IV SA/Wa 2270/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant Katarzyna Tomiło, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2008 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia (...) sierpnia 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta miasta (...) W. z dnia (...) lipca 2007 roku oraz postanowienie Prezydenta miasta (...) W. z dnia (...) czerwca 2007 roku w przedmiocie wznowienia postępowania; II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2007 r. odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania E. K. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. W uzasadnieniu organ podał, iż postępowanie w sprawie wymeldowania E. K. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] zostało zakończone decyzją ostateczną Prezydenta W. z dnia [...] października 2003 r. orzekającą wymeldowanie wyżej wymienionej z przedmiotowego lokalu. E. K. wniosek o wznowienie postępowania złożyła w dniu 6 czerwca 2007 r. , w którym podniosła, iż w piśmie z dnia 23 marca 2007 r. przedstawiła dostateczne wyjaśnienia, że ostateczna decyzja Prezydenta W. orzekająca o wymeldowaniu skarżącej została wydana w oparciu o fałszywe oświadczenia M. B. i R. B., którzy zataili przed organem miejsce jej pobytu, co spowodowało, że skarżąca nie brała udziału w toczącym się postępowaniu o jej wymeldowanie bez własnej winy. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. organ I instancji wznowił postępowanie, a następnie w dniu [...] lipca 2007 r. wydał decyzję o odmowie wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania E. K. z pobytu stałego z lokalu nr [...] , przy ul. [...] w W.. Organ uzasadniając rozstrzygnięcie z dnia [...] lipca 2007 r. wskazał, iż z akt sprawy wynika, że skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania w dniu 29 maja 2007 r. , gdy tymczasem o decyzji orzekającej o jej wymeldowaniu z przedmiotowego lokalu dowiedziała się w styczniu 2007 r. Wojewoda Mazowiecki wskazał, iż skarżąca nie zachowała przewidzianego w art. 148 § 2 k.p.a. terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Odnosząc się do okoliczności wskazanych przez skarżącą, dotyczących wydania decyzji w oparciu o fałszywe zeznania organ podał, iż wznowienie postępowania w takiej sytuacji jest możliwe wyłącznie, gdy w postępowaniu dowodowym, prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu, a ponadto, że sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone Sygn. akt IV SA/Wa 2270/07 prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, a tenże fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Organ podkreślił, że dla skuteczności użycia trybu wznowieniowego przewidziano w art. 148 k.p.a. określone terminy. W ocenie Wojewody Mazowieckiego skarżąca mogła złożyć wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, jednak powinna to uczynić najpóźniej w momencie składania samego wniosku, natomiast złożenie - jak to określił organ - "prośby", po wydaniu decyzji przez organ I instancji nie może skutkować jego przywróceniem. W skardze na powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego E. K. wskazała, iż o wymeldowaniu dowiedziała się drogą urzędową w piśmie z dnia 19 lutego 2007 r. , a w dniu 23 marca 2007 r. złożyła dostateczne wyjaśnienia w sprawie bezprawnego wymeldowania jej z miejsca stałego pobytu. Ponadto skarżąca podniosła okoliczności dotyczące niewłaściwego zachowania się urzędników oraz związane ze stanem prawnym do lokalu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów przedłożonych w skardze organ stwierdził, iż są one bezpodstawne, gdyż zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o dokładne zapoznanie się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie oraz zgodnie z przepisami k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Sygn. akt IV SA/Wa 2270/07 Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153 , poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za zasadne uwzględnienie skargi z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu . Przyczynę uchylenia zaskarżonej decyzji, jak również utrzymanej nią w mocy decyzji, stanowiło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim należy zauważyć, iż zaskarżone decyzje zostały wydane w postępowaniu wznowieniowym. Postępowanie o wznowienie postępowania jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przebieg jest uregulowany w przepisach rozdziału 12 k.p.a. Stwarza ono prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością przewidzianą wart. 145 § 1 kpa. Postępowanie o wznowienie postępowania składa się z dwóch faz: w fazie pierwszej organ właściwy do rozpoznania wniosku (art. 150 kpa) bada legitymację podmiotu składającego wniosek, a więc czy jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., czy wniosek dotyczy decyzji ostatecznej, czy został złożony w terminie, o jakim mowa w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a., oraz czy podane we wniosku przyczyny mieszczą się w kategorii podstaw do wznowienia wymienionych w art. 145 § 1 kpa. W drugiej fazie rozstrzyga sprawę o wznowienie co do jej istoty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 1999 r. , II SA 113/99, lex 46255). Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt. 4 oraz art. 145a k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. W oparciu o przepis ar. 148 § 1 i 2 k.p.a. wniosek o wznowienie postępowania składa się do organu, który wydał decyzję w I instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Sygn. akt IV SA/Wa 2270/07 Jeżeli strona żąda wznowienia postępowania z tej przyczyny, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, to termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania biegnie od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji. Nie ma przy tym znaczenia, w jaki sposób dowiedziała się o tej decyzji. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie organ naruszył przepis art. 148 k.p.a. W niniejszej sprawie zachodzi sytuacja, w której skarżąca składając w dniu 29 maja 2007 r. podanie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezydenta W. z dnia [...] października 2003 r. orzekającą wymeldowanie jej z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] podała, iż została wymeldowana z przedmiotowego lokalu bezprawnie, ponieważ jej córka wraz z mężem R.B. złożyła fałszywe oświadczenie co do stanu faktycznego. Powołała się przy tym na pismo z dnia 26 marca 2007 r., w którym wskazała okoliczności świadczące o braku winy strony co do udziału w poprzednio toczącym się postępowaniu. Prezydent W. wydając w dniu [...] czerwca 2007 r. postanowienie o wznowieniu postępowania w ogóle nie zbadał , czy skarżąca zachowała określony w art. 148 k.p.a. termin jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Powyższa okoliczność była przedmiotem oceny zarówno organu I instancji, jak i Wojewody Mazowieckiego dopiero w późniejszym etapie postępowania. Organ ocenił, iż uchybienie terminowi jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Należy zatem zauważyć, iż w sprawie organ wykazał się niekonsekwencją polegającą na niezbadaniu terminu z art. 148 k.p.a. na etapie badania wniosku skarżącej, a następnie ocenie wskazanej okoliczności dopiero przy wydawaniu decyzji merytorycznej co do zasadności wniosku skarżącej. W niniejszej sprawie doszło zatem do sytuacji, w której istniały jednocześnie : postanowienie o wznowieniu postępowania (z dnia [...] czerwca 2007 r.) oraz decyzja o odmowie wznowienia postępowania (z dnia [...] lipca 2007 r.). W obrocie prawnym istniały zatem sprzeczne rozstrzygnięcia wydane przez ten sam organ, a tego rodzaju sytuacja jest niedopuszczalna. Sygn. akt IV SA/Wa 2270/07 Pomimo zatem wydania przez Prezydenta W. decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2007 r. odmawiającej wznowienia postępowania, w dalszym ciągu w obrocie prawnym funkcjonowało postanowienie z dnia [...] czerwca 2007 r. o wznowieniu postępowania. Przedstawione powyżej uchybienie organów było już wystarczającą podstawą do uchylenia skarżonych decyzji. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie musiał zatem zbadać przesłankę zachowania terminu już na etapie badania wniosku skarżącej o wznowienie postępowania i zdecydować czy zachowane zostały przesłanki określone w art. 148 k.p.a. , uwzględniając wszelkie okoliczności sprawy. Jedynie na marginesie Sąd zauważa, iż uchylenie wskazanych powyżej decyzji nie przesądza w żaden sposób o zasadności bądź błędzie organu w poczynionych ustaleniach faktycznych. Uchylenie decyzji nastąpiło bowiem wyłącznie z powodu uchybień proceduralnych, których dopuściły się organy obu instancji, a nie oceny merytorycznej wniosku. Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, iż organy nie poczyniły w postępowaniu administracyjnym należytych ustaleń co do drugiej wskazanej we wniosku podstawy wznowieniowej, tj. okoliczności zatajenia przez uczestników M. i R. B. znanego im adresu korespondencyjnego E. K.. Organ odniósł się do tych zarzutów stwierdzając jedynie, że wznowienie postępowania w takiej sytuacji jest możliwe wyłącznie gdy w postępowaniu dowodowym, prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, a fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Należy jednak zauważyć, iż powołanie się przez stronę na wydanie decyzji na podstawie fałszywych dowodów , na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne (art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a.) nie zwalniało organu od obowiązku zbadania czy okoliczności wskazane przez wnioskodawczynię, a mianowicie zatajenie jej adresu przez inną stronę postępowania, co z kolei czyniło zbędnym wyznaczanie dla niej przedstawiciela w trybie określonym w art. 34 k.p.a., Sygn. akt IV SA/Wa 2270/07 nie stanowiły przesłanki wznowieniowej innej niż wskazana przez skarżącą (art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a.) W niniejszej sprawie ma to znaczenie o tyle, że organ oceniając wniosek skarżącej, powołującej się na przesłankę wydania decyzji na podstawie fałszywych dowodów nie rozważył , czy w sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a., tj. wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Organ powinien bowiem rozważyć, czy zasadnie został ustanowiony przedstawiciel dla nieobecnej w poprzednim postępowaniu skarżącej. Ewentualne zatajenie przez uczestników postępowania tej okoliczności niewątpliwie miałoby wpływ na ustanowienie przedstawiciela dla skarżącej (por. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2006 r. , II OSK 978/05, lex nr 275519). Ponownie rozpatrując sprawę organ dokona rozważań w tym zakresie, jak również weźmie pod uwagę pozostałe wskazania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Z powyższych motywów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy P.p.s.a. W pkt. II wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy P.p.s.a.