zapory oznacza poziom najwyższego awaryjnego spiętrzenia wody tj. 421,5m. Zdaniem skarżącego decyzja dowodzi selektywnego stosowania ustawy, skoro funkcjonowanie Zalewu i określenie maksymalnego piętrzenia awaryjnego wynika ze stosownego pozwolenia wodno- prawnego Wojewody wydanego w dniu 31. grudnia 2001 na podstawie uprzednio obowiązującej ustawy Żaden z organów nie wziął pod uwagę możliwości wynikającej z art. 15 a. Skarżący Prokurator zarzuca także, że Wojewoda nie rozważył - uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem - przekazania z urzędu, bądź wskazania innej możliwości przeklasyfikowania gruntów. Przeklasyfikowania takiego w odniesieniu do takich samych gruntów w gminie C. z urzędu dokonał Starosta decyzją za dnia [...] czerwca 2005r. nr na podstawie art. 20 i 22 ustawy z dnia 17 maja 1998r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. W praktyce oznacza to rozgraniczenie gruntów przez wyznaczenie linii brzegowej wg rzędnej 421,5m. n.p.m. Ta decyzja Starosty została utrzymana w mocy decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2006r nr.[...]. Obecnie zatem istnieje różnica między rodzajem nieruchomości położonych w gminie S. i C., mimo że wszystkie te grunty były zaliczone do gruntów pod wodami płynącymi. W ocenie skarżącego Wojewoda rozpoznając odwołanie winien rozpoznać wszelkie możliwości faktyczne i prawne w tej sprawie. Ponieważ stan istniejący jest sprzeczny ze stanem faktycznym na gruncie i rażąco narusza prawo oraz interes Skarbu Państwa decyzja Wojewody winna być uchylona w celu podjęcia postępowania zmierzającego do kompleksowego uregulowania stosunków własnościowych wokół całego zbiornika zgodnie z przepisami ustawy Prawo Wodne oraz Prawo geodezyjne i kartograficzne- konkluduje Prokurator Okręgowy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Dodał, iż nie może się odnieść do zarzutu nie rozpatrzenia sprawy w aspekcie Prawa geodezyjnego i kartograficznego bowiem jest związany przedmiotem decyzji , która zgodnie z wnioskiem oparta jest na przepisach Prawa wodnego. Wskazał też , że choć Starosta prowadzi ewidencję gruntów, to organem Ii instancji w stosunku do jego decyzji opartych na ustawie Prawo geodezyjne i Kartograficzne jest Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm. ), sądy te kontrolują zaskarżone doń akty organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( §2 ). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. ), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( §1). Sąd, zgodnie z art. 145§1 P.p.s.a uwzględnia skargę na decyzję administracyjną, jeżeli dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa, które daje podstawę do wznowienia postępowania, bądź innym naruszeniem przepisów postępowania , które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub innych przepisach stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności. Skarga w sprawie została wniesiona przez prokuratora , który nie uczestniczył w postępowaniu administracyjnym. Uprawnienie do jej złożenia znajduje oparcie w art. 50 §1 P.p.s.a. Zachowany został także termin do jej wniesienia przewidziany art. 53 §3 P.p.s.a. Obligowało to sąd do poddania zaskarżonej decyzji kontroli w zakresie wskazanym wyżej. Dokonawszy w sprawie takiej kontroli, sąd doszedł do wniosku , że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. Zaskarżona decyzja utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia linii brzegowej na terenie Zalewu S. oraz powołania biegłego geodety w ramach postępowania administracyjnego z udziałem tych stron celem wyznaczenia tej linii i ustalenia znaków geodezyjnych wniesionego przez [...] Gminny Komitet w P. oraz T. P. Z akt sprawy administracyjnej oraz przedłożonego na rozprawie przez pełnomocnika Wojewody postanowienia Ministra Środowiska z dnia [...] sierpnia 2005r. nr [...] wynika, że pismem z dnia 12 kwietnia 2005r. zatytułowanym "Wniosek" a opatrzonym podpisem i pieczęcią Pełnomocnik Komitetu Gminnego [...] w P. B. M. oraz podpisem T. P. podmioty te zwróciły się do Starosty o wszczęcie postępowania administracyjnego o wyznaczenie linii brzegowej na terenie Zalewu [...] oraz o powołanie biegłego geodety w ramach postępowania administracyjnego z udziałem stron celem wyznaczenia tej linii i ustanowienia znaków geodezyjnych - wskazując jako podstawę tego wniosku w sposób ogólny ustawę Prawo Wodne z dnia 18 lipca 2001r. W jego uzasadnieniu podniesiono, że interes społeczny wymaga skorygowania istniejącego stanu w zakresie linii brzegowej dla przywrócenia własności (gruntów) ich poprzednim właścicielom. W ocenie wnioskodawców aż 650 ha gruntów przeznaczonych na zalanie wodami zbiornika i wywłaszczonych od 1994r. znajduje się w użytkowaniu w E. i jest wykorzystywana sprzecznie z ich przeznaczeniem. Są to domki letniskowe, pola namiotowe drogi wybudowane najczęściej samowolnie. Zdaniem wnioskodawcy należy "wywłaszczyć" z nich E. wobec przeznaczenia gruntów na te cele i uporządkować sprawy, jako że te grunty nigdy nie będą użytkowane w eksploatacji do niezbędnego funkcjonowania zbiornika. Do tej pory nie dokonano obiektywnych pomiarów geodezyjnych uzasadniających utrzymywanie decyzji o wywłaszczeniu tych gruntów. Ustalenie linii brzegowej umożliwi wystąpienie o rozwiązanie użytkowania wieczystego w odniesieniu do gruntów znajdujących się powyżej tej linii i przywrócenie prawa własności. Wnioskodawcy domagają się przeprowadzenia postępowania z ich udziałem i wydania decyzji administracyjnej wskazując , że w razie bezczynności i naruszenia "terminów zawitych" zostanie wniesiona skarga do WSA na zasadzie 35kpa. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005r. Starosta przekazał wniosek Wojewodzie, jako właściwemu w sprawie z uwagi na okoliczność , że zbiorniki wodne o pojemności nie mniejszej 10 mln. m3, do których należy zbiornik w S. zostały §2 pkt 33 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. nr 257, poz.2573) zaliczone do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko dla , których sporządzenie wspomnianego raportu jest wymagane. Art. 378 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 - Prawo ochrony środowiska ( Dz.u. nr 62, poz. 627) wskazuje , że w takich sprawach właściwy jest Wojewoda. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] maja 2005r. zwrócił wniosek wnioskodawcom informując , że ustawa Prawo Wodne nie daje podstaw do regulacji linii brzegowej sztucznych zbiorników wodnych, do których należy zbiornik S. W następstwie zażalenia Komitetu Gminnego [...] w P. i T. P. na opisane wcześniej postanowienie Starosty Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] maja 2005r. nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości, bowiem w przepisie art.46 ust 4 ustawy Prawo o ochronie środowiska brak decyzji o ustaleniu linii brzegowej, czego w oparciu o art. 15 ustawy Prawo wodne domagają się wnioskodawcy. Opisanym wyżej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005r. przedłożonym na rozprawie wydanym w wyniku zażalenia wnioskodawców na postanowienie Wojewody Minister Środowiska z dnia [...] maja 2005r. uchylił to postanowienie i umorzył postępowanie Wojewody z uwagi na wydane wcześniej postanowienie SKO ( z dnia [...] maja 2005r.). W dalszej kolejności Starosta pismem z dnia 8 czerwca 2005r. nr [...] poinformował wnioskodawców, że ustawa z dnia 18 lipca 2001r. Prawo Wodne ( Dz.U. nr 115, poz.1229, zezm.) nie przewiduje regulacji linii brzegowej sztucznych zbiorników jaki jest Zalew [...]. Art. 15 ustawy stwarza podstawę dla ustalenia linii brzegowej zbiorników naturalnych. Starosta wskazał na właściwość sądu do rozgraniczenia nieruchomości i przywrócenia własności poprzednim właścicielom. Po raz kolejny sprawa wniosku stała się przedmiotem działań Starosty w związku z przekazaniem mu pismem z dnia 19 października 2006r. przez Wojewodę adresowanej doń prośby wnioskodawców o interwencję w celu wyegzekwowania wspomnianego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W tym stanie rzeczy Starosta wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia [...] października 2006r. umarzającą postępowanie w sprawie ustalenia linii brzegowej na terenie Zalewu [...] utrzymaną w mocy decyzja zaskarżoną. Powołując w podstawie prawnej tej decyzji art. 105 §1 kpa organ I instancji w uzasadnieniu wskazał, że wszczęcie tego postępowania w oparciu o art. 15 ustawy z dnia 168 lipca 2001r. Prawo wodne ( Dz.U. z 2005r Nr 239, poz. 239, ze zm.), zwanej dalej ustawą, jest bezzasadne, gdyż przepis ten odnosi się wyłącznie do cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych, do których Jezioro [...] nie należy. Zaznaczył także , iż ewentualne wyznaczenie rozgraniczenia linii wody Zalewu [...] od gruntu i przywrócenia własności ich poprzednim właścicielom kwalifikuje się do rozstrzygnięcia na drodze sądowej. W konkluzji stwierdził, że postępowanie w /s ustalenia linii brzegowej na Zalewie [...] stało się bezprzedmiotowe. Decyzja ta została uznana za zgodna z prawem przez organ odwoławczy, który stwierdził , iż decyzja pierwszoinstancyjna została wydana w oparciu o art. 15 ustawy Prawo wodne , któremu to przepisowi nie odpowiada stan faktyczny w sprawie. Przedstawił interpretację tego przepisu z odwołaniem się do definicji pojęcia cieku naturalnego zawartej w art. 9 ust 1 pkt 1 i stwierdził, że Zalew [...], jako sztuczny zbiornik wodny nie jest objęty dyspozycja tego przepisu, co oznacza, że art. 15 i przewidziana nim procedura administracyjna nie ma doń zastosowania. Interpretacje taką zdaniem sądu uprawnia literalna wykładnia tego przepisu. Stanowi on bowiem, że: linię brzegu dla cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych stanowi krawędź brzegu lub linia stałego porostu traw albo linia, którą ustala się według średniego stan wody z okresu co najmniej ostatnich 10 lat. 2. Linię brzegu ustala, w drodze decyzji na wniosek mającego w tym interes prawny lub faktyczny 1) właściwy terenowy organ administracji morskiej – dla morskich wód wewnętrznych wraz z morskimi wodami wewnętrznymi Zatoki Gdańskiej oraz wód morza terytorialnego; 2) właściwy marszałek województwa - dla wód granicznych oraz śródlądowych dróg wodnych; 3) właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej - dla pozostałych wód. 3. Podstawę ustalenia linii brzegu stanowi dostarczony przez wnioskodawcę projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, który, z zastrzeżeniem ust. 4, zawiera: 1) opis uwzględniający oznaczenie wnioskodawcy, ze wskazaniem jego siedziby i adresu, przyjęty sposób ustalenia projektowanej linii brzegu, ustalenie stanu prawnego nieruchomości objętych projektem z oznaczeniem właścicieli wraz ze wskazaniem ich siedziby i adresu oraz stan stosunków wodnych na gruntach przylegających do projektowanej linii brzegu; 2) mapę inwentaryzacji powykonawczej budowli regulacyjnych lub zaktualizowaną kopię mapy zasadniczej, w skali, w jakiej sporządzony jest projekt regulacji wód śródlądowych, lub w skali 1:5.000 albo 1:2.000, z wykazaniem: a) punktów stałych osnowy poziomej nawiązanych do sieci państwowej, b) granicy stałego porostu traw, c) krawędzi brzegów, przymulisk, odsypisk i wysp, d) proponowanej linii brzegu. 4. Organ, o którym mowa w ust. 2, może, w drodze decyzji, zwolnić wnioskodawcę, na jego wniosek, z obowiązku zawarcia w projekcie niektórych informacji, o których mowa w ust. 3. 5. Jeżeli krawędź brzegu jest wyraźna, linia brzegu biegnie tą krawędzią. 6. Jeżeli krawędź brzegu nie jest wyraźna, linia brzegu biegnie granicą stałego porostu traw, a jeżeli granica stałego porostu traw leży powyżej stanu wody, o którym mowa w ust. 1 - linią przecięcia się zwierciadła wody przy tym stanie z gruntem przyległym. 7. Jeżeli brzegi wód są uregulowane, linia brzegu biegnie linią łączącą zewnętrzne krawędzie budowli regulacyjnych, a przy plantacjach wikliny na gruntach uzyskanych w wyniku regulacji - granicą plantacji od strony lądu. 8. Decyzja ustalająca linię brzegu obejmuje swym zakresem odcinek i brzegi cieku naturalnego objęte projektem regulacji. 9 Jeżeli ustalenie linii brzegu jest konieczne w związku z wykonaniem urządzeń wodnych lub kształtowaniem nowych koryt cieków naturalnych postępowanie w sprawie ustalenia linii brzegu przeprowadza się łącznie z postępowaniem w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego. 10. Decyzja o ustaleniu linii brzegu może być wydana po Uzyskaniu przez zakład pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie niecierpiących zwłoki budowli regulacyjnych. 10a. Organem właściwym w sprawach, o których mowa w ust. 9 i 10, jest organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego. 11. W przypadku zmiany linii brzegu decyzja, o której mowa w ust. 2, może być zmieniona w trybie i na zasadach właściwych dla jej wydania. 12. Jeżeli ustalenie linii brzegu następuje w związku z trwałym zajęciem przez wody płynące lub wody morskie, w sposób naturalny, gruntu niestanowiącego własności właściciela wody, koszty projektu, o którym mowa w ust. 3, ponosi właściciel wody. Z brzmienia tego przepisu, który w ust. 1 określa dla jakich cieków procedura nim ustanowiona ma zastosowanie wynika, że dotyczy on cieków naturalnych, które to pojecie definiuje art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowiący, że ilekroć w ustawie jest mowa o ciekach naturalnych rozumie się przez to rzeki, strugi, strumienie i potoki oraz inne wody płynące w sposób ciągły lub okresowy naturalnymi lub uregulowanymi korytami. Wprawdzie w przepisie tym ustawodawca użył określenia "inne wody płynące", jednak odniesienie się dla ich dalszego zdefiniowania do przepisu art. 5 ust. 3 pkt 1 lit. c ustawy (jak czyni to strona skarżąca) jest wykluczone. W art. 5 ust.3 ustawodawca dzieli bowiem śródlądowe wody powierzchniowe na płynące i stojące i w pkt 1 lit. c zalicza do płynących wód powierzchniowych, między innymi wody powierzchniowe znajdujące się w sztucznych zbiornikach usytuowanych na wodach płynących, jednak wobec faktu, że w tymże art.5 ust 3 pkt 1 lit a wymienia odrębnie wody płynące w ciekach naturalnych oznacza, że wśród cieków naturalnych nie mieszczą wody w sztucznych zbiornikach wodnych, nawet tych, które usytuowane są na wodach płynących. Zwrócić należy także uwagę, że definiując w art. 9 ust. 1 pkt 1 "cieki naturalne", jako inne wody płynące, ustawodawca poczynił zastrzeżenie, że chodzi o te z nich , które płyną korytami naturalnymi lub uregulowanymi. Oznacza to , że nie mogą to być wody znajdujące się w sztucznych zbiornikach wodnych , których zasięg określa się w procesie zmierzającym do ich budowy. Także w art. 9 ust. 1 pkt 4a ustawy, definiując pojęcie gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi, ustawodawca wymienia odrębnie grunty tworzące dna i brzegi cieków naturalnych, jezior i innych zbiorników wodnych, w granicach linii brzegu i odrębnie grunty wchodzące w skład sztucznych zbiorników wodnych, stopni wodnych oraz jezior podpiętrzonych, będące gruntami pokrytymi wodami powierzchniowymi, przed wykonaniem urządzeń piętrzących. Również w pkt 4c tegoż art. 9 ust 1, który definiuje pojęcie jednolitej części wód powierzchniowych, ustawodawca przeciwstawia naturalne zbiorniki wodne ( lit.a) zbiornikom sztucznym (lit.b ). Stanowisko organu i sądu, iż przepis art. 15 ustawy nie dotyczy ustalania linii brzegowej sztucznych zbiorników wodnych znajduje wsparcie w poglądach doktryny ; Patrz J. Szachułowicz - Prawo wodne z komentarzem wyd . LEXIS NEXIS str 69 -70 W-wa 2003, oraz wyd. trzecie tegoż Komentarz z 2007r str. 81 -86. Zgodnie z zawartymi tam wywodami celem wytyczenia linii brzegowej jest ustalenie prawnego rozmiaru koryta cieku naturalnego odstępującego w niektórych jego odcinkach w szerokości naturalnej. Powstaje pytanie , czy nie zakwalifikowanie Zbiornika S. do cieków objętych przewidzianą art. 15 procedurą ustalania linii brzegu w drodze decyzji administracyjnej stanowiłoby przesłankę do umorzenia postępowania administracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość czy raczej - do czego przychyla się sąd - do odmowy wydania decyzji o ustaleniu linii jego brzegu . Odpowiedź na to pytanie miałaby znaczenie dla oceny zaskarżonej decyzji wówczas , gdyby wniosek w sprawie złożony mógł skutecznie wszcząć takie postępowania. Z treści art. 15 ust. 2 wynika, że postępowanie w przedmiocie ustalenia linii brzegowej na nim oparte może się toczyć wyłącznie z wniosku podmiotów mających w sprawie interes prawny lub faktyczny . Interes prawny wiąże się z prawem własności, użytkowaniem wieczystym lub użytkowaniem a więc występuje po stronie podmiotów mających prawnorzeczowe uprawnienia do gruntu. Interes faktyczny mieć będą posiadacze gruntu, gdyż posiadanie jest stanem faktycznym a nie stanem prawnym ; patrz powoływane już Prawo wodne - Komentarz. Tenże interes prawny posiadać będą także zdaniem sądu podmioty dysponujące pozwoleniami wodnoprawnymi w przypadku zmiany linii brzegu , o której wspomina art. 15 ust. 11. Interes prawny jak i faktyczny w zainicjowaniu postępowania w sprawie ustalenia linii brzegowej musi być przy tym własny i konkretny. Oznacza to , że postępowanie oparte na art. 15 może być wszczęte tylko po złożeniu wniosku w interesie własnym przez wskazane wyżej podmioty i to dopiero wówczas , gdy przedłożą one wymaganą prawem dokumentację przewidzianą art. 15 ust. 3 ustawy. Wniosek złożony przez podmioty nie odpowiadające powyższym wymogom nie może skutecznie zainicjować postępowania na podstawie art. 15 ustawy. W razie podjęcia w związku z takim wnioskiem przez organ administracji czynności przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego postępowanie takie winno zostać umorzone, jako bezprzedmiotowe. Sąd podziela bowiem pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 listopada 2004r. V SA 3379/03 LEX nr 1646, że organ administracji nie może wszcząć postępowania administracyjnego na wniosek dowolnego podmiotu, jako że czyniłby to w sposób oczywiście niezgodny z prawem, Decyzja administracyjna orzekająca o istocie wydana w wyniku tak wszczętego postępowania byłaby aktem wydanym z naruszeniem prawa . W sytuacji, natomiast gdy podmiot składający wniosek nie będąc do tego uprawnionym, domaga się rozstrzygnięcia w sprawie wówczas organ winien wydać decyzje umarzając postępowanie z powołaniem się na brak interesu prawnego. W sprawie, co już zaznaczono, wniosek pochodził od Komitetu Gminnego Partii [...] w P. i T. P. Pomijając okoliczność, czy wspomniany Komitet był uprawniony do występowania w imieniu tej Partii, co w świetle zapisu art.37 ust 1 przedłożonego sądowi jej statutu wydaje się być wątpliwe, to fakt że nie czynił tego w interesie własnym a w interesie społecznym , (co wynika zarówno z wniosku jak i oświadczenia złożonego przez jego pełnomocnika na rozprawie) wyklucza posiadanie przezeń przymiotu strony postępowania administracyjnego opartego na art. 15 ustawy. Także T. P. nie posiada tytułu prawnego do gruntów sklasyfikowanych, jako wody Zbiornika [...], których rozgraniczenia się domagał a nawet gruntów do wody przyległych. Swój wniosek opierał on – co wynika ze złożonych na rozprawie wyjaśnień - na fakcie , że na potrzeby budowy tegoż zbiornika został wywłaszczony i o zwrot wywłaszczonych gruntów bezskutecznie ubiegał się na drodze administracyjnej. Już ta okoliczność (brak przymiotu strony) uzasadniała odmowę wszczęcia postępowania w sprawie wyznaczenia linii brzegu tegoż zbiornika na podstawie art. 15 ustawy , czego domagali się wnioskodawcy. Zdaniem sądu winno to nastąpić w drodze pisma, jak uczynił to początkowo Starosta , jako że kodeks postępowania administracyjnego poza przypadkami nim wymienionymi (odmowa wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności) nie przewiduje wydawania odrębnego aktu stwierdzającego , że postępowanie nie może zostać wszczęte. Z uwagi jednak na okoliczność , że w sprawie podjęto czynności w trybie kodeksu postępowania administracyjnego a w szczególności wydane zostało postanowienie przekazujące wniosek według właściwości Wojewodzie i uchylające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazujące na właściwość Starosty w sprawie ustalenia linii brzegu, z powołaniem się na żądanie zawarte we wniosku i art. 15 Prawa wodnego, zasadne wydaje się przyjęcie że postępowanie administracyjne w sprawie z tego wniosku w istocie się toczyło przynajmniej w fazie wstępnej. Skoro tak , to przy braku przymiotu stron jego wnioskodawców organ winien je zakończyć umorzeniem postępowania. Sąd zauważa przy tym , że także postępowanie w trybie art. 15 a - do którego odwołuje się skarżący prokurator - stanowiącym w ust 1 , że rozgraniczenia gruntów, które były pokryte wodami przed wykonaniem urządzenia wodnego, od pozostałych gruntów dokonuje, na wniosek właściciela wody lub właściciela gruntu sąsiadującego w drodze decyzji, właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej - jest postępowaniem wnioskowym Jedynie w przypadku modernizacji ewidencji gruntów i budynków decyzje, o których mowa w art. 15 ust. 2, wydaje się z urzędu. Powstaje w związku z tym pytanie , czy organ I instancji nie powinien potraktować wniosku , jako skargi powszechnej regulowanej działem VIII kpa i rozważyć go w kontekście wszczęcia postępowania modernizacyjnego. Takie załatwienie sprawy wykluczała jednak wola wnioskodawców oraz podkreślony w skardze fakt , iż żądania w tym zakresie (w odniesieniu do tego terenu) były przedmiotem wcześniejszej negatywnej oceny organu administracji. Z wyjaśnień złożonych na rozprawie przez pełnomocnika Wojewody wynika również, że toczy się postępowanie w sprawie zmiany pozwolenia wodnoprawnego dla Zbiornika [...]. Mając powyższe na względzie, sąd uznał iż opisane okoliczności, przy uwzględnieniu przedstawionej wyżej wykładni art. 15 ustawy uzasadniają pogląd - że umorzenie postępowania w sprawie, nie stanowiące przeszkody w zainicjowaniu postępowań przez uprawnione strony lub możliwych do wszczęcia z urzędu w przypadku inicjatywy prokuratora a zmierzających do osiągnięcia celów wskazywanych w skardze - nie narusza art. 105 §1 kpa w stopniu , który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym znaczeniu , że w postępowaniu zakończonym tą decyzją mogłaby zapaść decyzja uwzględniająca wniosek, który je zainicjował. Pozostałe zarzuty skargi nie są związane z przedmiotem sprawy , jako że dotyczą wywłaszczenia i pozwolenia wodnoprawnego a więc innych postępowań administracyjnych. Z przytoczonych wyżej względów, sąd w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło